Tháng 8/2022, ông Đặng Xuân Lương (Chủ tịch UBND huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên) ký quyết định phê duyệt kế hoạch đấu thầu dự án “Tu bổ, tôn tạo di tích đình Dẫn Ngữ (đình Ngự)”. Công trình nằm tại thôn Yên Phú, xã Giai Phạm.
Công trình có tổng mức đầu tư gần 12 tỷ đồng, chia thành nhiều gói thầu khác nhau. Dự án sử dụng 80% nguồn vốn ngân sách, số còn lại lấy từ nguồn xã hội hóa. UBND xã Giai Phạm được giao làm chủ đầu tư.
Công trình đình Dẫn Ngữ đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp Bằng công nhận di tích Lịch sử - Văn hóa. Sau nhiều năm gắn bó với đời sống văn hóa của nhân dân địa phương, đến nay, công trình đã xuống cấp nghiêm trọng. Theo thiết kế, dự án sẽ tu bổ, tôn tạo các hạng mục Nghi môn, Đại đình, Cổng phụ, nhà Thủ từ, nhà vệ sinh và hạ tầng kỹ thuật.
Tu bổ xong chỉ giữ được hai thanh gỗ?
Tháng 9/2022, ông Nguyễn Hữu Tuân (Chủ tịch UBND xã Giai Phạm) ký quyết định phê duyệt kết quả đấu thầu gói xây lắp thuộc dự án trên. Công ty CP xây dựng thương mại và dịch vụ Kiến Hưng trúng thầu với giá hơn 9,9 tỷ đồng.
Sau hơn nửa năm thi công, các hạng mục chính của công trình đã hoàn thành. Nhà thầu đang hoàn thiện nốt phần hạ tầng kỹ thuật.
Công trình đình Dẫn Ngữ dự toán thực hiện hơn 40 công việc liên quan đến tu bổ, phục hồi cấu kiện nhưng nhà thầu đã không làm được.
Theo thiết kế, nhiều cấu kiện gỗ của phần Đại đình sẽ được tu bổ, phục hồi nhằm giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích. Nhưng đến nay, nhà thầu chỉ giữ lại được hai thanh gỗ từ công trình cũ. Hai thanh gỗ này hiện được sử dụng để làm Câu Đầu cho mái đình.
Đáng chú ý, trong dự toán công trình có hơn 40 công việc liên quan đến tu bổ, phục hồi các kết cấu, cấu kiện gỗ nhưng nhà thầu đã không thực hiện được. Công trình đình Dẫn Ngữ hiện nay gần như xây mới hoàn toàn.
Một trong hai thanh gỗ còn sót lại từ Di tích cấp Quốc gia cũ.
Đối với phần mái của Đại đình, chủ đầu tư dự toán phục hồi, làm sạch gần 7.500 viên ngói. Việc này nhằm giữ lại 30% ngói cũ nhưng nhà thầu không thực hiện. Công trình hiện tại sử dụng toàn bộ ngói mới, số ngói cũ đã bị đổ bỏ.
Để bảo vệ được các cấu kiện gỗ, chủ đầu tư đã dự toán biện pháp hạ giải bằng thủ công. Nhưng theo người dân, nhà thầu đã sử dụng máy xúc để làm sập công trình.
Cũng để bảo vệ công trình, chủ đầu tư còn thiết kế một số biện pháp bảo quản cấu kiện gỗ. Nhưng trong thực tế, nhà thầu đã không thực hiện đúng theo bản vẽ.
Theo ông Nguyễn Hữu Tuân (Chủ tịch UBND xã Giai Phạm), do các cấu kiện gỗ bị mục, hỏng nên nhà thầu không tận dụng được. Phần mái Đại đình nhà thầu sử dụng toàn bộ ngói mới do ngói cũ đã bị mục, vỡ.
Ông Nguyễn Hữu Tuân xác nhận có việc nhà thầu không thực hiện một số biện pháp bảo quản hiện vật. Theo ông Tuân lý giải, do trong thời gian thi công không có mưa nên chủ đầu tư chấp thuận cho nhà thầu cắt bớt hạng mục này.
Bản vẽ thiết kế và dự toán không thống nhất?
Theo quy định của Luật Di sản văn hóa, người chủ trì tổ chức thi công dự án tu bổ và phục hồi di tích phải có chứng chỉ hành nghề hoạt động thi công tu bổ, tôn tạo di tích. Nhưng khi lập hồ sơ mời thầu, UBND xã Giai Phạm đã bỏ qua quy định của Luật và không đưa nội dung này vào hồ sơ mời thầu.
Theo ông Nguyễn Hữu Tuân, chủ đầu tư không có chuyên môn nên phải thuê đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu. Đối với việc hồ sơ mời thầu không yêu cầu chứng chỉ hành nghề hoạt động thi công tu bổ, tôn tạo di tích, ông Tuân cho biết: “Đơn vị tư vấn người ta cũng có báo cáo nhưng tôi không có thời gian để nghiên cứu hết được.”
Hạng mục nhà Thủ Từ thiết kế xây mới hoàn toàn nhưng chủ đầu tư lại lập dự toán với nội dung "Tu bổ, phục hồi".
Theo bản vẽ, hạng mục nhà Thủ Từ nằm trong khuôn viên đình được thiết kế phá bỏ, xây mới hoàn toàn. Nhưng trong dự toán, chủ đầu tư lại sử dụng 15 mã công việc có nội dung “Tu bổ, phục hồi”. Nổi bật là Tu bổ, phục hồi mái, bậc thềm, cột, hoành, thượng lương, cửa… Trong khi đó, toàn bộ các bộ phận này đều được phá dỡ, vứt bỏ.
Về vấn đề trên, ông Nguyễn Hữu Tuân cho biết, chủ đầu tư thuê một đơn vị tư vấn thiết kế bản vẽ và lập dự toán. “Vai trò thì là chính nhưng mình đã không biết rồi nên mình phải đi thuê. Thực ra nếu mình biết thì mình duyệt nó khác. Thực chất mà nói mình cũng hạn chế ở đó” – ông Tuân giải thích.
Theo một chuyên gia về xây dựng, việc lập dự toán cần bám sát bản vẽ thiết kế và hồ sơ khảo sát. Mỗi mã công việc có một định mức riêng nên sẽ có sự chênh lệch về đơn giá. Việc dự toán chọn không đúng mã công việc sẽ khiến chi phí xây dựng bị thay đổi. Nếu không kịp thời điều chỉnh sẽ dẫn đến tình trạng thanh toán sai, thanh toán không đúng thực tế.
Cũng theo chuyên gia xây dựng, việc phục hồi các kết cấu, cấu kiện cũ phải trải qua nhiều bước rất phức tạp, đòi hỏi thợ có tay nghề cao. Vì nguyên nhân đó, việc tu bổ, phục hồi các cấu kiện này thường có đơn giá cao hơn cả xây mới.
Để dự án “Tu bổ, tôn tạo di tích đình Dẫn Ngữ (đình Ngự)” được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật, tiền ngân sách không bị thất thoát, kính đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các cơ quan chức năng tỉnh Hưng Yên sớm vào cuộc kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm (nếu có).
Báo Nhà báo và Công luận sẽ tiếp tục thông tin./.
