Iran mở tuyến vận chuyển thay thế để vượt phong tỏa của hải quân Mỹ

(CLO) Giữa tình thế Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz, Iran với gần 90 triệu dân đã mở hàng loạt tuyến bộ, đường sắt và Caspi để duy trì thương mại.

Việc Mỹ siết chặt phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz đang buộc Iran phải tái cấu trúc toàn bộ mạng lưới logistics quốc gia. Thay vì phụ thuộc vào tuyến hàng hải chiến lược này, Tehran đã kích hoạt đồng thời nhiều hành lang vận chuyển thay thế qua đường bộ, đường sắt và tuyến biển Caspi nhằm bảo đảm dòng chảy hàng hóa thiết yếu cũng như duy trì xuất khẩu dầu thô.

Hoạt động tàu tại eo biển Hormuz. Ảnh: Rediff
Hoạt động tàu tại eo biển Hormuz. Ảnh: Rediff

Cuối tháng 4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran sẽ sụp đổ do bị ngăn chặn xuất khẩu qua Hormuz, tuyến đường huyết mạch của nền kinh tế Iran. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng phong tỏa này khó đủ sức buộc Tehran nhượng bộ hoặc chấp nhận một thỏa thuận hòa bình theo các điều kiện của Washington.

Phía Iran khẳng định các biện pháp cấm vận không làm gián đoạn nguồn cung lương thực và hàng hóa cơ bản. Bộ trưởng Nông nghiệp Gholamreza Nouri cho biết nhờ quy mô lãnh thổ rộng và nhiều đường biên giới trên bộ, Iran vẫn có thể nhập khẩu từ các hướng khác nhau mà không gặp trở ngại nghiêm trọng.

Theo bà Rosemary Kelanic, Giám đốc Chương trình Trung Đông của tổ chức nghiên cứu Defense Priorities tại Washington, lợi thế địa lý giúp Iran giảm đáng kể tác động từ phong tỏa hải quân. Quốc gia này có gần 6.000 km biên giới trên bộ tiếp giáp 7 nước, cùng khoảng 700 km bờ biển Caspi nối với Trung Á và Nga. Các biện pháp như vận chuyển hàng hóa bằng xe tải từ nước láng giềng có thể bù đắp phần lớn sự gián đoạn, dù chi phí cao hơn và cơ cấu hàng hóa có thể thay đổi.

Về mặt pháp lý quốc tế, phong tỏa không được phép cản trở dòng chảy lương thực và thuốc men. Hiện vẫn chưa rõ Mỹ có chủ trương hay vô tình chặn các lô hàng dân sự của Iran. Các cơ quan truyền thông quốc tế đã yêu cầu Nhà Trắng bình luận nhưng chưa nhận được phản hồi.

Trên thực địa, Iran đang tận dụng tối đa các tuyến đường bộ. Nghị sĩ Ebrahim Najafi xác nhận Tehran nhập khẩu hàng hóa qua Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Armenia, Azerbaijan và tuyến biển Caspi. Ngày 25/4, Pakistan cho phép các cảng Gwadar, Karachi và Port Qasim tiếp nhận hàng trung chuyển sang Iran, hình thành 6 tuyến đường bộ mới, chủ yếu phục vụ nhập khẩu gạo, thịt và sữa bột trẻ em. Trước đó, khoảng 3.000 container hàng hóa cho Iran đã bị ùn ứ tại các cảng Pakistan kể từ khi phong tỏa được áp đặt ngày 13/4.

Ở phía tây bắc, cửa khẩu Kapikoy Razi tiếp nối Iran với Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục đóng vai trò là hành lang thương mại quan trọng kết nối Tây Á với châu Âu. Dù chưa có số liệu xác nhận mức tăng cụ thể, giới quan sát cho rằng lưu lượng qua tuyến này đang được Tehran khai thác mạnh hơn.

Tuyến biển Caspi cũng được tái kích hoạt. Nga đã nối lại các chuyến hàng tới cảng Bandar Anzali của Iran sau thời gian gián đoạn vì các cuộc không kích hồi tháng 3. Dù từng chịu thiệt hại, cảng này vẫn là đầu mối quan trọng cho trao đổi ngũ cốc và thực phẩm giữa Iran với Nga và Trung Á. Theo công ty phân tích Kpler, từ giữa tháng 4 đã có khoảng 12 tàu chở lúa mì, ngô và dầu hướng dương từ Nga, Kazakhstan và Turkmenistan cập các cảng Caspi của Iran.

Song song với nhập khẩu, Iran cũng tìm cách duy trì xuất khẩu dầu thô. Phong tỏa của Mỹ làm gián đoạn mạnh hoạt động vận chuyển bằng đường biển, nhưng không thể chặn hoàn toàn. Một số tàu chở dầu liên quan tới Iran vẫn vượt qua vòng kiểm soát, theo dữ liệu từ Vortexa và Lloyd’s List. Các chuyên gia nhận định Iran có thể cầm cự thêm khoảng 2 tháng nhờ lượng dự trữ lên tới 130 triệu thùng đã rời cảng trước khi phong tỏa có hiệu lực.

Đáng chú ý, Tehran đang đẩy mạnh phương án xuất khẩu dầu bằng đường sắt sang Trung Quốc, quốc gia tiêu thụ khoảng 90% lượng dầu Iran. Hạ tầng đường sắt hiện kết nối Iran với các thành phố Yiwu và Tây An thông qua hành lang Kazakhstan Turkmenistan Iran, đồng thời nối với tuyến vận tải hàng hóa dài 10.400 km do Trung Quốc hoàn thành năm 2025.

Dù khối lượng vận chuyển không thể sánh với tàu chở dầu, phương án này mang ý nghĩa chiến lược vì nằm ngoài tầm kiểm soát của hải quân phương Tây và không phụ thuộc hệ thống thanh toán bằng USD.

Theo giới phân tích, vận tải đường bộ cũng là lựa chọn ngắn hạn khác. Iran có thể vận chuyển dầu bằng xe bồn qua lãnh thổ các nước trong khu vực, tương tự cách Iraq từng đưa dầu sang Địa Trung Hải.

Khối lượng ban đầu còn hạn chế, song nếu được các quốc gia tiếp nhận hoặc trung gian hỗ trợ thêm phương tiện, tuyến này có thể góp phần duy trì dòng chảy năng lượng trong bối cảnh thị trường toàn cầu đang thắt chặt.

Xem thêm

COP31: Khi AI trở thành bài toán khí hậu mới

COP31: Khi AI trở thành bài toán khí hậu mới

(NB&CL) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những khả năng mới trong ứng phó biến đổi khí hậu, nhưng sự phát triển nhanh chóng của công nghệ này cũng kéo theo nhu cầu năng lượng, nước và tài nguyên ngày càng lớn. Tại COP31, đây là một thách thức mới mà thế giới không thể bỏ qua.

Sự sụp đổ bất ngờ của Ueno Bank khiến hàng triệu khách hàng không thể truy cập tài khoản. Ảnh: Ueno Bank

Ngân hàng Ueno Bank tại Paraguay sụp đổ như thế nào?

(CLO) Từ một ngân hàng số phát triển nhanh chóng với gần 3 triệu khách hàng, Ueno Bank tại Paraguay bất ngờ bị cơ quan quản lý can thiệp vì thiếu hụt vốn nghiêm trọng. Đằng sau sự sụp đổ này là những khoản cho vay rủi ro, sai lệch trong báo cáo tài chính và nghi vấn xung đột lợi ích, khiến hàng triệu người gửi tiền bị ảnh hưởng.

Canada xích lại gần châu Âu nhưng khó rời xa Mỹ

Canada xích lại gần châu Âu nhưng khó rời xa Mỹ

(CLO) Việc Canada cam kết hướng tới trở thành thành viên liên kết đầu tiên của Liên minh châu Âu (EU) đánh dấu bước tiến mới trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Tuy nhiên, động thái này không đồng nghĩa Ottawa muốn tạo đối trọng hay tìm kiếm một đối tác thay thế Washington.

 Điều gì chờ đợi Tổng thống Trump nếu đảng Dân chủ giành lại Quốc hội Mỹ?

Điều gì chờ đợi Tổng thống Trump nếu đảng Dân chủ giành lại Quốc hội Mỹ?

(CLO) Đảng Dân chủ đang kỳ vọng giành lại quyền kiểm soát lưỡng viện trong cuộc bầu cử ngày 3/11 để làm đòn bẩy đối trọng. Nếu thành công, họ sẽ nắm trong tay các đặc quyền hiến định nhằm giám sát, điều tra và trực tiếp kiềm chế quyền lực hành pháp của Tổng thống Donald Trump trong nửa sau nhiệm kỳ.

Cán cân quyền lực trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ

Cán cân quyền lực trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ

(NB&CL) Ngày 3/11 tới, cử tri Mỹ sẽ lựa chọn Quốc hội khóa mới cùng nhiều vị trí lãnh đạo cấp bang. Diễn ra giữa nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump, cuộc bầu cử có thể điều chỉnh tương quan quyền lực tại Washington, tác động đến chương trình nghị sự của Nhà Trắng và định hình bước chuẩn bị cho cuộc đua Tổng thống năm 2028. Trong bối cảnh đa số tại Quốc hội Mỹ khá mong manh, những thay đổi nhỏ về số ghế cũng có thể tạo ra những thay đổi chính trị đáng kể.

Mỹ loại DeepSeek khỏi cơ quan chính phủ và vấn đề chủ quyền dữ liệu AI quốc gia

Mỹ loại DeepSeek khỏi cơ quan chính phủ và vấn đề chủ quyền dữ liệu AI quốc gia

(CLO) Quyết định của Bộ An ninh Nội địa Mỹ yêu cầu loại bỏ DeepSeek khỏi hệ thống công nghệ thông tin của các cơ quan hành pháp dân sự liên bang cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong cách các quốc gia lựa chọn công nghệ. Chất lượng và giá thành vẫn quan trọng nhưng ngày càng phải được cân nhắc cùng an ninh dữ liệu, quyền kiểm soát hệ thống và lợi ích quốc gia.

Bình đẳng giới và những thách thức trong kỷ nguyên AI

Bình đẳng giới và những thách thức trong kỷ nguyên AI

(NB&CL) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao năng suất lao động, tiếp cận tri thức và thúc đẩy bình đẳng giới, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gia tăng định kiến và bất bình đẳng về cơ hội phát triển. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, bình đẳng giới trong kỷ nguyên AI không chỉ đòi hỏi quyền tiếp cận công nghệ, mà còn phải bảo đảm sự tham gia và thụ hưởng công bằng của phụ nữ.

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

(CLO) Giữa lúc những thảm họa thiên nhiên ngày càng khó lường, ASEAN đang chủ động chuẩn bị cho tình huống xấu nhất bằng các cuộc diễn tập cứu trợ đa quốc gia. Mục tiêu rất rõ ràng: tăng cường phối hợp lực lượng, chia sẻ thông tin và sẵn sàng hỗ trợ người dân khi thảm họa thực sự xảy ra.

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

(CLO) Sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út bị tấn công 4 lần trong 5 ngày gần đây bởi tên lửa và máy bay không người lái của lực lượng Houthi. Chuỗi sự kiện cho thấy hàng không thế giới một lần nữa phải chịu liên lụy từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

(NB&CL) Tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các đại diện cấp cao của những nước tham gia Hiệp ước Artemis (Artemis Accords) đang bàn về các nguyên tắc cho hoạt động trên Mặt trăng, trong lúc số thành viên sáng kiến này đã lên 76 và các chương trình đưa người trở lại Mặt trăng bước vào giai đoạn mới.

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

(CLO) Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đến thủ đô Reykjavik ngày 5/10, đánh dấu chuyến thăm Iceland đầu tiên của một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ kể từ năm 2021. Động thái này diễn ra trong bối cảnh khu vực Bắc Cực đang ngày càng gia tăng tầm quan trọng chiến lược đối với Washington trên các phương diện an ninh, tuyến hàng hải và tài nguyên.

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

(CLO) Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Tây Ban Nha của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (ngày 29 – 30/9) diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang đón nhận nhiều xung lực phát triển mới, song cũng đan xen không ít thách thức cần tháo gỡ ở cả bình diện song phương lẫn nội bộ mỗi nước.

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

(NB&CL) Từ Nepal đến Indonesia, những thiên tai gần đây cho thấy năng lực cảnh báo đang tiến rất nhanh về công nghệ nhưng vẫn có thể mắc kẹt ở những mắt xích tưởng như rất nhỏ. Trong bối cảnh Liên hợp quốc đặt mục tiêu tất cả các nước đều có năng lực cảnh báo sớm vào năm 2027, khoảng cách giữa “biết trước” và “kịp thời hành động” trở thành câu hỏi quan trọng.

Cỡ chữ bài viết: