Đó là một góc nhìn được đặt ra trước thềm Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 với chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.
Tinh gọn để làm cho năng lực truyền thông lớn lên
Quá trình sắp xếp, tinh gọn các cơ quan báo chí đặt ra nhiều công việc cụ thể: tổ chức lại bộ máy, bố trí nhân lực, xác định những đầu mối cần giữ hoặc hợp nhất, đồng thời tổ chức lại các ấn phẩm và nền tảng theo hướng sử dụng hiệu quả nguồn lực, không làm gián đoạn dòng chảy thông tin và giữ được những giá trị, tài nguyên đã được xây dựng qua nhiều năm.
Nhưng theo Đại tá Nguyễn Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Truyền thông CAND, Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân, nếu chỉ nhìn quá trình này dưới góc độ giảm đầu mối, tinh giản bộ máy thì chưa đầy đủ.
Phía sau yêu cầu tinh gọn là một cơ hội lớn hơn: tổ chức lại toàn bộ quá trình sản xuất và phân phối thông tin, hoàn thiện mô hình tòa soạn hội tụ, phát triển hệ sinh thái truyền thông đa nền tảng và tạo ra nhiều sản phẩm báo chí hơn từ chính những nguồn lực được tổ chức lại.
“Tinh gọn không nên chỉ làm cho bộ máy nhỏ lại. Điều quan trọng hơn là phải làm cho năng lực truyền thông lớn lên”, ông nhấn mạnh.
Theo ông, đây cũng là hướng Cục Truyền thông CAND và Báo Công an nhân dân đang trực tiếp giải quyết trong quá trình đổi mới. Từ thực tiễn sắp xếp tổ chức, điều quan trọng không chỉ là bộ máy được tổ chức lại ra sao, mà là sau sắp xếp, nguồn lực được khai thác như thế nào để tạo ra hiệu quả truyền thông lớn hơn.
Tổ chức lại nguồn lực để tạo ra nhiều sản phẩm hơn
“Tòa soạn hội tụ” không còn là khái niệm mới trong quá trình đổi mới báo chí. Tuy nhiên, hội tụ thực chất không chỉ nằm ở việc tập hợp nhiều loại hình báo chí hay đưa nội dung lên nhiều nền tảng. Theo Đại tá Nguyễn Thanh Bình, cốt lõi nằm ở cách tổ chức thông tin, dữ liệu và quy trình sản xuất, qua đó các nguồn lực được sử dụng chung và tạo ra nhiều sản phẩm hơn.
“Hội tụ cần được nhìn từ cách tổ chức đến cách vận hành”, ông nói.
Từ cách nhìn này, một nguồn thông tin không nên chỉ được khai thác cho một sản phẩm. Ngay từ khi tiếp nhận thông tin, tòa soạn cần tính đến khả năng phát triển nguồn nguyên liệu đó thành những sản phẩm nào, phục vụ nhóm công chúng nào và được đưa đến họ qua nền tảng nào.
Theo ông Bình, khi cách đặt câu hỏi thay đổi, cách tổ chức sản xuất cũng phải thay đổi. Một phóng viên tại hiện trường, với trang thiết bị và kỹ năng phù hợp, có thể đồng thời cung cấp thông tin, hình ảnh, video, âm thanh và dữ liệu ban đầu. Từ nguồn nguyên liệu đó, các bộ phận chuyên môn tiếp tục phát triển thành những sản phẩm phù hợp với từng nền tảng.
“Đó chính là cách tiếp cận một nguồn thông tin – nhiều sản phẩm – nhiều điểm chạm với công chúng”, ông nhấn mạnh.
Cách tổ chức này cũng mở ra khả năng tinh gọn quy trình và nhân lực mà không nhất thiết làm giảm sản phẩm. Khi nguồn lực được tổ chức hợp lý, một đề tài có thể được khai thác sâu hơn, nhanh hơn và dưới nhiều hình thức hơn.
“Nếu tổ chức tốt, nguồn lực ít phân tán hơn nhưng sản phẩm vẫn có thể phong phú hơn và đến với công chúng nhanh hơn, rộng hơn”, ông Bình nói.
Từ hội tụ trong tòa soạn đến kết nối hệ sinh thái
Nếu hội tụ ở cấp tòa soạn là tổ chức lại nguồn lực để một nguồn thông tin có thể tạo ra nhiều sản phẩm, thì nguyên tắc đó cũng có thể được mở rộng ở cấp hệ thống, nhất là với những cơ quan báo chí có nhiều loại hình truyền thông.
Cục Truyền thông CAND hiện có Báo Công an nhân dân, Truyền hình ANTV, Phát thanh CAND, Nhà xuất bản CAND và Điện ảnh CAND. Theo ông Bình, việc kết nối các đơn vị không có nghĩa là xóa bỏ ranh giới chuyên môn hay để đơn vị này làm thay công việc của đơn vị khác.
“Hội tụ không phải để Báo Công an nhân dân làm thay Truyền hình ANTV, Truyền hình làm thay Điện ảnh CAND hay Nhà xuất bản CAND phải làm theo cách của báo điện tử. Mỗi loại hình vẫn phải giữ chuyên môn, bản sắc và tiêu chuẩn nghề nghiệp riêng. Cái cần hội tụ là chiến lược nội dung, nguồn dữ liệu, khả năng chia sẻ tài nguyên, tổ chức sản xuất và tư duy phân phối”, ông Bình phân tích.
Khi nguồn lực được kết nối, một đề tài có thể được phát triển thành nhiều sản phẩm theo thế mạnh của từng loại hình: tin, bài, đồ họa, longform, video, podcast, chương trình phát thanh, truyền hình, sách hoặc phim.
Chiều ngược lại cũng có thể diễn ra. Một cuốn sách, một chương trình phát thanh, truyền hình hay một tác phẩm điện ảnh không chỉ là sản phẩm cuối cùng của một quy trình sáng tạo, mà còn có thể trở thành nguồn tư liệu, dữ liệu và đề tài cho những sản phẩm báo chí khác.
Ở đây, dữ liệu trở thành một nguồn lực đặc biệt quan trọng. Những kho tư liệu, hình ảnh, video, âm thanh và thông tin được tích lũy qua nhiều năm, nếu được tổ chức và khai thác tốt, không chỉ phục vụ riêng từng đơn vị mà còn có thể trở thành nguồn nguyên liệu chung để tiếp tục phát triển các sản phẩm mới.
Theo ông Bình, một tài sản rất lớn của hệ thống hiện nay là kho dữ liệu truyền thông CAND được tích lũy qua nhiều năm. Việc khai thác kho dữ liệu này để tạo ra những giá trị mới còn nhiều dư địa và có thể trở thành một hướng phát triển quan trọng trong thời gian tới.
Thiết kế lại tòa soạn, mở ra không gian phát triển mới
Từ những thực tế đó, Đại tá Nguyễn Thanh Bình cho rằng quá trình sắp xếp, tinh gọn hiện nay cũng là cơ hội để các cơ quan báo chí “thiết kế lại tòa soạn” — từ cách phát hiện đề tài, tổ chức nguồn tin, sản xuất nội dung, quản trị dữ liệu đến cách đưa sản phẩm đến với công chúng.
Đây không đơn thuần là việc sắp xếp lại sơ đồ tổ chức. Quan trọng hơn, đó là quá trình thiết kế lại cách nguồn lực được vận hành: một thông tin được tiếp nhận như thế nào, dữ liệu được lưu giữ và chia sẻ ra sao, các đơn vị phối hợp thế nào, một đề tài có thể tạo ra bao nhiêu sản phẩm và mỗi sản phẩm được đưa đến công chúng bằng cách nào.
Nếu làm được điều đó, tinh gọn sẽ không chỉ tạo ra một bộ máy gọn hơn mà còn một quy trình thông suốt hơn, khả năng khai thác nguồn lực tốt hơn và năng lực sản xuất, phân phối thông tin lớn hơn.
“Tinh gọn bộ máy, nếu được nhìn nhận và tổ chức đúng, không phải là thu hẹp không gian phát triển của báo chí. Ngược lại, đó có thể chính là cơ hội để chúng ta mở ra một không gian phát triển mới”, Đại tá Nguyễn Thanh Bình nhìn nhận.
