Phần lớn người dùng ô tô đều biết sự khác biệt giữa dầu động cơ gốc khoáng và dầu tổng hợp, hoặc ít nhất là biết rằng hai loại này không giống nhau. Trước đây, dầu gốc khoáng cần được thay sau mỗi vài nghìn km, đồng nghĩa với việc mỗi năm phải thay dầu bốn đến năm lần.
Trong khi đó, dầu tổng hợp có tuổi thọ dài hơn đáng kể, thậm chí trong một số điều kiện vận hành còn có thể sử dụng tới cả năm mới cần thay.
Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng ngành công nghiệp ô tô hiện đã có một tiêu chuẩn dầu động cơ mới. Mức độ thay đổi không mang tính bước ngoặt như thời điểm chuyển từ dầu khoáng sang dầu tổng hợp, nhưng vẫn đủ để tạo ra sự khác biệt đáng kể.
Để hiểu rõ điều gì đã thay đổi, có thể tham khảo phân tích của Jason Fenske, người đứng sau kênh Engineering Explained, vốn nổi tiếng với các nội dung giải thích kỹ thuật chuyên sâu nhưng dễ tiếp cận.
Theo Fenske, Ủy ban Tư vấn Tiêu chuẩn Chất bôi trơn Quốc tế, viết tắt là ILSAC, đã chính thức thông qua một tiêu chuẩn dầu động cơ mới mang tên GF-7.
Nếu coi dầu tổng hợp là một bước tiến lớn thì GF-7 có thể được xem là một bước nâng cấp tiếp theo, với các yêu cầu khắt khe hơn so với tiêu chuẩn GF-6 trước đây.
Có thể hình dung sự khác biệt này tương tự như cách các tiêu chuẩn khí thải tại châu Âu được nâng cấp, khi Euro 7 đặt ra những ngưỡng khó đạt hơn nhiều so với Euro 6.
Đáng chú ý, những loại dầu động cơ đã đáp ứng sẵn các yêu cầu mới thì không bắt buộc phải thay đổi công thức. GF-7 được xem là mức tiêu chuẩn tối thiểu cần đạt, chứ không phải giới hạn cao nhất của công nghệ.
Về mặt lý thuyết, một tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn cho dầu động cơ cao cấp sẽ mang lại lợi ích rõ rệt cho hiệu suất vận hành. Câu hỏi đặt ra là lợi ích đó thể hiện ở đâu.
Liệu xe có tiết kiệm nhiên liệu hơn, động cơ có bền bỉ hơn hay có thể đạt được cả hai yếu tố này.
Theo phân tích của Fenske, tiêu chuẩn GF-7 góp phần cải thiện mức tiêu thụ nhiên liệu, đồng thời giảm hao mòn xích cam, hạn chế cặn bẩn trên piston và giảm nguy cơ hiện tượng kích nổ sớm ở vòng tua thấp.
Hiện tượng kích nổ sớm ở vòng tua thấp, thường được gọi là LSPI, xảy ra khi động cơ vận hành ở tốc độ thấp nhưng chịu tải lớn, khiến hỗn hợp nhiên liệu tự bốc cháy trước khi bugi đánh lửa. Đây là tình trạng đặc biệt gây hại cho động cơ, nhất là với các máy xăng tăng áp dung tích nhỏ.
Điểm mới của tiêu chuẩn GF-7 không chỉ nằm ở yêu cầu cao hơn, mà còn ở việc bắt buộc thử nghiệm dầu đã qua sử dụng để đảm bảo các phụ gia không bị suy giảm tác dụng sau vài nghìn km, từ đó vẫn duy trì khả năng ngăn chặn hiện tượng LSPI trong suốt chu kỳ sử dụng.
Đối với cặn bẩn piston, một mức độ nhất định gần như không thể tránh khỏi trong quá trình vận hành. Tuy nhiên, khi piston bị tích tụ quá nhiều cặn, hiệu suất đốt cháy sẽ suy giảm, kéo theo khả năng vận hành kém ổn định và tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn. Việc kiểm soát tốt cặn bẩn vì thế đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hiệu suất lâu dài của động cơ.
Xích cam cũng là một bộ phận chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chất lượng dầu bôi trơn. Khi quá trình đốt cháy nhiên liệu không hoàn toàn, muội than có thể lọt vào dầu động cơ. Các hạt muội này khi tiếp xúc với xích cam sẽ làm tăng tốc độ mài mòn, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến độ chính xác của thời điểm đóng mở van.
Tiêu chuẩn GF-7 được xây dựng nhằm giảm thiểu hiện tượng này, giúp các chi tiết bên trong động cơ hoạt động ổn định hơn theo thời gian.
Ngoài ra, ILSAC cũng nâng yêu cầu về khả năng tiết kiệm nhiên liệu. Theo tiêu chuẩn mới, mức cải thiện so với dầu nền tham chiếu được nâng từ 3,8 phần trăm lên 4,3 phần trăm.
Con số này có thể chưa đủ lớn để tạo ra sự khác biệt rõ rệt về chi phí trong ngắn hạn, nhưng trong bối cảnh giá nhiên liệu ngày càng tăng, bất kỳ cải thiện nào về hiệu suất tiêu thụ cũng đều mang lại lợi ích thiết thực cho người sử dụng xe.
