Trong bối cảnh xung đột Ukraine tiếp tục bế tắc và căng thẳng Nga - Mỹ chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, cuộc đối thoại thu hút sự chú ý không chỉ bởi nội dung trao đổi mà còn bởi những tín hiệu mà hai bên phát đi về khả năng duy trì kênh đàm phán.
Mặc dù không đạt được đột phá đáng kể, cuộc gặp cho thấy Moscow và Washington vẫn coi đối thoại là công cụ cần thiết để kiểm soát bất đồng, đồng thời tìm kiếm những không gian hợp tác hạn chế trong một số vấn đề cùng quan tâm.
Ukraine vẫn là trọng tâm, nhưng khác biệt chưa thu hẹp
Theo thông tin được cả hai bên công bố, vấn đề Ukraine tiếp tục là nội dung chính của cuộc hội đàm kéo dài hơn 30 phút. Đây là lần đối thoại trực tiếp thứ tư giữa hai ngoại trưởng kể từ đầu năm 2025, bên cạnh nhiều cuộc điện đàm và các kênh tiếp xúc ngoại giao khác.
Cuộc gặp diễn ra theo đề nghị của phía Mỹ, song phía Nga cũng coi đây là cơ hội để làm rõ lập trường hiện nay của Washington đối với tiến trình giải quyết xung đột Ukraine. Trước khi tới Manila, Ngoại trưởng Sergey Lavrov cho biết ông muốn đánh giá liệu Mỹ còn duy trì cách tiếp cận đã được thảo luận trong các cuộc tiếp xúc trước đó hay không.
Sau hội đàm, Ngoại trưởng Lavrov khẳng định Nga vẫn giữ cam kết đối với những đề xuất mà phía Mỹ từng đưa ra trong các cuộc trao đổi tại Alaska và đã được Tổng thống Vladimir Putin chấp thuận. Tuy nhiên, Moscow không công bố nội dung cụ thể của các đề xuất này.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Marco Rubio nhấn mạnh Washington sẵn sàng tiếp tục đóng vai trò trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp ngoại giao, đồng thời cho biết Mỹ đang chuẩn bị “một số ý tưởng mới” và sẽ trình bày vào thời điểm phù hợp.
Phát biểu này làm dấy lên nhiều suy đoán về việc liệu Chính quyền Tổng thống Donald Trump có đang điều chỉnh cách tiếp cận đối với hồ sơ Ukraine hay không. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có dấu hiệu cho thấy Washington từ bỏ hoàn toàn những nội dung từng được thảo luận trước đó.
Trên thực tế, chính quyền Mỹ vẫn duy trì cách tiếp cận khá thận trọng. Một mặt, Nhà Trắng tiếp tục duy trì đối thoại với Moscow nhằm tìm kiếm khả năng hạ nhiệt xung đột. Mặt khác, chính quyền cũng phải tính đến áp lực chính trị trong nước, khi lập trường cứng rắn đối với Nga tiếp tục nhận được sự ủng hộ của nhiều nghị sĩ thuộc cả hai đảng tại Quốc hội Mỹ.
Bối cảnh chính trị nội bộ khiến dư địa điều chỉnh chính sách của Washington trở nên hạn chế hơn. Ngay cả khi Nhà Trắng mong muốn thúc đẩy đàm phán, bất kỳ nhượng bộ đáng kể nào cũng có thể vấp phải phản ứng mạnh từ Quốc hội.
Trong thời gian qua, các kênh tiếp xúc liên quan đến Ukraine vẫn được duy trì với tần suất khá cao. Ngoài cuộc điện đàm giữa Tổng thống Vladimir Putin và Tổng thống Donald Trump, Washington còn tăng cường trao đổi với Kiev và các đồng minh châu Âu nhằm tìm kiếm phương án xử lý cuộc khủng hoảng.
Đặc phái viên Steve Witkoff cùng một số quan chức Mỹ cũng tiếp tục duy trì các cuộc tiếp xúc với giới lãnh đạo Ukraine, đồng thời không loại trừ khả năng tới Nga nếu xuất hiện điều kiện thuận lợi cho tiến trình đàm phán.
Tuy nhiên, Điện Kremlin vẫn tỏ ra thận trọng. Người phát ngôn Dmitry Peskov nhiều lần nhấn mạnh rằng việc kỳ vọng vào những kết quả nhanh chóng là chưa phù hợp, bởi khác biệt giữa các bên vẫn rất lớn.
Nhìn từ diễn biến cuộc gặp tại Manila, có thể thấy cả Nga và Mỹ đều chưa sẵn sàng thay đổi những nguyên tắc cốt lõi trong lập trường của mình. Điều hai bên hướng tới hiện nay nhiều khả năng không phải là một thỏa thuận toàn diện, mà là duy trì đối thoại nhằm ngăn nguy cơ đối đầu tiếp tục leo thang và tạo điều kiện cho các bước đi tiếp theo nếu môi trường chính trị thuận lợi hơn.
Duy trì đối thoại để quản lý cạnh tranh chiến lược
Bên cạnh Ukraine, cuộc gặp giữa hai ngoại trưởng cũng đề cập đến nhiều vấn đề song phương và khu vực, phản ánh thực tế rằng quan hệ Nga - Mỹ vẫn tồn tại những lĩnh vực cần duy trì hợp tác bất chấp cạnh tranh chiến lược. Một trong những nội dung được hai bên trao đổi là tiến trình bình thường hóa hoạt động của các cơ quan ngoại giao.
Sau nhiều năm áp đặt các biện pháp trả đũa lẫn nhau, cả Moscow và Washington đều thừa nhận hoạt động của các đại sứ quán đang gặp nhiều khó khăn, từ vấn đề nhân sự, thị thực đến tài sản ngoại giao.
Dù tiến triển còn chậm, hai bên vẫn duy trì các cuộc tham vấn cấp chuyên gia nhằm xử lý những vấn đề tồn đọng. Theo phía Nga, việc khôi phục đầy đủ hoạt động ngoại giao sẽ góp phần tạo nền tảng cho các cuộc đối thoại ở cấp cao hơn trong tương lai.
Một tín hiệu tích cực khác là việc hai ngoại trưởng cùng đánh giá cao sự hợp tác giữa Roscosmos và NASA. Trong bối cảnh nhiều lĩnh vực hợp tác Nga - Mỹ bị đình trệ, chương trình không gian vẫn là một trong số ít kênh duy trì được tính liên tục.
Hoạt động phối hợp trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), các chuyến bay chung và việc kéo dài thời gian vận hành ISS cho thấy hai nước vẫn có khả năng tách biệt hợp tác khoa học khỏi những bất đồng chính trị trong một số trường hợp.
Hai bên cũng bày tỏ ủng hộ việc mở rộng giao lưu nghị viện và các hoạt động văn hóa, giáo dục. Mặc dù chưa thể tạo ra thay đổi lớn trong quan hệ song phương, các kênh tiếp xúc này có thể góp phần duy trì đối thoại ở cấp xã hội và giảm nguy cơ hiểu lầm chiến lược.
Một chủ đề đáng chú ý khác là tình hình Trung Đông, đặc biệt sau khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang. Các cuộc tấn công quân sự qua lại giữa Mỹ và Iran, nguy cơ gián đoạn hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb, cùng biến động trên thị trường năng lượng thế giới khiến hồ sơ Trung Đông trở thành nội dung không thể bỏ qua trong các cuộc tiếp xúc Nga - Mỹ.
Moscow và Washington đều có lợi ích trong việc ngăn xung đột lan rộng, song khác biệt về cách tiếp cận vẫn rất rõ ràng. Mỹ tiếp tục duy trì sức ép quân sự và trừng phạt nhằm vào Tehran, trong khi Nga chủ trương sử dụng các kênh ngoại giao và phát huy quan hệ với cả Iran lẫn các quốc gia vùng Vịnh để thúc đẩy đối thoại.
Những khác biệt này khiến khả năng hình thành một cơ chế phối hợp song phương về Trung Đông trong ngắn hạn là rất hạn chế. Tuy nhiên, việc hai bên vẫn trao đổi trực tiếp về các điểm nóng khu vực có ý nghĩa nhất định trong việc giảm nguy cơ tính toán sai lầm giữa hai cường quốc.
Về tổng thể, cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Sergey Lavrov và Ngoại trưởng Marco Rubio chưa tạo ra bước ngoặt đối với xung đột Ukraine cũng như quan hệ Nga - Mỹ. Các bất đồng cốt lõi về an ninh châu Âu, trật tự quốc tế và chính sách trừng phạt vẫn chưa có dấu hiệu được thu hẹp.
Tuy nhiên, việc hai bên tiếp tục duy trì các cuộc tiếp xúc thường xuyên cho thấy cả Moscow và Washington đều nhận thức rõ rằng đối thoại vẫn cần thiết ngay cả khi triển vọng đạt đồng thuận còn hạn chế. Trong quan hệ giữa hai cường quốc hạt nhân, duy trì các kênh liên lạc không đồng nghĩa với việc bất đồng đã được giải quyết, nhưng là điều kiện quan trọng để quản lý cạnh tranh, hạn chế rủi ro tính toán sai lầm và giữ lại khả năng tìm kiếm giải pháp khi bối cảnh quốc tế xuất hiện những cơ hội mới.
