Nguyên tắc đạo đức ‘đúng trên sóng’ phải được mở rộng thành ‘đúng trên mọi nền tảng'
Luật Báo chí 2025 xác định xuất bản báo chí trên không gian mạng bao gồm việc đăng, phát thông tin trên kênh nội dung của cơ quan báo chí hoặc trên nền tảng số báo chí quốc gia. Kênh nội dung của cơ quan báo chí trên mạng xã hội cũng được xác định là kênh do chính cơ quan báo chí thiết lập để cung cấp, truyền đưa, thu thập, trao đổi, chia sẻ thông tin và kết nối cộng đồng.
Theo ông Đồng Mạnh Hùng, Trưởng ban Thư ký biên tập VOV, điều này có ý nghĩa trực tiếp đối với việc thực hiện đạo đức nghề nghiệp, nhất là khi sản phẩm báo chí ngày càng được phân phối trên nhiều nền tảng.
"Nội dung trên fanpage, YouTube, TikTok, podcast hay các nền tảng khác không nên được nhìn nhận đơn thuần là sản phẩm truyền thông bổ trợ, bởi trách nhiệm của cơ quan báo chí phải gắn với nội dung trên toàn bộ hệ thống nền tảng mà mình hiện diện", ông Hùng cho biết.
Thực tế tại VOV cho thấy rõ sự thay đổi này. Nội dung của Đài hiện được chuyển tải qua phát thanh, báo điện tử, nền tảng số, mạng xã hội, audio theo yêu cầu, video và nhiều hình thức truyền thông đa phương tiện. Một bản tin được phát trên sóng có thể đồng thời xuất hiện trên VOV.VN, được chia sẻ trên mạng xã hội và tiếp tục tồn tại trong môi trường số sau thời điểm phát sóng.
“Nguyên tắc đạo đức ‘đúng trên sóng’ phải được mở rộng thành ‘đúng trên mọi nền tảng’”, ông Đồng Mạnh Hùng nhấn mạnh.
Trách nhiệm không kết thúc khi tác phẩm được xuất bản
Một nội dung khác được ông Đồng Mạnh Hùng lưu ý là trách nhiệm của cơ quan báo chí đối với tác phẩm sau khi phát hành. Theo ông, Luật Báo chí mới quy định rõ hơn các vấn đề liên quan đến nội dung, bản quyền, lưu trữ, lưu chiểu điện tử và hoạt động của các kênh nội dung trên không gian mạng.
Ông phân tích, nếu trong môi trường phát thanh tuyến tính, một thông tin phát lúc 7 giờ sáng về cơ bản kết thúc vòng phát sóng khi chương trình kết thúc, thì trên môi trường số, thông tin đó có thể tiếp tục được lưu trên website, chia sẻ trên Facebook, YouTube, TikTok hoặc được các tài khoản khác dẫn lại nhiều ngày, nhiều tháng sau đó.
Vì vậy, theo ông Đồng Mạnh Hùng, trách nhiệm nghề nghiệp cần được đặt ra trong toàn bộ vòng đời của nội dung. Nhà báo và tòa soạn không chỉ cần kiểm tra thông tin trước khi xuất bản mà còn phải tiếp tục quan tâm đến việc thông tin có thay đổi hay không, có cần cập nhật, cải chính hay không và nội dung được các nền tảng khác sử dụng lại như thế nào.
Ông Hùng nhấn mạnh, yêu cầu này đặc biệt đáng lưu ý đối với các loại hình báo chí thời gian thực như phát thanh trực tiếp, truyền hình trực tiếp, liveblog hay livestream, khi nội dung được sản xuất và phân phối với tốc độ cao.
Trách nhiệm người làm báo được đặt ra ở cả đạo đức nghề nghiệp và pháp luật
Đề cập mối quan hệ giữa đạo đức nghề nghiệp và pháp luật, nhà báo Đồng Mạnh Hùng nhận định, đạo đức nghề nghiệp và pháp luật có mối quan hệ chặt chẽ nhưng không đồng nhất. Mười điều Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam đặt ra những chuẩn mực về sự trung thực, khách quan, công tâm, tôn trọng quyền con người và đời tư, trách nhiệm trên mạng xã hội, bảo vệ bí mật quốc gia và nguồn tin...
Trong thực tế, có những hành vi chưa đến mức vi phạm pháp luật nhưng vẫn vi phạm chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Ông dẫn chứng, một cách đặt tít câu khách, cách phỏng vấn thiếu tôn trọng nhân vật hay một bài viết thiếu tính nhân văn có thể bị phê phán về đạo đức, nhưng chưa chắc đã phát sinh trách nhiệm pháp lý. Ngược lại, nếu hành vi đó xâm phạm danh dự, nhân phẩm, quyền riêng tư hoặc các quyền và lợi ích hợp pháp khác, người làm báo có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật.
Ông Đồng Mạnh Hùng nhấn mạnh, Luật Báo chí năm 2025 đã làm rõ hơn cơ chế xử lý ở khía cạnh đạo đức nghề nghiệp khi quy định vai trò của Hội Nhà báo Việt Nam trong giám sát, kiểm tra, kết luận hành vi vi phạm; xử lý vi phạm đối với hội viên và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý đối với người làm báo không phải là hội viên.
Từ đó, trách nhiệm của người làm báo được đặt ra ở cả phương diện đạo đức nghề nghiệp và pháp luật. Nhà báo phải tự chịu trách nhiệm trước lương tâm nghề nghiệp và công chúng, đồng thời tuân thủ các quy định về đạo đức nghề nghiệp, quy tắc sử dụng mạng xã hội và các quy định pháp luật có liên quan.
"Khi hành vi vượt qua ranh giới của vi phạm đạo đức và xâm phạm các quyền, lợi ích được pháp luật bảo vệ, trách nhiệm pháp lý sẽ được đặt ra tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi", ông cảnh báo.
