Hơn 1.900 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày: Thách thức môi trường đặt ra với Nghệ An

Sáng 5/6, tại phường Cửa Lò (tỉnh Nghệ An), Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu năm 2026 với chủ đề “Từ chính sách đến hành động” đã diễn ra với sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia và doanh nghiệp.

Thông tin tại diễn đàn, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An cho biết, công tác kiểm soát nguồn thải trên địa bàn tỉnh đã đạt nhiều kết quả tích cực. Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường, 29/29 cơ sở thuộc diện phải lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, đã hoàn thành đầu tư và truyền dữ liệu trực tiếp về hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu quan trắc tự động của Sở Nông nghiệp và Môi trường để giám sát.

Đáng chú ý, Nghệ An đã xử lý dứt điểm các tồn tại về ô nhiễm môi trường do lịch sử để lại, không còn và không để phát sinh cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Thống kê cho thấy mỗi ngày Nghệ An phát sinh khoảng 197,88 tấn chất thải công nghiệp thông thường và hơn 1.900 tấn chất thải sinh hoạt. Lượng chất thải nguy hại phát sinh đạt hơn 5.321 tấn mỗi năm.

Mặc dù tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải đã đạt mức cao, địa phương vẫn gặp nhiều khó khăn liên quan đến hạ tầng xử lý, chi phí và đơn giá xử lý chất thải. Để tháo gỡ các vướng mắc này, tỉnh đang xây dựng đơn giá tối đa cho hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải sinh hoạt, dự kiến áp dụng từ năm 2027, giải quyết một phần khó khăn vướng mắc theo hướng người gây ô nhiễm phải trả tiền.

Ngoài ra, Nghệ An đang đẩy nhanh tiến độ các dự án xử lý chất thải theo hướng tuần hoàn, thu hồi năng lượng, giảm dần tỷ lệ chôn lấp và coi chất thải là nguồn tài nguyên phục vụ phát triển bền vững.

Về hạ tầng xử lý nước thải, hiện 4/4 đô thị loại IV trở lên trên địa bàn tỉnh đã được đầu tư hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt tập trung với công suất lần lượt đạt 25.000 m3/ngày đêm, 8.700 m3/ngày đêm, 4.500 m3/ngày đêm và 3.000 m3/ngày đêm. Tuy nhiên, hiệu quả vận hành của các hệ thống này vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Tại nhiều đô thị khác, hệ thống thoát nước thải vẫn đang sử dụng chung với hệ thống thoát nước mưa.

Lãnh đạo tỉnh Nghệ An nhận định, những năm gần đây địa phương đang chịu nhiều sức ép về môi trường như ô nhiễm cục bộ tại một số lưu vực sông, khu vực đô thị và làng nghề; áp lực xử lý chất thải rắn sinh hoạt gia tăng; nguy cơ ô nhiễm không khí từ sản xuất công nghiệp, giao thông và xây dựng; cùng với tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu thông qua các hiện tượng nắng nóng, hạn hán, mưa lũ cực đoan.

Kết quả quan trắc môi trường năm 2025 cho thấy tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn tỉnh đạt gần 1.918 tấn/ngày. Một số khu vực vẫn còn tồn tại tình trạng ô nhiễm hữu cơ và vi sinh cục bộ trong môi trường nước, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác quản lý và bảo vệ môi trường.

Để giải quyết các thách thức trên, Nghệ An xác định sáu nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới. Thứ nhất, tỉnh tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về môi trường và khí hậu; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường.

Thứ hai, địa phương ưu tiên phát triển mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng theo hướng sạch, bền vững, khuyến khích các doanh nghiệp đổi mới công nghệ để tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải khí nhà kính.

​

Thứ ba, Nghệ An tập trung giải quyết căn cơ vấn đề chất thải rắn sinh hoạt và chất thải công nghiệp. Tỉnh đang thúc đẩy mạnh mẽ các dự án xử lý rác thải hiện đại theo công nghệ đốt phát điện, tiêu biểu là Nhà máy điện rác tại Khu liên hợp xử lý chất thải Nghi Yên với công suất khoảng 1.500 tấn/ngày đêm, giúp giảm tối đa áp lực chôn lấp và tái tạo nguồn năng lượng sạch.

Thứ tư, tăng cường kiểm soát ô nhiễm không khí tại các khu, cụm công nghiệp, đô thị và các tuyến giao thông trọng điểm. Tỉnh sẽ mở rộng hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục và xây dựng cơ sở dữ liệu số về môi trường nhằm nâng cao năng lực giám sát, cảnh báo sớm để hướng tới quản trị môi trường thông minh. Đến thời điểm hiện tại, phần lớn các cơ sở có nguồn thải lớn trên địa bàn Nghệ An đã hoàn thành việc lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý để theo dõi liên tục 24/7.

Thứ năm, tỉnh xác định tăng cường bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và bảo vệ nghiêm ngặt vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển miền Tây Nghệ An - khu dự trữ sinh quyển trên cạn lớn nhất Việt Nam, kết hợp đẩy mạnh trồng rừng, phục hồi hệ sinh thái để nâng cao tỷ lệ che phủ rừng một cách bền vững.

Thứ sáu, giải pháp mang tính xã hội hóa cao là phát huy vai trò của người dân, doanh nghiệp và cộng đồng. Nghệ An hướng tới việc xây dựng lối sống xanh, tiêu dùng xanh, thúc đẩy các phong trào phân loại rác tại nguồn, giảm thiểu sử dụng nhựa dùng một lần và nhân rộng các sáng kiến cộng đồng trong ứng phó với biến đổi khí hậu.