Vắc xin thế hệ mới giúp phòng ngừa 4 nhóm huyết thanh A, C, Y, W-135, là những nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh nguy hiểm như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết với hơn 135.000 ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu. Khác với loại vắc xin não mô cầu trước đây giới hạn độ tuổi tiêm đến 55 tuổi, vắc xin MenACYW được chỉ định tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn không giới hạn độ tuổi, dự kiến sẽ mở rộng cho trẻ từ 6 tuần tuổi trong thời gian tới.
Não mô cầu là loại vi khuẩn gây nhiều bệnh nguy hiểm như viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết, đặc biệt có thể gây tình trạng nhiễm khuẩn tối cấp khiến trẻ em và người lớn mắc phải có thể tử vong chỉ sau vài giờ đồng hồ.
Theo thống kê, có đến 50% người bệnh mắc não mô cầu sẽ tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Trong số ít bệnh nhân sống sót, 10-20% phải đối mặt với các di chứng nặng nề như mất thính lực, mù lòa, đoạn chi, rối loạn thần kinh, đặc biệt trẻ sơ sinh có tỷ lệ di chứng lên tới 50%.
Theo dữ liệu của Cơ quan Y tế Công cộng Anh, gần 90% trẻ em và thanh thiếu niên tử vong do bệnh não mô cầu xâm lấn xảy ra trong vòng 24 giờ kể từ khi chẩn đoán.
Tại Việt Nam, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, cả nước đã ghi nhận hàng chục ca mắc, trong đó có 2 ca tử vong do não mô cầu, bao gồm: một quân nhân tử vong trước khi nhập viện tại Bệnh viện Quân đội Trung ương 108 (Hà Nội) và em bé 3 tuổi ở TP. HCM (trước đây là Bà Rịa - Vũng Tàu). Tháng 6/2025, Viện Pasteur TP.HCM đã cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch não mô cầu tại khu vực phía Nam.
Bệnh não mô cầu thường khởi phát âm thầm với các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau họng… dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý thông thường, dẫn đến điều trị muộn và bỏ qua “giai đoạn vàng”. Thống kê tại Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) cho thấy, hầu hết các ca não mô cầu nhập viện sau 19 giờ phát bệnh, tương đối muộn để can thiệp y tế dẫn đến tử vong cao. Nhiều ca dù được cứu sống nhưng phải đoạn chi, khiến bệnh nhân tàn tật suốt đời, ảnh hưởng tương lai lâu dài phía trước.
Vi khuẩn não mô cầu thường trú ở vùng hầu họng, lây qua đường hô hấp. Theo Bộ Y tế, có từ 5-25% người trong cộng đồng là “người lành mang trùng”, không có triệu chứng nhưng vẫn phát tán mầm bệnh, gây khó khăn cho công tác kiểm soát dịch. Tại các môi trường đông người như trường học, ký túc xá, doanh trại quân đội, khu công nghiệp…, nguy cơ bùng phát dịch rất cao.
Vắc xin MenACYW có công nghệ đột phá, sử dụng protein cộng hợp từ giải độc tố uốn ván (TT) có cấu trúc liên kết phân tử hiện đại, giúp kích thích đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ và bền vững, đồng thời giảm tỷ lệ người lành mang trùng, góp phần cắt đứt chuỗi lây truyền trong cộng đồng. Đây là kết quả sau hơn 50 năm nghiên cứu phát triển các thế hệ vắc xin phòng não mô cầu khuẩn của Sanofi.
Bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC nhận định các loại virus, vi khuẩn dễ dàng lan rộng nguy hiểm trong bối cảnh giao lưu kinh tế, xã hội và du lịch toàn cầu ngày càng gia tăng. Việc các nhà sản xuất vắc xin như Sanofi nghiên cứu phát triển các loại vắc xin não mô cầu thế hệ mới với công nghệ đột phá mở rộng phổ bảo vệ, tăng hiệu quả, an toàn hơn và phù hợp với mọi lứa tuổi là thành tựu lớn của công nghệ y tế, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng hiệu quả.
Phát biểu tại lễ ra mắt, bác sĩ Kuharaj Mahenthiran, Giám đốc Y khoa Vắc xin Sanofi Việt Nam cho biết: “Vắc xin não mô cầu thế hệ mới MenACYW đã được phê duyệt tại hơn 70 quốc gia và triển khai tiêm chủng tại gần 40 quốc gia kể từ năm 2021. Với chỉ định độ tuổi rộng và nền tảng nghiên cứu vững chắc, vắc xin này sẽ đóng vai trò then chốt, là bước tiến lớn trong việc bảo vệ người dân Việt Nam khỏi bệnh do não mô cầu”.
Bên cạnh đó, bác sĩ Bạch Thị Chính lưu ý, các vắc xin não mô cầu không có miễn dịch chéo, do đó người dân nên tiêm phối hợp các loại vắc xin để phòng đầy đủ cả 5 nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh. Tùy theo lịch sử tiêm chủng, tình hình dịch tễ, độ tuổi và nhu cầu…, bác sĩ sẽ chỉ định loại vắc xin và lịch tiêm phù hợp để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu nhất.
Như vậy, với việc triển khai vắc xin não mô cầu thế hệ mới MenACYW cùng các vắc xin não mô cầu nhóm B, BC và ACYW, Hệ thống Tiêm chủng VNVC là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam cung cấp đầy đủ các loại vắc xin phòng não mô cầu, giúp phòng ngừa toàn diện 5 nhóm huyết thanh phổ biến A, B, C, Y, W-135, hướng tới bảo vệ mọi lứa tuổi, từ trẻ em đến người cao tuổi.
“Việc liên tiếp cập nhật các vắc xin thế hệ mới chất lượng cao, an toàn và hiệu quả hàng đầu thế giới khẳng định cam kết của VNVC trong nỗ lực đưa người dân Việt Nam tiếp cận các giải pháp y học tiên tiến ngang tầm quốc tế. Đây là hành động thiết thực hướng tới mục tiêu của WHO đến năm 2030 nhằm giảm 70% số ca tử vong và 50% số ca mắc bệnh viêm màng não do vi khuẩn”, bác sĩ Chính nhấn mạnh.
