OPEC+ tăng hạn ngạch khai thác dầu
Quyết định này được đưa ra hôm 7/6 vừa qua, trong bối cảnh thị trường dầu mỏ thế giới tiếp tục chịu tác động đồng thời từ nhiều yếu tố phức tạp. Một mặt, xung đột kéo dài tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến việc gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, đang làm suy giảm đáng kể nguồn cung dầu toàn cầu. Mặt khác, triển vọng tăng trưởng nhu cầu năng lượng tại nhiều nền kinh tế lớn lại có dấu hiệu chậm lại do áp lực lạm phát, chi phí năng lượng cao và những bất ổn kinh tế vĩ mô.
Về bản chất, mức tăng 188.000 thùng/ngày không phải là một thay đổi lớn nếu đặt trong tương quan với quy mô tiêu thụ dầu toàn cầu hiện nay, vốn dao động trên 100 triệu thùng/ngày. Do đó, nhiều chuyên gia nhận định động thái này mang ý nghĩa chính sách nhiều hơn là tạo ra tác động tức thời đối với cán cân cung - cầu thế giới.
Thông điệp quan trọng nhất từ cuộc họp lần này là OPEC+ tiếp tục duy trì vai trò điều phối thị trường và khẳng định khả năng ứng phó linh hoạt trước các biến động địa chính trị. Tuyên bố chung của liên minh nhấn mạnh các nước thành viên sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường và sẵn sàng điều chỉnh, tạm dừng hoặc đảo ngược lộ trình tăng sản lượng nếu điều kiện thực tế thay đổi.
Về chiến lược, quyết định này phản ánh nỗ lực cân bằng giữa hai mục tiêu. Thứ nhất là duy trì mức giá dầu đủ cao để bảo đảm lợi ích của các quốc gia xuất khẩu. Thứ hai là tránh tạo ra cú sốc giá quá lớn đối với các nước nhập khẩu, từ đó hạn chế nguy cơ suy giảm nhu cầu và suy thoái kinh tế toàn cầu.
Nhiều chuyên gia cho rằng OPEC+ đang đứng trước bài toán khó khi phải vừa bảo vệ doanh thu từ xuất khẩu dầu, vừa ngăn chặn nguy cơ mất thị phần vào tay các nhà sản xuất ngoài khối, đặc biệt là Mỹ. Trong những năm gần đây, sản lượng dầu đá phiến của Mỹ đã nhiều lần gia tăng khi giá dầu duy trì ở mức cao, tạo sức ép cạnh tranh đối với các nước OPEC+.
Trong bối cảnh đó, việc tăng sản lượng ở mức hạn chế được xem là giải pháp trung dung. Nó cho phép liên minh phát tín hiệu sẵn sàng đáp ứng nhu cầu thị trường khi điều kiện thuận lợi hơn, đồng thời không gây áp lực giảm giá quá mạnh trong ngắn hạn.
Đáng chú ý, nhiều chuyên gia nhận định phần lớn sản lượng bổ sung trên thực tế có thể chưa nhanh chóng xuất hiện trên thị trường. Nguyên nhân là năng lực xuất khẩu của nhiều quốc gia vùng Vịnh hiện vẫn chịu ảnh hưởng bởi các hạn chế về vận tải biển và an ninh hàng hải tại khu vực Trung Đông. Vì vậy, quyết định của OPEC+ hiện mang tính định hướng chiến lược nhiều hơn là làm thay đổi ngay lập tức lượng dầu lưu thông trên thị trường quốc tế.
Giá dầu vẫn phụ thuộc chủ yếu vào diễn biến địa chính trị Trung Đông
Mặc dù OPEC+ quyết định nới lỏng một phần các biện pháp cắt giảm sản lượng, song yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến thị trường dầu hiện nay vẫn là tình hình địa chính trị tại Trung Đông.
Kể từ khi căng thẳng khu vực leo thang và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, nguồn cung dầu toàn cầu đã chịu tác động đáng kể. Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu thương mại thế giới. Do đó, bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này đều có khả năng tạo ra những biến động mạnh đối với thị trường năng lượng toàn cầu.
Theo nhiều ước tính, sản lượng dầu thực tế của OPEC đã giảm mạnh trong các tháng gần đây. Một số báo cáo cho thấy mức sản xuất của tổ chức này đã xuống mức thấp nhất trong nhiều thập niên. Nguồn cung bị thu hẹp trong khi chi phí vận chuyển tăng cao đã góp phần duy trì mặt bằng giá dầu ở mức tương đối cao bất chấp những dấu hiệu suy yếu từ phía cầu.
Tuy nhiên, thị trường dầu hiện không chỉ chịu tác động từ yếu tố nguồn cung. Những thay đổi trong nhu cầu tiêu thụ của các nền kinh tế lớn cũng đang đóng vai trò ngày càng quan trọng. Theo Izvestia, tại Trung Quốc, tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm lại đã kéo theo sự suy giảm đáng kể trong nhu cầu nhập khẩu năng lượng. Các số liệu gần đây cho thấy lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước, phản ánh xu hướng tiết giảm chi phí sản xuất và tiêu dùng trong nước.
Tình hình tương tự cũng xuất hiện tại Ấn Độ. Giá nhiên liệu tăng cao cùng những tác động lan tỏa từ bất ổn khu vực đã buộc chính phủ nước này triển khai nhiều biện pháp tiết kiệm năng lượng. Dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu của Ấn Độ trong năm 2026 hiện đã được điều chỉnh giảm đáng kể so với các dự báo trước khi xung đột bùng phát.
Sự suy giảm nhu cầu tại hai thị trường tiêu thụ dầu lớn nhất châu Á đang phần nào bù đắp cho tác động của việc thiếu hụt nguồn cung. Đây cũng là lý do khiến giá dầu không tăng đột biến dù nguồn cung toàn cầu đang chịu áp lực lớn.
Trong ngắn hạn, phần lớn các chuyên gia đều cho rằng quyết định tăng sản lượng của OPEC+ sẽ không tạo ra biến động đáng kể đối với giá dầu. Thị trường hiện đang tập trung theo dõi khả năng khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran, cũng như nguy cơ lan rộng của xung đột tại Trung Đông.
Nếu tình trạng gián đoạn vận tải kéo dài trong nhiều tháng tới, giá dầu nhiều khả năng tiếp tục duy trì ở mức cao. Ngược lại, nếu các tuyến hàng hải được khôi phục và nguồn cung bị đình trệ được đưa trở lại thị trường, áp lực tăng giá có thể giảm dần.
Một yếu tố khác được giới quan sát chú ý là khả năng điều chỉnh cơ cấu năng lượng toàn cầu trong dài hạn. Giá dầu cao kéo dài đang thúc đẩy nhiều quốc gia đẩy nhanh quá trình đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, mở rộng đầu tư vào năng lượng tái tạo, năng lượng hạt nhân và các công nghệ tiết kiệm nhiên liệu. Điều này có thể làm thay đổi cấu trúc nhu cầu dầu mỏ trong tương lai.
Tuy nhiên, trong trung hạn, dầu mỏ vẫn giữ vai trò khó thay thế đối với nền kinh tế thế giới. Vì vậy, diễn biến của thị trường tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào khả năng cân bằng giữa nguồn cung bị hạn chế bởi các yếu tố địa chính trị và nhu cầu đang điều chỉnh theo xu hướng tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Như vậy, quyết định tăng hạn ngạch sản lượng thêm 188.000 thùng/ngày của OPEC+ là bước đi mang tính thận trọng và có tính biểu tượng nhiều hơn là tạo ra sự thay đổi căn bản về cung cầu. Trong bối cảnh các rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu, thị trường dầu mỏ thế giới tiếp tục vận động dưới tác động của các yếu tố ngoài kinh tế truyền thống.
Vì vậy, triển vọng giá dầu trong thời gian tới nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao, dao động quanh ngưỡng 90-100 USD/thùng, đồng thời phụ thuộc chặt chẽ vào diễn biến của cuộc khủng hoảng Trung Đông và khả năng khôi phục các tuyến vận tải năng lượng chiến lược trên thế giới.
