Khảo sát AI tạo sinh trong báo chí: Công chúng hoài nghi, nhưng Gen Z lại cởi mở

Cuộc khảo sát tại 6 quốc gia (Argentina, Đan Mạch, Pháp, Nhật Bản, Vương quốc Anh và Hoa Kỳ) mới đây của Giáo sư Rasmus Kleis Nielsen và Tiến sĩ Richard Fletcher chỉ ra rằng, phần lớn mọi người biết đến các sản phẩm AI tạo sinh như ChatGPT, và nhiều người đã thử sử dụng.

Tuy nhiên, vẫn có gần 1/3 dân số trực tuyến chưa từng nghe đến các công cụ này, và chỉ một số ít là người dùng thường xuyên. Trong tương lai, AI nói chung được dự đoán sẽ phổ biến hơn thông qua việc tích hợp vào các nền tảng quen thuộc như công cụ tìm kiếm và mạng xã hội, chứ không chỉ qua các ứng dụng độc lập.

12bc77e1f261473f1e70.jpg
GenAI là một nhánh con của AI, nhưng với khả năng đặc biệt là tạo ra nội dung mới, độc đáo và chưa từng tồn tại trước đây, dựa trên dữ liệu mà nó đã được huấn luyện. Khác với AI truyền thống chỉ phân tích và dự đoán, GenAI tập trung vào việc sáng tạo.

Niềm tin đối lập: Y tế lạc quan, báo chí thận trọng

Khi nói về tác động của AI, công chúng có những kỳ vọng rất khác nhau tùy theo lĩnh vực. Họ lạc quan về AI trong y tế và khoa học, nhưng lại đặc biệt lo ngại khi AI được sử dụng bởi chính phủ, các đảng phái chính trị, và đáng chú ý nhất là truyền thông xã hội và tin tức.

Đối với báo chí, bức tranh càng trở nên rõ nét. Công chúng tin rằng AI sẽ được dùng rộng rãi để sản xuất tin tức, nhưng họ chủ yếu mong đợi AI giúp giảm chi phí sản xuất, chứ không phải cải thiện chất lượng tin tức. Thậm chí, nhiều người lo ngại tin tức do AI tạo ra sẽ kém hơn. Điều này cho thấy một sự đối lập gay gắt: các tòa soạn đầu tư mạnh vào AI để tối ưu hóa, trong khi độc giả lại không thấy được lợi ích về mặt chất lượng.

Hoài nghi về tính xác thực và tiềm năng "ảo hóa"

Một điểm gây lo lắng nữa là nhận thức của công chúng về cách AI đang được sử dụng. Nhiều người tin rằng các nhà báo đã dùng AI để kiểm tra lỗi chính tả, nhưng đáng báo động hơn, hơn một nửa số người được hỏi tin rằng AI ít nhất đôi khi được dùng để tạo hình ảnh giả hoặc thậm chí là tạo ra người dẫn chương trình/tác giả nhân tạo. Đây là những hình thức sử dụng mà phần lớn công chúng cảm thấy không thoải mái và hoài nghi.

Giáo sư Nielsen và Tiến sĩ Fletcher kết luận rằng, dù dư luận không nên quyết định trực tiếp việc sử dụng AI của các tổ chức tin tức, nhưng nó lại cung cấp một hướng dẫn quan trọng. Các nhà báo cần minh bạch và giải thích rõ ràng cách họ sử dụng AI để duy trì lòng tin.

Tia sáng từ Gen Z và tầm nhìn dài hạn

Tuy nhiên, vẫn có tia sáng le lói. Những người trẻ tuổi thường cởi mở và lạc quan hơn đáng kể về AI tạo sinh so với công chúng nói chung. Hơn nữa, những người đã có kinh nghiệm sử dụng các công cụ AI tiên tiến thường đánh giá chúng khá tích cực. Điều này cho thấy nếu việc sử dụng AI trở nên phổ biến và thường xuyên hơn, nhận thức của công chúng có thể thay đổi theo hướng lạc quan thận trọng.

amb1.jpeg
Những người trẻ tuổi thường cởi mở và lạc quan hơn đáng kể về AI tạo sinh so với công chúng nói chung.

Nói về những lợi thế của AI tạo sinh (Gen AI) PGS, TS. Lê Văn Hiến, Viện trưởng viện lãnh đạo học và hành chính công cho biết, GenAI mở rộng khả năng sáng tạo và đổi mới nội dung, đặc biệt là cá nhân hóa thông tin. GenAI có thể tạo ra các định dạng nội dung mới như hình ảnh và video tổng hợp, podcast với giọng nói nhân tạo tự nhiên, hay trực quan hóa dữ liệu phức tạp thành các biểu đồ dễ hiểu.

“Khác với mô hình báo chí truyền thống định hướng nội dung cho đại chúng, GenAI cho phép triển khai các chiến lược truyền thông cá nhân hóa với độ chính xác cao”, PGS, TS. Lê Văn Hiến cho biết.

GenAI có thể theo dõi và phân tích sở thích và thói quen đọc của người dùng trong một thời gian dài... sử dụng khả năng xử lý dữ liệu mạnh mẽ của mình để phân tích văn bản tin tức nhanh chóng và tự động phân phối đến đối tượng quan tâm giúp các nền tảng tin tức cung cấp nội dung theo sở thích, hành vi và lịch sử đọc của từng người dùng. Điều này mở ra khả năng tạo ra các phiên bản khác nhau của cùng một bài viết phù hợp với từng nhóm độc giả.

Nâng cao khả năng tiếp cận thông tin toàn cầu

GenAI còn mang lại những cơ hội đáng kể trong việc mở rộng phạm vi tiếp cận thông tin. PGS, TS. Lê Văn Hiến cho biết, với khả năng dịch thuật đa ngôn ngữ nhanh chóng và hiệu quả, GenAI có thể giúp các tổ chức báo chí dịch tin tức và nội dung sang nhiều ngôn ngữ khác nhau một cách nhanh chóng và với độ chính xác ngày càng cao, tiếp cận được lượng khán giả toàn cầu.

Đồng thời, công nghệ chuyển văn bản thành giọng nói (Text-to-Speech) và tạo phụ đề tự động (Automatic Subtitling) giúp cải thiện khả năng tiếp cận đối với nhiều nhóm người quan tâm đến tin tức, bao gồm cả những người khuyết tật, người cao tuổi hoặc người gặp khó khăn trong việc đọc, hiểu văn bản.

“GenAI cũng có thể giúp điều chỉnh định dạng, độ dài và phong cách của nội dung để phù hợp với các nền tảng truyền thông khác nhau như mạng xã hội, ứng dụng di động, trang web và các thiết bị thông minh”, ông Hiến nói thêm.

Thách thức đe dọa lòng tin, đạo đức và lực lượng lao động

“Độ chính xác và tin cậy thông tin là mối lo hàng đầu”, PGS, TS. Lê Văn Hiến nhấn mạnh. GenAI có thể tạo ra Deepfake (văn bản, hình ảnh, âm thanh giả mạo) rất chân thực, dễ bị kẻ xấu lợi dụng cho mục đích thông tin sai lệch hoặc gian lận.

Tiếp theo là các vấn đề đạo đức và pháp lý. GenAI tạo nội dung mới dựa trên dữ liệu có bản quyền, gây ra tranh cãi về quyền sở hữu trí tuệ (ai là chủ bản quyền?). “Công nghệ này thậm chí có thể phục dựng video có hình ảnh và giọng nói của người mất, làm dấy lên các câu hỏi về quyền riêng tư và đạo đức”, ông Hiến đặc biệt cảnh báo. Nếu dữ liệu huấn luyện AI chứa định kiến, sản phẩm của nó có thể tái tạo thông tin phân biệt đối xử.

Ông Hiến nhắc đến thách thức về thị trường lao động và kỹ năng nhà báo. GenAI có thể tự động hóa nhiều công việc lặp lại, tiềm ẩn nguy cơ mất việc làm ở một số vị trí truyền thống. “Điều này đòi hỏi nhà báo phải nhanh chóng phát triển các kỹ năng mới như sử dụng GenAI, kiểm chứng thông tin AI tạo ra, và quản lý nội dung do AI sản xuất, để tránh khoảng cách năng lực ngày càng lớn trong ngành”, ông nhấn mạnh.

Xem thêm

Quảng Trị tôn vinh 17 tác phẩm báo chí về xây dựng Đảng năm 2026

Quảng Trị tôn vinh 17 tác phẩm báo chí về xây dựng Đảng năm 2026

(CLO) Sáng 19/11, Ban Tổ chức Giải báo chí về xây dựng Đảng tỉnh Quảng Trị tổ chức lễ tổng kết và trao giải năm 2026, nhằm ghi nhận, tôn vinh những tác phẩm báo chí tiêu biểu, đồng thời thúc đẩy đổi mới, nâng cao hiệu quả tuyên truyền về công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trên địa bàn.

Hà Tĩnh vinh danh các tác phẩm báo chí xuất sắc viết về điển hình tiên tiến

Hà Tĩnh vinh danh các tác phẩm báo chí xuất sắc viết về điển hình tiên tiến

(CLO) Tại Giải Báo chí viết về gương người tốt, việc tốt tỉnh Hà Tĩnh năm 2026, tác phẩm “Đậu Văn Mân, người ‘chở yêu thương, neo niềm tin’ giữa mùa giông lũ” của nhà báo Trần Phong (Báo Nhà báo & Công luận) đã vinh dự đạt giải C, góp phần lan tỏa những cống hiến thầm lặng vì cộng đồng.

Báo chí: Từ phản ánh thực tiễn đến đồng hành cùng sự phát triển của Quảng Trị

Báo chí: Từ phản ánh thực tiễn đến đồng hành cùng sự phát triển của Quảng Trị

Trong không gian phát triển mới, Quảng Trị đang đứng trước nhiều cơ hội bứt phá với các trụ cột năng lượng, logistics, du lịch và nông nghiệp xanh. Cùng với đó, vai trò của báo chí không chỉ dừng ở việc thông tin mà ngày càng được đặt ra ở yêu cầu phát hiện, phản ánh, kết nối và lan tỏa những giá trị phát triển từ cơ sở.

Bí quyết tăng 22 triệu người theo dõi TikTok của Daily Mail

Bí quyết tăng 22 triệu người theo dõi TikTok của Daily Mail

(CLO) Từ một video về vụ sập cầu Baltimore thu hút hàng trăm nghìn người theo dõi chỉ trong một ngày, Daily Mail nhận ra tiềm năng của tin tức trên TikTok. Thay vì tiếp tục chạy theo những nội dung lan truyền nhất thời, tờ báo Anh đầu tư vào đội ngũ sáng tạo chuyên nghiệp và các định dạng video có thể duy trì lâu dài.

Một cây viết đau đáu với báo chí và văn hóa

Một cây viết đau đáu với báo chí và văn hóa

(CLO) Là một gương mặt có dấu ấn trong đời sống báo chí, tư tưởng và văn hóa Việt Nam đương đại, trưởng thành từ thực tiễn chiến tranh, gắn bó lâu dài với Báo Nhân Dân, từng đảm nhiệm những trọng trách trong công tác báo chí, lý luận và quản lý, Nguyễn Hồng Vinh còn làm thơ, nghiên cứu về văn hóa, con người.

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Việc tổ chức ra mắt phiên bản tiếng Nga là dấu mốc mới trong tiến trình hiện đại hóa Báo Điện tử Công an nhân dân (CAND), là bước đổi mới về tư duy làm báo trên môi trường số, thể hiện trách nhiệm của Báo CAND trong việc cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, có chiều sâu; góp phần giúp bạn bè quốc tế hiểu đúng hơn về đất nước, con người Việt Nam và những nỗ lực giữ gìn an ninh, trật tự (ANTT), vì cuộc sống bình yên của nhân dân.

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(NB&CL) Nhận diện sớm những vấn đề tư tưởng, dư luận có nguy cơ phát sinh; thông tin sớm bằng nguồn tin chính xác, có tính giải thích, định hướng; xử lý sớm những thông tin sai lệch, cách hiểu chưa đúng – quy trình “3 sớm” được Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng xác định là yêu cầu trong đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

(NB&CL) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông đa chiều đòi hỏi báo chí địa phương không chỉ phản bác thông tin sai lệch mà còn phải chủ động tạo lập dòng thông tin chính xác, có căn cứ. Lợi thế gần dân, sát cơ sở, am hiểu địa bàn chính là điểm tựa để báo chí phát hiện vấn đề từ sớm, đưa thông tin đến công chúng kịp thời và định hướng dư luận.

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

(CLO) Trước sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận tin tức của độc giả, thương hiệu báo chí GZH tại miền nam Brazil đã chuyển YouTube từ một kênh phân phối nội dung thành nền tảng sản xuất báo chí chủ lực. Chiến lược này giúp đơn vị đạt 167 triệu lượt xem và thu hút 869.000 người đăng ký trong năm 2025.

Cỡ chữ bài viết: