Những dấu hỏi phía sau cuộc nội chiến kéo dài 13 năm ở Syria

Cuộc nội chiến được kích hoạt trở lại sau 8 năm "đóng băng"

Ngày 29/11, các phe đối lập Syria và nhóm phiến quân Hồi giáo Hayat Tahrir al-Sham (HTS) đã tiến quân nhanh chóng vào các quận của thành phố Aleppo trong một cuộc tấn công bất ngờ nhằm vào lực lượng chính quyền, buộc họ phải rút lui và mất các vị trí chiến lược, bao gồm phần lớn đường cao tốc M5. 

Lực lượng phiến quân đã giành quyền kiểm soát các khu vực rộng lớn ở phía tây Aleppo và phía đông Idlib. Để đáp trả, chính quyền Syria và máy bay chiến đấu của Nga đã nhắm mục tiêu vào tỉnh Idlib, nơi có ít nhất 23 cuộc không kích nhằm vào thủ phủ của tỉnh và một số thành phố ở vùng nông thôn xung quanh vào ngày 29/11.

nhung dau hoi phia sau cuoc noi chien keo dai 13 nam o syria hinh 1

Các chiến binh nổi dậy Syria lái xe quân sự tại đường cao tốc M5 ở Aleppo vào ngày 29/11. Ảnh: AFP

Đây là cuộc tấn công đầu tiên của phe đối lập vào thành phố Aleppo kể từ năm 2016, khi chiến dịch không kích của máy bay chiến đấu Nga đã hỗ trợ Tổng thống Syria Bashar Assad tái chiếm thành phố phía tây bắc này. Sự hỗ trợ của Nga, Iran và một số quốc gia Ả Rập trong khu vực đã giúp ông Assad duy trì được sự ổn định, với khoảng 70% lãnh thổ Syria nằm trong tầm kiểm soát.

Tuy nhiên, vụ tấn công bất ngờ này cho thấy cuộc chiến từng được "đóng băng" này đang bị kích hoạt trở lại, dấy lên viễn cảnh về một mặt trận bạo lực khác sẽ tái diễn ở Trung Đông, bên cạnh các cuộc chiến của Israel ở Gaza và Lebanon, cũng như nhiều điểm nóng khác như ở Bờ Tây bị chiếm đóng, Yemen, Biển Đỏ hay Iraq.

Vì sao Syria chìm trong nội chiến?

Cuộc nội chiến Syria với dấu mốc bắt đầu là ngày 15/3/2011, khi các cuộc biểu tình phản đối chính quyền, như một phần của phong trào “Mùa Xuân Ả Rập” trong khu vực rộng lớn hơn tại Bắc Phi và Trung Đông, đồng loạt diễn ra trên toàn quốc.

Tình hình sau đó leo thang thành xung đột vũ trang khi khi một lực lượng phiến quân được thành lập, được gọi là Quân đội Syria Tự do với sự ủng hộ của phương Tây và một số quốc gia Ả Rập, để chống lại chính quyền ông Assad.

Nội chiến đã khiến Syria bất ổn nghiêm trọng và gần như không có lối thoát, đất nước bị “chia năm xẻ bảy”. Ả Rập Xê Út, Iran, Mỹ, Nga hay Thổ Nhĩ Kỳ đều đang tham gia ủng hộ mỗi bên khác nhau trong cuộc chiến, khiến các nhà quan sát mô tả đây là “cuộc hỗn chiến ủy nhiệm”. Ngay cả nhóm khủng bố IS cũng có thể giành được chỗ đứng trong sự bất ổn và loạn lạc ở nước này.

nhung dau hoi phia sau cuoc noi chien keo dai 13 nam o syria hinh 2

Quân nổi dậy Syria sở hữu nhiều loại vũ khí tối tân như xe tăng và súng máy trong cuộc tấn công mới nhất. Ảnh: Reuters

Tổng thống Assad đã chiến đấu với các lực lượng đối lập tìm cách lật đổ ông trong suốt 13 năm qua, một cuộc xung đột đã giết chết khoảng nửa triệu người. Khoảng 6,8 triệu người Syria đã chạy trốn khỏi đất nước, tạo ra dòng người tị nạn đã góp phần thay đổi bản đồ chính trị ở châu Âu bằng các phong trào cực hữu chống người nhập cư.

Khoảng 30% đất nước không nằm dưới sự kiểm soát của ông Assad được kiểm soát bởi một loạt các lực lượng đối lập và quân đội nước ngoài. Mỹ có khoảng 900 quân ở đông bắc Syria, cách xa Aleppo, để chống lại sự trỗi dậy trở lại của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS).

Cả Mỹ và Israel đều thỉnh thoảng tiến hành các cuộc không kích ở Syria chống lại các lực lượng dân quân đồng minh với Iran. Thổ Nhĩ Kỳ cũng có lực lượng ở Syria và có ảnh hưởng với liên minh rộng lớn của các lực lượng đối lập đang tấn công Aleppo.

Theo các nhà phân tích, sau nhiều năm có ít thay đổi đáng kể về lãnh thổ giữa các bên tham chiến ở Syria, cuộc giao tranh lần này "có khả năng thay đổi cục diện". 

Nhóm nào chỉ huy cuộc tấn công vào Aleppo?

Hayat Tahrir al-Sham (HTS), một nhóm được Liên hợp quốc và một số quốc gi, là tổ chức khủng bố, đã được xác nhận là lượng đối lập chính dẫn đầu cuộc tấn công bất ngờ vào Aleppo vừa rồi. Nhóm này được cho rằng do thủ lĩnh Abu Mohammed al-Golani dẫn đầu.

nhung dau hoi phia sau cuoc noi chien keo dai 13 nam o syria hinh 3

Phiến quân Hồi giáo Hayat Tahrir al-Sham với vũ khí hạng nặng đã tràn vào al-Rashideen, tỉnh Aleppo, Syria vào ngày 29 tháng 11 năm 2024. Ảnh: Reuters

Trong những tháng đầu của cuộc chiến tranh Syria vào năm 2011, Abu Mohammed al-Golani đã nổi lên như thủ lĩnh chi nhánh Syria của al-Qaeda. Golani và nhóm của ông ta ngay từ đầu đã nhận trách nhiệm về các vụ đánh bom chết người và từng tiến hành các cuộc chiến chống lại Mỹ và phương Tây. Tuy nhiên, đến năm 2018, chính quyền Tổng thống Donald Trump khi đó thừa nhận rằng Mỹ không còn nhắm trực tiếp vào Golani nữa. 

Nằm ở ngã tư của các tuyến đường thương mại và đế chế trong hàng nghìn năm, Aleppo là một trong những trung tâm thương mại và văn hóa ở Trung Đông.

Aleppo là nơi sinh sống của 2,3 triệu người trước chiến tranh. Quân nổi dậy đã chiếm giữ phía đông của thành phố vào năm 2012 và nơi này trở thành biểu tượng đáng tự hào nhất cho sự tiến bộ của các phe phái đối lập có vũ trang.

Năm 2016, lực lượng chính phủ được Nga hỗ trợ đã bao vây và tấn công mạnh mẽ vào các nhóm nổi dậy tại thành phố này. Bị đói và bị bao vây, quân nổi dậy đã đầu hàng tại Aleppo vào năm đó.

Sự tham gia của quân đội Nga là bước ngoặt của cuộc chiến, cho phép chính quyền Tổng thống Assad duy trì được sự ổn định cơ bản cho Syria trong nhiều năm kể từ đó cho đến trước khi quân nổi dậy bất ngờ tấn công trở lại, khiến tình hình chiến sự tại Trung Đông có nguy cơ lan rộng và trở nên phức tạp hơn.

Ngọc Ánh (theo TASS, AP, AJ)

Xem thêm

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

(CLO) Giữa lúc những thảm họa thiên nhiên ngày càng khó lường, ASEAN đang chủ động chuẩn bị cho tình huống xấu nhất bằng các cuộc diễn tập cứu trợ đa quốc gia. Mục tiêu rất rõ ràng: tăng cường phối hợp lực lượng, chia sẻ thông tin và sẵn sàng hỗ trợ người dân khi thảm họa thực sự xảy ra.

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

(CLO) Sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út bị tấn công 4 lần trong 5 ngày gần đây bởi tên lửa và máy bay không người lái của lực lượng Houthi. Chuỗi sự kiện cho thấy hàng không thế giới một lần nữa phải chịu liên lụy từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

(NB&CL) Tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các đại diện cấp cao của những nước tham gia Hiệp ước Artemis (Artemis Accords) đang bàn về các nguyên tắc cho hoạt động trên Mặt trăng, trong lúc số thành viên sáng kiến này đã lên 76 và các chương trình đưa người trở lại Mặt trăng bước vào giai đoạn mới.

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

(CLO) Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đến thủ đô Reykjavik ngày 5/10, đánh dấu chuyến thăm Iceland đầu tiên của một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ kể từ năm 2021. Động thái này diễn ra trong bối cảnh khu vực Bắc Cực đang ngày càng gia tăng tầm quan trọng chiến lược đối với Washington trên các phương diện an ninh, tuyến hàng hải và tài nguyên.

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

(CLO) Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Tây Ban Nha của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (ngày 29 – 30/9) diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang đón nhận nhiều xung lực phát triển mới, song cũng đan xen không ít thách thức cần tháo gỡ ở cả bình diện song phương lẫn nội bộ mỗi nước.

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

(NB&CL) Từ Nepal đến Indonesia, những thiên tai gần đây cho thấy năng lực cảnh báo đang tiến rất nhanh về công nghệ nhưng vẫn có thể mắc kẹt ở những mắt xích tưởng như rất nhỏ. Trong bối cảnh Liên hợp quốc đặt mục tiêu tất cả các nước đều có năng lực cảnh báo sớm vào năm 2027, khoảng cách giữa “biết trước” và “kịp thời hành động” trở thành câu hỏi quan trọng.

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

(NB&CL) Trong bối cảnh tình hình quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, nhiều điểm nóng an ninh kéo dài và kinh tế thế giới đứng trước những biến động khó lường, Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2026 tại New Delhi, Ấn Độ, được tổ chức trong điều kiện vừa có nhiều cơ hội, vừa đối mặt với không ít thách thức.

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

(CLO) Bảy tháng chiến sự Mỹ - Iran đã tạo ra những tác động kinh tế đối lập. Trong khi các tập đoàn dầu khí, ngân hàng và doanh nghiệp quốc phòng hưởng lợi, thì ngành hàng không, ô tô và người tiêu dùng lại phải gánh những hệ quả nặng nề.

Nếu Houthi kiểm soát cảng Mocha, họ có thể dễ dàng làm tê liệt eo biển Bab el-Mandeb. Ảnh: Roya News

Houthi thắng thế ở Yemen, hai 'huyết mạch' năng lượng cùng chịu sức ép

(CLO) Những cuộc giao tranh mới tại Yemen đang tạo thêm một biến số đáng lo cho thị trường năng lượng thế giới. Khi Houthi tiến xuống phía nam và áp sát Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải vốn đã chịu sức ép từ cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz có nguy cơ tiếp tục bị đẩy vào vòng xoáy bất ổn.

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

(NB&CL) Ngày 11/9/2001 mở đầu một giai đoạn đặc biệt trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Hai mươi lăm năm sau, nhiều mạng lưới từng gây ra những cuộc tấn công chấn động đã bị suy yếu, nhưng khủng bố không biến mất. Mối đe dọa đang chuyển sang những hình thức phân tán hơn, khó nhận diện và khó ngăn chặn hơn.

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

(CLO) Trận lũ quét kinh hoàng trên biên giới Nepal - Tây Tạng một lần nữa cho thấy cuộc sống dưới chân những dãy núi băng giá đang trở nên khó đoán hơn. Khi sông băng thu hẹp, băng vĩnh cửu tan và các hồ băng tích tụ nước, những khối núi vốn tưởng như bất động có thể bất ngờ giải phóng một dòng thác gồm băng, nước, đá và bùn xuống các thung lũng bên dưới.

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

(CLO) Trong bối cảnh các kênh tiếp xúc trực tiếp giữa Nga và Ukraine vẫn gặp nhiều trở ngại, chuyến thăm Moscow của Ngoại trưởng Tòa Thánh Paul Richard Gallagher (từ ngày 24-28/8/2026) có thể được xem là một tín hiệu đáng chú ý đối với tiến trình tìm kiếm giải pháp cho xung đột Ukraine.

Robot hình người: Kỷ lục trên sân đấu, ‘canh bạc’ ngoài nhà xưởng

Robot hình người: Kỷ lục trên sân đấu, ‘canh bạc’ ngoài nhà xưởng

(CLO) Tại Bắc Kinh, một robot hình người vừa chạy 100m trong 9,39 giây, nhanh hơn kỷ lục 9,58 giây mà Usain Bolt lập năm 2009. Sự kiện làm dấy lên cuộc tranh luận về khả năng biến những màn trình diễn của robot thành giá trị thương mại thực sự cũng như hiệu quả của dòng vốn khổng lồ đang đổ vào ngành này.

Cỡ chữ bài viết: