Ở phía “bên ngoài”, nhân viên trường học thường được nhìn nhận là lực lượng không đứng lớp, công việc ổn định, ít áp lực, thậm chí “nhàn” so với giáo viên.
Nhưng phía sau cánh cửa văn phòng, thư viện, phòng thiết bị hay phòng kế toán, là một thực tế khác lặng lẽ, nặng nề và ít khi được gọi tên.
Khi “không đứng lớp” đồng nghĩa với… không phụ cấp
Thực tế hiện nay, đa số nhân viên trường học không có phụ cấp ưu đãi nghề, thu nhập thấp hơn đáng kể so với giáo viên – những người được hưởng phụ cấp ưu đãi, phụ cấp thâm niên và nhiều chính sách đặc thù khác.
Trong khi đó, yêu cầu công việc với đội ngũ nhân viên ngày càng cao: Chuẩn hóa nghiệp vụ, tin học hóa, tăng cường thanh tra, kiểm tra, siết chặt trách nhiệm pháp lý.
Tại nhiều trường học, một nhân viên văn phòng có thể đồng thời kiêm nhiệm 2–3 vị trí. Riêng kế toán trường học là vị trí được ví như “người giữ két” của nhà trường thường xuyên làm việc với thanh tra, kiểm toán, quyết toán ngân sách, nhưng thu nhập chỉ đủ xoay xở sinh hoạt tối thiểu.
“Áp lực lớn nhất của chúng tôi không chỉ là công việc, mà là cảm giác bị bỏ quên suốt nhiều năm. Trách nhiệm ngày càng nặng, nhưng thu nhập thì dậm chân tại chỗ. Không ít đồng nghiệp giỏi chuyên môn đã rời ngành vì không thể sống bằng đồng lương hiện tại”, cô Trịnh Huế, kế toán trường học tại Thái Bình chia sẻ.
“Nhàn” hay chỉ là ít được nhìn thấy?
Một lập luận thường được đưa ra để phản đối tăng phụ cấp là: Khối lượng công việc của nhân viên trường học không liên tục, chủ yếu tập trung vào các thời điểm cao điểm như đầu năm học, thi cử, tổng kết. Thậm chí, vào dịp hè, nhiều vị trí gần như “không có việc”.
Nhưng theo các nhân viên, đó là cách nhìn phiến diện. Bởi ngay cả trong thời gian được coi là “thấp điểm”, công việc hậu cần, hồ sơ, báo cáo, quyết toán, chuẩn bị cho năm học mới vẫn diễn ra âm thầm. Với kế toán, công việc gần như không có khái niệm nghỉ hè.
Đặc biệt, những rủi ro nghề nghiệp mà nhân viên trường học – nhất là kế toán – phải đối mặt lại ít khi được nhắc tới.
“Chỉ một sai sót nhỏ trong chứng từ cũng có thể kéo theo trách nhiệm pháp lý lớn, nhưng hầu như không có cơ chế bảo vệ người làm nghề”, cô Nguyễn Hằng, kế toán trường học tại xã Chương Mỹ (Hà Nội) nói.
Phụ cấp – câu chuyện công bằng trong cùng một mái trường
Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 248/2025/QH15 của Quốc hội đã xác định mức phụ cấp tối thiểu 30% cho nhân viên trường học.
Nhiều đại biểu Quốc hội đề xuất áp dụng ngay từ ngày 1/1/2026. Tuy nhiên, trong dự thảo nghị định trình thẩm định, Bộ Giáo dục và Đào tạo mới đề xuất mức 20%, với lý do áp lực ngân sách.
Lý do này lập tức vấp phải phản biện, khi theo chính số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, phụ cấp 20% cho nhân viên trường học chỉ làm tăng ngân sách khoảng 158 tỷ đồng/tháng, trong khi việc tăng thêm 15% phụ cấp cho giáo viên khiến ngân sách tăng tới 1.447 tỷ đồng/tháng gấp gần 10 lần.
Vấn đề đặt ra không phải là so sánh hơn – kém giữa giáo viên và nhân viên trường học, mà là sự công bằng trong cùng một đơn vị giáo dục. Khi người thầy được quan tâm bằng chính sách cụ thể, thì những người đứng phía sau vận hành bộ máy trường học cũng cần được nhìn nhận đúng vai trò.
Không đòi đặc quyền, chỉ xin được ghi nhận
“Chúng tôi không đòi hỏi đặc quyền. Chúng tôi chỉ mong được đối xử công bằng với tư cách người lao động trong ngành giáo dục”, cô Nguyễn Thu Hiền, kế toán trường học tại Hà Nội nói.
Với nhiều nhân viên trường học, đặc biệt là lao động nữ, áp lực không chỉ đến từ công việc mà còn từ trách nhiệm gia đình. Có những giai đoạn như thai sản, họ vẫn âm thầm xử lý hồ sơ, giải trình số liệu – không lương, không phụ cấp, nhưng nếu sai sót thì vẫn phải chịu trách nhiệm.
“Thiệt thòi lớn nhất không chỉ là thu nhập, mà là cảm giác cho đi rất nhiều nhưng chưa bao giờ được ghi nhận đúng mức”, một nhân viên thư viện chia sẻ.
Tăng phụ cấp cho nhân viên trường học không phải là câu chuyện “cho thêm tiền”, mà là đầu tư để giữ người, giữ chất lượng vận hành hệ thống giáo dục. Lộ trình từ 20% lên 30% có thể là phương án thận trọng, nhưng việc kéo dài quá lâu cũng khiến đội ngũ này tiếp tục mòn mỏi trong chờ đợi.
Khi những tiếng nói từ cơ sở ngày càng nhiều, câu hỏi đặt ra là: Liệu đã đến lúc nhìn nhân viên trường học như một bộ phận không thể thiếu của giáo dục, thay vì lực lượng “phụ trợ” đứng bên lề?
Bởi một ngôi trường vận hành tốt không chỉ cần những tiết dạy hay trên bục giảng, mà còn cần rất nhiều con người lặng lẽ phía sau – những người đang chờ được gọi đúng tên và được đối xử công bằng.
Trước đó, Báo Nhà báo và Công luận đã đăng tải bài viết “Phụ cấp cho nhân viên trường học: Khoảng trống chính sách cần sớm lấp đầy” trên số báo in 4 (1429) từ ngày 23–29/1 và bài viết "Cùng 20 năm công tác, thu nhập chênh lệch gấp gần 4 lần: Nhân viên trường học có đang chịu thiệt?" đã ghi nhận rất nhiều ý kiến phản hồi về vấn đề chế độ đãi ngộ đối với đội ngũ nhân viên trường học.
