Điểm nhấn của đợt cải cách này là việc triển khai danh mục vị trí việc làm theo Nghị định số 361/2025/NĐ-CP. Theo đó, bộ máy chuyên môn cấp xã được định hình rõ nét với 34 vị trí chuyên môn, nghiệp vụ thuộc 11 lĩnh vực quản lý nhà nước trọng yếu.
Theo Nghị định số 370/2025/NĐ-CP, phòng chuyên môn được xác lập vị thế là cơ quan tham mưu trực tiếp cho UBND cấp xã, có tư cách pháp nhân với con dấu và tài khoản riêng.
Các vị trí chuyên môn, nghiệp vụ tại cấp xã chủ yếu được bố trí tại các phòng chuyên môn, tập trung vào các lĩnh vực như văn phòng - hành chính; nội vụ; tư pháp; tài chính - kế hoạch; xây dựng, đô thị; công thương; nông nghiệp và phát triển nông thôn; giáo dục và đào tạo; văn hóa, khoa học và thông tin; y tế. Mỗi lĩnh vực được xác định từ 1 đến 4 vị trí việc làm, tùy theo tính chất, phạm vi quản lý và khối lượng công việc, như lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn có bốn vị trí, trong khi các lĩnh vực tư pháp, công thương, giáo dục và đào tạo, y tế chỉ bố trí một vị trí.
Các vị trí này đều được xác định là vị trí việc làm công chức chuyên môn, nghiệp vụ, bố trí theo ngạch chuyên viên và tương đương, làm căn cứ cho việc tuyển dụng, sử dụng, quản lý và đánh giá công chức gắn với yêu cầu nhiệm vụ của từng phòng chuyên môn.
Ngoài ra, 8 vị trí việc làm công chức có thể được sử dụng tại phòng chuyên môn theo quyết định của cấp có thẩm quyền, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của phòng, như pháp chế, dân tộc, kiểm tra chuyên ngành, văn thư, lưu trữ, kế toán, cán sự sự vụ.
Việc bố trí các vị trí này tại từng phòng chuyên môn căn cứ yêu cầu quản lý, khối lượng công việc và điều kiện thực tiễn của địa phương, không áp dụng cứng cho mọi đơn vị hành chính cấp xã.
Trưởng phòng: Do Chủ tịch UBND cấp xã bổ nhiệm, chịu trách nhiệm cao nhất về toàn bộ hoạt động của phòng.
Phó Trưởng phòng: Giúp việc và chịu trách nhiệm trước Trưởng phòng theo mảng công tác được phân công.Số lượng cấp phó được tính theo nguyên tắc bình quân 2 người/phòng.
Quy định mới tạo dư địa lớn cho UBND cấp tỉnh trong việc quyết định số lượng và tên gọi các phòng chuyên môn dựa trên các tiêu chí về quy mô dân số, diện tích và trình độ phát triển kinh tế.
Về định mức tổ chức:
- Bình quân chung: Mỗi đơn vị cấp xã không quá 4,5 tổ chức (gồm phòng chuyên môn và trung tâm hành chính công).
- Đặc thù riêng tại Hà Nội và TP.HCM được áp dụng mức bình quân cao hơn, không quá 4,7 tổ chức/cấp xã để đáp ứng áp lực quản lý tại các đô thị lớn.
Trường hợp địa phương không thành lập phòng chuyên môn riêng biệt, UBND cấp xã vẫn phải bố trí đủ công chức chuyên môn để đảm bảo dòng chảy quản lý nhà nước không bị gián đoạn.
Việc gắn chặt tổ chức bộ máy với vị trí việc làm được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong việc tuyển dụng, đánh giá cán bộ và nâng cao hiệu lực, hiệu quả của chính quyền cấp cơ sở trong nhiệm kỳ mới.
