Phó Tổng Giám đốc VCCorp: Dữ liệu độc giả là chìa khóa tăng doanh thu báo chí

Tại phiên thảo luận với chủ đề “Đổi mới, sáng tạo để tiếp cận bạn đọc, phát triển kinh tế báo chí” trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 diễn ra ngày 20/6 tại TP Hải Phòng, ông Nguyễn Đăng Ngọc - Phó Tổng Giám đốc VCCorp đã chia sẻ tham luận “Phát triển doanh thu dựa trên dữ liệu và chuyển đổi số”, nhấn mạnh vai trò của dữ liệu độc giả như một tài sản chiến lược giúp các cơ quan báo chí gia tăng giá trị và mở rộng nguồn thu.

Chuyển đổi số không chỉ là mua sắm công nghệ

Mở đầu phần trình bày, ông Nguyễn Đăng Ngọc dẫn lại quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về chuyển đổi số báo chí, theo đó chuyển đổi số không đơn thuần là xây dựng thêm trang điện tử, mở tài khoản mạng xã hội hay trang bị thêm thiết bị hiện đại, mà là quá trình đổi mới toàn diện từ tư duy lãnh đạo, mô hình tòa soạn, quy trình vận hành, con người cho đến phát triển kinh tế báo chí.

Theo ông Ngọc, trong bức tranh lớn đó, dữ liệu là một trong những yếu tố quan trọng nhất nhưng cũng thường bị nhìn nhận chưa đầy đủ.

“Một câu hỏi mà rất nhiều tòa soạn đặt ra là tại sao lượng truy cập lớn nhưng doanh thu lại không tương xứng. Nhiều view chưa chắc đã mang lại nhiều doanh thu. Điều tạo ra sự khác biệt nằm ở việc chúng ta hiểu độc giả đến đâu và khai thác dữ liệu như thế nào”, ông nói.

Theo Phó Tổng Giám đốc VCCorp, nhiều người thường hiểu dữ liệu đơn thuần là thông tin cá nhân như họ tên, email hay số điện thoại. Tuy nhiên, đó mới chỉ là phần nổi của tảng băng.

Dữ liệu thực sự còn bao gồm toàn bộ hành vi của người dùng: họ quan tâm lĩnh vực gì, đọc chuyên mục nào nhiều nhất, truy cập vào thời điểm nào, thời gian dừng lại trên bài viết bao lâu, thiết bị sử dụng là gì, sinh sống ở đâu… “Khi kết hợp dữ liệu nhận dạng với dữ liệu hành vi, chúng ta mới có được bức tranh tương đối đầy đủ về độc giả”, ông Ngọc nhấn mạnh.

Ông cho biết các nền tảng công nghệ lớn như Google hay Meta sở hữu sức mạnh vượt trội chính nhờ khả năng thu thập, phân tích và khai thác dữ liệu người dùng ở quy mô lớn. Chính dữ liệu là đầu vào quan trọng nhất giúp các thuật toán vận hành hiệu quả.

Theo ông Ngọc, dữ liệu được hình thành từ mọi điểm chạm giữa độc giả với cơ quan báo chí: website, ứng dụng di động, đăng nhập tài khoản, mạng xã hội, bản tin email, các sự kiện, khảo sát… Ngay cả việc độc giả đọc một bài báo trong 30 giây hay một phút cũng đều mang ý nghĩa.

“Nếu tiêu đề hấp dẫn nhưng người đọc thoát ra rất nhanh thì đó là dấu hiệu nội dung chưa đáp ứng kỳ vọng. Ngược lại, thời gian đọc dài cho thấy bài viết thực sự tạo được sự quan tâm. Tất cả đều là dữ liệu giúp tòa soạn hiểu độc giả hơn và cải thiện nội dung”, ông phân tích.

Tuy nhiên, việc thu thập dữ liệu chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là phải phân loại, gắn nhãn, kết nối các dữ liệu rời rạc để hình thành chân dung độc giả.

Một người có thể truy cập bằng nhiều thiết bị khác nhau như điện thoại, máy tính ở cơ quan hay laptop cá nhân. Bài toán đặt ra là làm sao nhận diện được tất cả đều thuộc về cùng một người dùng để có cái nhìn thống nhất.

Không phải dữ liệu nào cũng cần lưu trữ

Theo đại diện VCCorp, nhiều cơ quan báo chí hiện gặp khó khăn về hạ tầng, công nghệ và nguồn lực nên không thể lưu trữ mọi dữ liệu phát sinh.

Ông cho biết hệ thống của VCCorp mỗi ngày xử lý khoảng 2 tỷ sự kiện dữ liệu. Việc đầu tư hạ tầng, nhân lực vận hành là thách thức rất lớn đối với một cơ quan báo chí đơn lẻ. Vì vậy, mục tiêu không phải là lưu trữ càng nhiều càng tốt, mà là lựa chọn đúng những dữ liệu có giá trị.

“Quan trọng không phải là có 100 triệu lượt xem, mà là trong số đó có bao nhiêu độc giả quan tâm đến bất động sản, tài chính hay công nghệ. Khi hiểu rõ độc giả của mình, tòa soạn sẽ biết nên đầu tư vào lĩnh vực nào, phát triển sản phẩm gì và bán cho ai”, ông Ngọc cho hay.

Theo ông Nguyễn Đăng Ngọc, cùng một vị trí quảng cáo nhưng nếu biết rõ đặc điểm và hành vi của nhóm độc giả mục tiêu, giá trị bán có thể cao hơn rất nhiều.

Ông lấy ví dụ, nếu phân tích dữ liệu cho thấy nhóm doanh nhân thường đọc báo từ 6-8 giờ sáng, các gói quảng cáo nhắm tới khách hàng doanh nghiệp hoàn toàn có thể được định giá cao hơn ở khung giờ này.

“Giá trị không nằm ở số lượng hiển thị, mà ở việc quảng cáo tiếp cận đúng đối tượng. Khi đối tượng càng rõ ràng, doanh nghiệp càng sẵn sàng chi trả”, ông nói.

Từ dữ liệu hành vi, các tòa soạn cũng có thể xây dựng các phân khúc độc giả cụ thể như nhóm doanh nhân, người quan tâm bất động sản, nhà đầu tư chứng khoán hay giới trẻ… Từ đó tạo ra những gói quảng cáo phù hợp với từng nhóm khách hàng.

Dữ liệu giúp định hướng nội dung và sản phẩm mới

Không chỉ phục vụ doanh thu, dữ liệu còn hỗ trợ lãnh đạo cơ quan báo chí ra quyết định. Theo ông Ngọc, nếu dữ liệu cho thấy một tỷ lệ lớn độc giả quan tâm đến bất động sản, tòa soạn có thể xem xét đầu tư chuyên mục hoặc chuyên trang mới, thay vì quyết định dựa trên cảm tính hay chạy theo xu hướng.

"Mọi quyết định cần dựa trên insight của chính độc giả của mình. Dữ liệu nội bộ mới là thứ có giá trị nhất”, ông nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, dữ liệu còn giúp tối ưu thời gian đăng tải, xây dựng sản phẩm mới, thiết kế chiến dịch truyền thông hay tổ chức sự kiện phù hợp với nhu cầu của độc giả.

Theo ông Ngọc, các cơ quan báo chí sở hữu lợi thế lớn nhờ dữ liệu được tích lũy qua nhiều năm. Nếu biết khai thác đúng cách, dữ liệu có thể trở thành một loại sản phẩm giá trị cao.

Ông lấy ví dụ, một tờ báo có nhiều năm theo dõi giới trẻ hoàn toàn có thể xây dựng các báo cáo xu hướng, nghiên cứu thị hiếu hoặc cung cấp dữ liệu chuyên sâu cho doanh nghiệp có nhu cầu tiếp cận nhóm khách hàng này. “Đây là nguồn doanh thu mới mà nhiều tổ chức trên thế giới đã khai thác rất hiệu quả”, đại diện VCCorp nói.

Khép lại phần tham luận, ông Nguyễn Đăng Ngọc cho rằng chuyển đổi số là một hành trình dài, không thể hoàn thành chỉ bằng việc đầu tư công nghệ hay những giải pháp ngắn hạn. Quan trọng nhất là thay đổi tư duy, xây dựng văn hóa dữ liệu và triển khai từng bước phù hợp với điều kiện của từng cơ quan báo chí.

“Nếu trước đây chúng ta coi nội dung là tài sản cốt lõi thì trong thời đại mới, nội dung cộng với dữ liệu mới tạo thành tài sản thực sự. Dữ liệu chính là đòn bẩy để hiểu độc giả hơn, tạo ra sản phẩm tốt hơn và mở rộng cơ hội tăng trưởng doanh thu”, ông Ngọc nhấn mạnh.

Theo đại diện VCCorp, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc sản xuất thật nhiều nội dung, mà nằm ở khả năng hiểu độc giả, khai thác dữ liệu và tạo ra những giá trị phù hợp với nhu cầu của họ. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để các cơ quan báo chí phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.