Giữa dòng chảy đổi mới công tác cán bộ hiện nay, khi yêu cầu về minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm giải trình ngày càng được đặt ra mạnh mẽ, phóng sự phát thanh “KPI: ‘Cây thước’ & ‘Người cầm thước’” của Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ngãi đã lựa chọn đi thẳng vào một vấn đề cốt lõi nhưng nhạy cảm: làm thế nào để đánh giá cán bộ thực sự khách quan, công tâm, đúng người, đúng việc.
Tác phẩm xuất sắc đạt Giải B Giải Búa liềm vàng, không chỉ bởi tính thời sự, mà bởi cách đặt vấn đề sắc sảo, thẳng thắn và giàu tinh thần xây dựng.
Khi “khâu then chốt” vẫn là khâu khó
Phóng sự do nhóm 4 phóng viên thực hiện, đến từ các loại hình báo in, truyền hình và phát thanh. Chính sự đa dạng ấy tạo nên một cách tiếp cận nhiều chiều, vừa có chiều sâu phân tích, vừa bám sát thực tiễn cơ sở.
Nhà báo Huỳnh Thị Bích Hà chia sẻ, ý tưởng về tác phẩm hình thành từ quá trình nhiều năm theo dõi công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và cải cách hành chính ở địa phương. “Chúng tôi nhận thấy một thực tế kéo dài: đánh giá cán bộ luôn được xác định là khâu then chốt, nhưng cũng là khâu khó và còn nhiều hạn chế. Tình trạng nể nang, cảm tính khiến kết quả đánh giá chưa phản ánh đúng hiệu quả công việc”, chị nói.
Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ ngày càng gay gắt, việc tìm kiếm một phương thức đánh giá dựa trên kết quả cụ thể, có thể đo lường được trở thành đòi hỏi cấp thiết. Khi Trung ương chủ trương áp dụng KPI trong đánh giá cán bộ, nhóm tác giả nhận ra đây không đơn thuần là việc đưa một công cụ quản lý mới vào hệ thống chính trị, mà là một sự thay đổi trong tư duy quản trị.
“KPI không chỉ là câu chuyện kỹ thuật. Đó là câu chuyện về cách chúng ta nhìn nhận hiệu quả công việc, về trách nhiệm giải trình và về sự công bằng trong đánh giá cán bộ”, nhà báo Huỳnh Thị Bích Hà nhấn mạnh.
Từ những quan sát và trăn trở ấy, phóng sự chọn KPI làm trung tâm, như một tiếng nói từ thực tiễn cơ sở góp vào quá trình đổi mới công tác cán bộ.
Phản ánh để xây dựng, không né tránh vấn đề
Điểm đặc sắc của tác phẩm nằm ở hai hình ảnh ẩn dụ xuyên suốt: “cây thước” và “người cầm thước”.
Theo nhà báo Huỳnh Thị Bích Hà, trong quá trình tiếp xúc cơ sở, nhóm nhận thấy không ít nơi có quy định, có công cụ, nhưng hiệu quả chưa cao. Lý do không nằm ở văn bản, mà ở con người thực thi.
“KPI tự thân chỉ là một ‘cây thước’ – công cụ đo lường. Nhưng đo thế nào, chọn tiêu chí gì, có công tâm hay không lại phụ thuộc vào ‘người cầm thước’”, chị phân tích.
Có địa phương áp dụng KPI nghiêm túc, tạo động lực đổi mới rõ rệt; song cũng có nơi, nếu người đứng đầu thiếu bản lĩnh, thiếu trách nhiệm, KPI có nguy cơ trở thành một hình thức mới. Từ đó, ẩn dụ được xây dựng như một lời nhấn mạnh: đổi mới công tác đánh giá không chỉ nằm ở công cụ, mà cốt lõi là trách nhiệm và bản lĩnh của người lãnh đạo.
Ở tầng sâu hơn, “người cầm thước” còn là biểu tượng của quyền lực được trao và trách nhiệm phải gánh. Nếu không có sự công tâm, minh bạch, thì bất kỳ hệ thống đo lường nào cũng có thể bị vô hiệu hóa.
Chính cách tiếp cận giàu tính biểu tượng ấy giúp tác phẩm không sa vào lý giải khô cứng, mà mở ra một không gian suy ngẫm rộng hơn về quản trị công, về đạo đức công vụ và về tinh thần dám chịu trách nhiệm.
Đánh giá cán bộ là lĩnh vực nhạy cảm. Nhóm tác giả xác định rõ quan điểm xuyên suốt: phản ánh để xây dựng.
Ngay từ đầu, họ dành nhiều thời gian nghiên cứu kỹ các chủ trương đổi mới của Trung ương, đặc biệt là các quy định liên quan đến công tác kiểm điểm, đánh giá, xếp loại chất lượng hằng năm trong hệ thống chính trị. Tác phẩm không dừng lại ở việc giới thiệu chủ trương áp dụng KPI, mà đi sâu phân tích tính hai mặt và những rào cản thực tế khi triển khai.
“Chúng tôi đặt vấn đề trong sự đối chiếu giữa cách làm cũ và các mô hình mới đang phát huy hiệu quả. Không né tránh hạn chế, nhưng luôn đặt trong bối cảnh yêu cầu đổi mới và gắn với giải pháp cụ thể”, nhà báo Huỳnh Thị Bích Hà chia sẻ.
Việc phản ánh đa chiều – từ cán bộ, lãnh đạo, chuyên gia đến người dân – giúp phóng sự giữ được tính khách quan. Các dẫn chứng đều là những mô hình đang triển khai, có kết quả cụ thể, có thể kiểm chứng, thay vì những nhận định cảm tính.
Trong gần 4 tháng tác nghiệp, nhóm làm việc với nhiều cơ quan, đơn vị cả khu vực nhà nước lẫn doanh nghiệp. Có những e dè ban đầu, bởi đánh giá cán bộ vốn là vấn đề nhạy cảm. Nhưng trong bối cảnh chủ trương đổi mới đang được triển khai mạnh mẽ, nhiều địa phương đã cởi mở hơn, sẵn sàng chia sẻ những vướng mắc và cách tháo gỡ.
Chính sự kiên trì ấy tạo nên nền tảng thực tiễn vững chắc cho tác phẩm.
KPI – từ con số đến động lực đổi mới
Một trong những giá trị quan trọng mà phóng sự mang lại là thay đổi cách nhìn về KPI. Thay vì coi đó là những con số khô cứng hay áp lực hành chính, tác phẩm đặt KPI vào đúng vị trí của nó: công cụ để mỗi cán bộ tự soi lại năng lực, trách nhiệm và hiệu quả công việc.
“Nhóm tác nghiệp không kỳ vọng suông, mà tin rằng tác phẩm sẽ góp phần lan tỏa nhận thức đúng về KPI. Khi người ‘cầm thước’ có tâm, có tầm và công tâm, KPI sẽ trở thành động lực thúc đẩy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm”, nhà báo Huỳnh Thị Bích Hà bày tỏ.
Thông điệp ấy không chỉ dành cho người quản lý, mà cho từng cán bộ trong hệ thống. Bởi trong một nền quản trị hiện đại, mỗi vị trí đều cần được đo lường bằng kết quả cụ thể và sự hài lòng của người dân.
Ở góc độ rộng hơn, tác phẩm chạm đến yêu cầu “then chốt của then chốt” trong công tác xây dựng Đảng: xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ. KPI, nếu được vận hành đúng cách, có thể trở thành một bước tiến quan trọng trên hành trình ấy.
Là tác phẩm phát thanh, “KPI: ‘Cây thước’ & ‘Người cầm thước’” không có lợi thế hình ảnh trực quan như truyền hình. Nhưng chính sự cô đọng của âm thanh, nhịp điệu lời bình và tiếng nói nhân vật đã tạo nên sức nặng riêng.
Phát thanh, trong trường hợp này, trở thành không gian để lập luận được triển khai mạch lạc, để các ý kiến được lắng nghe trọn vẹn và để người nghe có thời gian suy ngẫm.
Giải B Giải Búa liềm vàng dành cho tác phẩm không chỉ là sự ghi nhận một phóng sự xuất sắc, mà còn là sự ghi nhận cho tinh thần dấn thân vào những vấn đề khó, dám đặt câu hỏi về những điều tưởng như quen thuộc.
Bởi cuối cùng, câu chuyện không chỉ nằm ở một bộ công cụ quản lý. Nó nằm ở cách chúng ta đối diện với trách nhiệm, với sự công tâm và với yêu cầu đổi mới không thể trì hoãn.
“KPI chỉ thực sự có ý nghĩa khi người ‘cầm thước’ đủ bản lĩnh và trách nhiệm”, nhà báo Huỳnh Thị Bích Hà khẳng định.
Và có lẽ, chính từ nhận thức ấy, tác phẩm đã vượt khỏi phạm vi một phóng sự về quản lý hành chính, để trở thành một suy tư sâu sắc về con người trong hệ thống - những người đang cầm trên tay “cây thước” của niềm tin và trách nhiệm.
