Khi Ford (NYSE:F) công bố khoản ghi giảm 19,5 tỷ USD liên quan đến mảng xe điện (EV), giới đầu tư không hoảng loạn mà thở phào.
Giá cổ phiếu gần như không biến động, vẫn quanh mức đỉnh 52 tuần ở 13,67 USD, bởi nhà đầu tư cảm thấy nhẹ nhõm khi Ford cuối cùng đã dừng việc đốt tiền vào một cuộc chơi mà hãng chưa từng đủ năng lực để thắng.
Khoản ghi giảm này tương đương 36% tổng giá trị vốn hóa thị trường của Ford (54,5 tỷ USD). Đây không phải con số nhỏ, mà là lời thừa nhận rằng toàn bộ chiến lược đặt cược vào xe điện của Ford đã sai ngay từ đầu.
Riêng từ năm 2023 đến nay, hãng đã lỗ 13 tỷ USD ở mảng EV, với bộ phận Model e ghi nhận khoản lỗ 1,4 tỷ USD chỉ trong quý III/2025.
Giám đốc tài chính Sherry House từng thừa nhận hồi tháng 10 rằng: “Cách thực tế duy nhất để cải thiện lợi nhuận của thế hệ xe điện đầu tiên là thông qua một hoặc nhiều giải pháp như điều chỉnh giá, cắt giảm chi phí và tối ưu chi phí cố định”.
Hai tháng sau, Ford chính thức bỏ cuộc.
Khoảng cách sản xuất ít người nhắc đến
Câu chuyện này không xoay quanh việc xe điện có phải tương lai hay không, mà là việc Ford không thể sản xuất xe điện một cách có lãi, trong khi Tesla (NASDAQ:TSLA) coi nhà máy là một sản phẩm.
Nhà máy Gigafactory Thượng Hải của Tesla vừa cán mốc 4 triệu xe với hiệu suất hàng đầu ngành, còn nhà máy Berlin hiện là cơ sở hiệu quả nhất toàn cầu của hãng. Ngược lại, Ford đang đổi tên Trung tâm Xe điện Tennessee trở lại thành Nhà máy Xe tải Tennessee để sản xuất xe chạy xăng.
Tuần trước, vốn hóa Tesla đạt 1,63 nghìn tỷ USD, gấp 30 lần Ford, đúng ngày Ford tuyên bố rút lui khỏi mảng EV. Gene Munster, nhà quản lý quỹ Deepwater Asset Management, nhận định: “Việc Ford rút khỏi xe điện sẽ tạo lợi thế cho Tesla, khiến Ford khó phát triển xe tự lái hơn”.
Gary Black từ Future Fund nói thẳng: “Ford không thể kiếm tiền… Việc chuyển hướng sang xe hybrid là lời thừa nhận rằng hãng không thể sinh lời từ việc mở rộng thương hiệu xe điện”.
Đọc sai tín hiệu thị trường
Chỉ sáu tuần trước khi ghi giảm, CEO Jim Farley vẫn tỏ ra tự tin trong cuộc họp công bố kết quả quý III.
Ông nhấn mạnh nền tảng EV toàn cầu của Ford sẽ có giá khởi điểm khoảng 30.000 USD và khẳng định “95% nguồn cung đã hoàn tất”. Farley còn hứa sẽ ra mắt sản phẩm mới trong quý I. Sự lạc quan đó nhanh chóng trở nên lỗi thời.
Vấn đề không nằm ở việc nhu cầu người tiêu dùng thay đổi, mà ở chỗ Ford chưa bao giờ hiểu rõ yêu cầu thực sự của việc sản xuất xe điện.
Hãng lấy mẫu xe chạy xăng, thay động cơ bằng hệ thống điện và kỳ vọng khách hàng trả giá cao cho sản phẩm có chi phí sản xuất lớn hơn giá bán.
F-150 Lightning, từng là mẫu bán tải EV bán chạy nhất tại Mỹ, nay đã bị khai tử. Ford không thể lấp đầy công suất nhà máy vì bài toán kinh tế không khả thi.
Không chỉ Ford gặp khó
Ford không phải hãng duy nhất vấp ngã với xe điện. General Motors (NYSE:GM) ghi nhận doanh thu giảm 0,3% so với cùng kỳ trong quý III, dù vẫn quản lý quá trình chuyển đổi tốt hơn với chiến lược EV rõ ràng hơn.
Stellantis (NYSE:STLA) cũng đối mặt thách thức lợi nhuận tương tự. Ngay cả Toyota (NYSE:TM) và Honda (NYSE:HMC) vẫn thận trọng với xe điện thuần túy, tiếp tục đặt cược vào xe hybrid.
Điều khiến Detroit thực sự lo ngại là sự trỗi dậy của các hãng xe Trung Quốc. BYD, Geely và NIO đang sản xuất xe điện với tốc độ khiến các hãng truyền thống trở nên chậm chạp.
Riêng BYD đã được phê duyệt 38 mẫu xe mới tại Trung Quốc trong năm nay, trong khi Tesla chỉ có ba và Ford gần như không có mẫu nào đáng kể.
Các nhà sản xuất Trung Quốc được ví như “Bóng trắng” trong Game of Thrones, và mùa đông đang đến dù Detroit có sẵn sàng hay không.
Cái giá của thất bại
Việc Ford chuyển hướng sang xe hybrid và xe điện giá rẻ nghe có vẻ thực tế, nhưng thực chất là một bước lùi để bảo vệ thị phần đang thu hẹp.
Hãng dự kiến đến năm 2030, 50% sản lượng toàn cầu sẽ là xe hybrid, xe điện tầm xa hoặc xe điện thuần túy. Đây không phải chiến lược, mà là cách đặt cược vào mọi khả năng vì không biết đâu là lựa chọn đúng.
Phản ứng thờ ơ của thị trường trước khoản ghi giảm cho thấy nhà đầu tư coi Ford như một cổ phiếu trả cổ tức với tỷ suất 4,4%, chứ không phải công ty tăng trưởng.
Với biên lợi nhuận chỉ 2,48% và tỷ lệ giá trên doanh thu ở mức 0,29 lần, Ford đang được định giá như một doanh nghiệp trong giai đoạn suy giảm có kiểm soát. Khoản ghi giảm 19,5 tỷ USD chỉ là sự xác nhận chính thức.
CEO Jim Farley gọi đây là “sự dịch chuyển dựa trên nhu cầu khách hàng nhằm tạo ra một Ford mạnh mẽ, linh hoạt và có lợi nhuận hơn”. Hiểu đơn giản: hãng đang quay về những gì quen thuộc vì không thể cạnh tranh ở lĩnh vực mới.
Dù có ghi giảm hay không, Ford chưa bao giờ đi đúng hướng. Những con số chứng minh điều đó. Đối thủ chứng minh điều đó. Và giờ đây, Ford cuối cùng cũng thừa nhận.
