Qatar - Từ quốc gia nhỏ bé đến thủ đô ngoại giao toàn cầu

Chọn hy sinh thể diện để đổi lấy ổn định

Sáng 13/6, chỉ vài giờ sau khi Israel phóng tên lửa vào Tehran (Iran), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lập tức gọi điện cho Quốc vương Qatar Sheikh Tamim. Ông hy vọng Qatar có thể thuyết phục Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tham gia đàm phán. Iran từ chối. Họ sẵn sàng đối thoại, nhưng không trong bối cảnh bị tấn công.

Những ngày tiếp theo của cuộc chiến 12 ngày, giới chức Qatar liên tục trao đổi với cả ông Trump và lãnh đạo Iran. Đối với Qatar, một quốc gia nhỏ bé nhưng sở hữu mỏ khí đốt khổng lồ, xung đột khu vực không chỉ là rủi ro mà là mối đe dọa sinh tồn.

untitled(6).png
Bảo tàng Quốc gia Qatar (NMoQ) ở Doha, Qatar. Ảnh: Unsplash

Là đồng minh thân cận của Mỹ – nơi đặt căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ tại vùng Vịnh – nhưng cũng là đối tác thân thiết với Iran, Qatar hiểu rằng nếu bùng nổ một cuộc chiến toàn diện, họ sẽ là mục tiêu.

Khi Mỹ tấn công ba cơ sở hạt nhân của Iran vào ngày 22/6, Qatar coi đó là ác mộng. Đến ngày 23, Iran phóng tên lửa vào căn cứ al Udeid của Mỹ đặt tại Qatar. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại Qatar bị tấn công quân sự.

Cuộc tấn công là một sự kiện được thông báo cẩn thận giữa Iran, Mỹ và Qatar. Iran báo trước cho Mỹ, Mỹ báo lại cho Qatar, và không phận được đóng lại. 14 quả tên lửa được bắn đi, chỉ một quả rơi trúng mục tiêu mà không gây thương vong. Qatar lên án nhưng không đáp trả, chấp nhận tổn thất để mở đường xuống thang.

Ngày 24/6, nhờ sự can thiệp của Qatar, Iran đồng ý với lệnh ngừng bắn do Mỹ và Israel thúc đẩy. Qatar đã giành lại hòa bình từ miệng hố chiến tranh, chọn hy sinh thể diện để đổi lấy ổn định khu vực và an toàn quốc gia.

Chọn ngoại giao làm "vũ khí"

Là quốc gia chỉ có khoảng 3 triệu dân, trong đó chỉ 13% là công dân Qatar, và bị bao quanh bởi những cường quốc lớn như Ả Rập Xê Út, UAE và Iran, Qatar không thể dựa vào sức mạnh quân sự. Thay vào đó, họ chọn ngoại giao làm "vũ khí".

Trong vòng một năm, Qatar trở thành nhân vật trung tâm của hàng loạt thỏa thuận toàn cầu: rút quân Mỹ khỏi Afghanistan, hồi hương trẻ em Ukraine, trao trả con tin Mỹ và Israel, thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza.

Qatar chỉ là một chấm nhỏ ngay cả trong bản đồ khu vực.
Qatar chỉ là một chấm nhỏ ngay cả trong bản đồ khu vực.

Tính đến tháng 7 năm nay, Qatar đang trung gian cho 10 tiến trình hòa giải khác nhau, cả tại Doha và ở nước ngoài. Ngày 28/6, họ xuất hiện tại Washington để chứng kiến hiệp ước hòa bình giữa Congo và Rwanda – một thành quả từ các cuộc đàm phán do chính Qatar khởi xướng.

Vài ngày sau, phái đoàn Israel đến Doha, khởi động vòng thương lượng mới với Hamas. "Bất cứ khi nào có khủng hoảng, các bạn sẽ thấy chúng tôi", Chủ tịch Hội đồng tư vấn Qatar Mohammed al-Khulaifi nói.

Từng là vùng đất bị coi thường, không giàu như Ả Rập Xê Út, không hiện đại như UAE, không có tầm ảnh hưởng như Ai Cập, Qatar đã chuyển mình mạnh mẽ.

Tầm ảnh hưởng toàn cầu

Từ khi phát hiện mỏ khí đốt South Pars/North Dome vào thập niên 90, Qatar vươn lên thành nhà xuất khẩu LNG hàng đầu thế giới. Đảo chính hoàng gia năm 1995 đưa Sheikh Hamad lên nắm quyền, người đặt mục tiêu "đưa Qatar lên bản đồ thế giới".

Ngoài ra tầm ảnh hưởng của Qatar cũng được thể hiện qua việc cho ra đời hãng tin Al Jazeera vào năm 1996, khuấy động chính trường Ả Rập bằng diễn ngôn phản kháng và sắc sảo.

Qatar không chỉ đầu tư tài chính toàn cầu – từ Harrods, Shard, PSG đến Miramax – mà còn giành quyền đăng cai World Cup 2022. Giải đấu thành công giúp nâng tầm quốc gia đến mức Thủ tướng Qatar gọi đó là “IPO của Qatar”.

Danh tiếng Qatar ngày càng lớn hơn trên toàn cầu thông qua việc tổ chức các sự kiện lớn như VCK World Cup 2022. Ảnh: CC/Wiki
Danh tiếng Qatar ngày càng lớn hơn trên toàn cầu thông qua việc tổ chức các sự kiện lớn như VCK World Cup 2022. Ảnh: CC/Wiki

Giữa những láng giềng chuyển mình hỗn loạn, Qatar giữ cho mình một bản sắc ổn định, bảo thủ nhưng linh hoạt. Họ duy trì nghiêm ngặt văn hóa địa phương, nhưng mở cửa với thế giới. Phụ nữ Qatar xuất hiện ở các vị trí quyền lực. Các cuộc gặp thượng đỉnh thường xuyên biến Doha thành điểm đến của những cuộc trò chuyện toàn cầu.

Ngoại giao với Qatar là bản sắc. Hiến pháp 2003 đã quy định chính sách đối ngoại dựa trên hòa bình và giải quyết tranh chấp bằng đối thoại. Lãnh đạo nước này coi mình như “bác sĩ ngoại giao” – tìm đúng toa thuốc cho các cuộc xung đột phức tạp. Phần thưởng không nằm ở quyền lực hay tài sản, mà là niềm tin, uy tín và ảnh hưởng.

Nhóm điều phối các cuộc đàm phán toàn cầu ở Qatar chỉ gồm Quốc vương Tamim, Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Mohammed, và Bộ trưởng hòa giải Al-Khulaifi. Họ trực tiếp gọi điện, nhắn tin, đàm phán và chi tiền. Với ngân sách không giới hạn và không cần qua quốc hội, Qatar từng đưa 400 đại biểu Taliban đến Doha trong vài ngày, hay cam kết hàng trăm triệu USD hậu hòa bình ở Darfur.

Qatar không phải là thiên thần. Nhưng trong một thế giới đầy xung đột, quốc gia nhỏ bé này đang làm điều mà ít ai làm được: đem lại hòa bình. Và đó là cách họ, từng bước một, trở thành thủ đô ngoại giao của thế giới.

Xem thêm

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

(CLO) Giữa lúc những thảm họa thiên nhiên ngày càng khó lường, ASEAN đang chủ động chuẩn bị cho tình huống xấu nhất bằng các cuộc diễn tập cứu trợ đa quốc gia. Mục tiêu rất rõ ràng: tăng cường phối hợp lực lượng, chia sẻ thông tin và sẵn sàng hỗ trợ người dân khi thảm họa thực sự xảy ra.

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

(CLO) Sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út bị tấn công 4 lần trong 5 ngày gần đây bởi tên lửa và máy bay không người lái của lực lượng Houthi. Chuỗi sự kiện cho thấy hàng không thế giới một lần nữa phải chịu liên lụy từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

(NB&CL) Tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các đại diện cấp cao của những nước tham gia Hiệp ước Artemis (Artemis Accords) đang bàn về các nguyên tắc cho hoạt động trên Mặt trăng, trong lúc số thành viên sáng kiến này đã lên 76 và các chương trình đưa người trở lại Mặt trăng bước vào giai đoạn mới.

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

(CLO) Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đến thủ đô Reykjavik ngày 5/10, đánh dấu chuyến thăm Iceland đầu tiên của một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ kể từ năm 2021. Động thái này diễn ra trong bối cảnh khu vực Bắc Cực đang ngày càng gia tăng tầm quan trọng chiến lược đối với Washington trên các phương diện an ninh, tuyến hàng hải và tài nguyên.

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

(CLO) Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Tây Ban Nha của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (ngày 29 – 30/9) diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang đón nhận nhiều xung lực phát triển mới, song cũng đan xen không ít thách thức cần tháo gỡ ở cả bình diện song phương lẫn nội bộ mỗi nước.

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

(NB&CL) Từ Nepal đến Indonesia, những thiên tai gần đây cho thấy năng lực cảnh báo đang tiến rất nhanh về công nghệ nhưng vẫn có thể mắc kẹt ở những mắt xích tưởng như rất nhỏ. Trong bối cảnh Liên hợp quốc đặt mục tiêu tất cả các nước đều có năng lực cảnh báo sớm vào năm 2027, khoảng cách giữa “biết trước” và “kịp thời hành động” trở thành câu hỏi quan trọng.

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

(NB&CL) Trong bối cảnh tình hình quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, nhiều điểm nóng an ninh kéo dài và kinh tế thế giới đứng trước những biến động khó lường, Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2026 tại New Delhi, Ấn Độ, được tổ chức trong điều kiện vừa có nhiều cơ hội, vừa đối mặt với không ít thách thức.

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

(CLO) Bảy tháng chiến sự Mỹ - Iran đã tạo ra những tác động kinh tế đối lập. Trong khi các tập đoàn dầu khí, ngân hàng và doanh nghiệp quốc phòng hưởng lợi, thì ngành hàng không, ô tô và người tiêu dùng lại phải gánh những hệ quả nặng nề.

Nếu Houthi kiểm soát cảng Mocha, họ có thể dễ dàng làm tê liệt eo biển Bab el-Mandeb. Ảnh: Roya News

Houthi thắng thế ở Yemen, hai 'huyết mạch' năng lượng cùng chịu sức ép

(CLO) Những cuộc giao tranh mới tại Yemen đang tạo thêm một biến số đáng lo cho thị trường năng lượng thế giới. Khi Houthi tiến xuống phía nam và áp sát Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải vốn đã chịu sức ép từ cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz có nguy cơ tiếp tục bị đẩy vào vòng xoáy bất ổn.

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

(NB&CL) Ngày 11/9/2001 mở đầu một giai đoạn đặc biệt trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Hai mươi lăm năm sau, nhiều mạng lưới từng gây ra những cuộc tấn công chấn động đã bị suy yếu, nhưng khủng bố không biến mất. Mối đe dọa đang chuyển sang những hình thức phân tán hơn, khó nhận diện và khó ngăn chặn hơn.

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

(CLO) Trận lũ quét kinh hoàng trên biên giới Nepal - Tây Tạng một lần nữa cho thấy cuộc sống dưới chân những dãy núi băng giá đang trở nên khó đoán hơn. Khi sông băng thu hẹp, băng vĩnh cửu tan và các hồ băng tích tụ nước, những khối núi vốn tưởng như bất động có thể bất ngờ giải phóng một dòng thác gồm băng, nước, đá và bùn xuống các thung lũng bên dưới.

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

(CLO) Trong bối cảnh các kênh tiếp xúc trực tiếp giữa Nga và Ukraine vẫn gặp nhiều trở ngại, chuyến thăm Moscow của Ngoại trưởng Tòa Thánh Paul Richard Gallagher (từ ngày 24-28/8/2026) có thể được xem là một tín hiệu đáng chú ý đối với tiến trình tìm kiếm giải pháp cho xung đột Ukraine.

Robot hình người: Kỷ lục trên sân đấu, ‘canh bạc’ ngoài nhà xưởng

Robot hình người: Kỷ lục trên sân đấu, ‘canh bạc’ ngoài nhà xưởng

(CLO) Tại Bắc Kinh, một robot hình người vừa chạy 100m trong 9,39 giây, nhanh hơn kỷ lục 9,58 giây mà Usain Bolt lập năm 2009. Sự kiện làm dấy lên cuộc tranh luận về khả năng biến những màn trình diễn của robot thành giá trị thương mại thực sự cũng như hiệu quả của dòng vốn khổng lồ đang đổ vào ngành này.

Cỡ chữ bài viết: