Nhân dịp đầu năm mới 2019, báo Nhà báo & Công luận đã có cuộc trò chuyện cùng TBT Ngô Việt Anh xung quanh việc anh và BBT đã tận dụng tư duy trẻ, chất trẻ như thế nào để vận hành và tạo nên một tờ báo điện tử Zing.vn với nhiều dấu ấn vượt trội.
Tiêu chí nhân sự: Văn minh - Chất trẻ…
+ Có nhiều ý kiến cho rằng để có một Zing.vn chuyển động mạnh trong một vài năm gần đây, tại Zing.vn đã có những tiêu chí tuyển chọn và sàng lọc nhân sự khá khắc nghiệt. Điều này có đúng không, thưa Tổng biên tập?
- Ngay từ khi thành lập chúng tôi có 3 giá trị hướng tới khi tuyển nhân sự: Văn minh (giỏi ngoại ngữ, tiếp cận xu hướng mới); Năng động (những người hội tụ các kỹ năng đa năng: quay chụp, đồ họa và ham học hỏi những kiến thức mới); và Liêm chính (những người có khát vọng làm báo một cách đàng hoàng nghiêm túc, tôn trọng những giá trị đạo đức của người làm báo).
Ở Zing.vn, tỷ lệ đào thải vẫn ở mức chấp nhận được, dưới 30%. Nếu qua vài năm mà không đào thải sẽ thấy liên quan đến sức ì… Tất nhiên cũng tùy từng ban, ví dụ ban ảnh, nơi mang lại nhiều giá trị cốt lõi cho tờ báo, luôn có sự đào thải rất khắc nghiệt.
+ Phần lớn nhân sự ở Zing.vn rất trẻ, dường như đó cũng là một tiêu chí?
- Có một chút khác trong ý nghĩa của từ trẻ. Zing.vn ưu tiên tuyển chọn những người có chất trẻ chứ không chỉ là trẻ về tuổi tác. Độ tuổi trung bình đang là độ tuổi 29. Có thể một tiêu chí được mọi người đang coi trọng là kinh nghiệm, tuy nhiên đó không phải là ưu tiên ở Zing.vn. Chúng tôi coi trọng chất trẻ và kiến thức ngoại ngữ để tiếp cận được công nghệ và các xu hướng mới.
2 áp lực lớn của báo điện tử: Truyền thông xã hội và Công nghệ mới
+ Áp lực lớn nhất của Zing.vn cũng như của các tờ báo điện tử tại Việt Nam trong bối cảnh truyền thông hiện nay, theo anh, là gì?
- Trong giai đoạn hiện nay, tôi cho rằng báo điện tử đang đứng trước 2 áp lực lớn: truyền thông xã hội (social media) và công nghệ mới - đang tác động đến hành vi người dùng internet. Theo số liệu của Google analytics, 3 năm gần đây, nhiều báo điện tử VN truy cập sụt giảm hoặc đi ngang, doanh thu quảng cáo không tăng trưởng hoặc tăng thấp hơn kế hoạch. Tuy nhiên, bên cạnh những hệ lụy có thể lượng hóa như doanh thu, truy cập, truyền thông xã hội còn đặt ra những áp lực khác với báo chí VN.
+ Chính vì vậy mà nhiều tờ báo điện tử những năm qua ra sức chạy đua với truyền thông xã hội và công nghệ. Tuy nhiên, có vẻ như càng đua càng thấy… đuối?
- Sức ép của mạng xã hội đã cuốn nhiều báo điện tử vào cuộc đua tốc độ, chạy theo trend (xu hướng), đăng tải nội dung trên các facebook thiếu kiểm chứng, vi phạm các giá trị báo chí cốt lõi.
10 năm gần đây, công nghệ đã có sự thay đổi lớn, tác động đến hành vi người dùng internet và báo điện tử. Điện thoại thông minh (smartphone) với cấu hình cao, màn hình lớn đang đáp ứng tối đa nhu cầu đọc báo, giải trí. Nguồn truy cập từ thiết bị di động đã chiếm trên 50% lượng truy cập của các báo điện tử, đòi hỏi các tòa soạn phải ưu tiên sản xuất nội dung, thiết kế giao diện, trình bày tác phẩm báo chí cho người sử dụng smartphone. Ngoài bài viết, độc giả có thể xem ảnh, đồ họa cỡ lớn, video và các trải nghiệm ứng dụng công nghệ như ảnh động, ảnh 360, video live…
Sự phát triển của công nghệ, nhu cầu mới từ độc giả đã khiến các tòa soạn trên thế giới, cũng như Việt Nam phải đổi mới, ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng.
Bài toán của Zing.vn: Tư duy khác biệt + Học hỏi xu hướng báo chí mới + Hành động quyết liệt
+ Theo số liệu xếp hạng các trang báo và thông tin điện tử tại Việt Nam tháng 8/2018 của Comscore, Zing.vn đã trở thành báo điện tử có lượng bạn đọc (visitor) lớn nhất tại Việt Nam. Điều gì làm nên thành công này của Zing.vn?
- Tư duy khác biệt, học hỏi xu hướng báo chí thế giới và hành động quyết liệt là tinh thần của các lãnh đạo, phóng viên tòa soạn từ những ngày đầu thành lập. Báo Tri thức trực tuyến (Zing.vn) ra đời năm 2013, khi mà nhiều báo điện tử đã có lượng bạn đọc lớn, tạo dấu ấn, bản sắc riêng. Con đường của Zing.vn là phải đáp ứng tốt nhất những nhu cầu mới của độc giả trong giai đoạn công nghệ phát triển và truyền thông xã hội.
+ Công nghệ làm báo điện tử hiện đại của nhiều tờ báo lớn trên thế giới có ảnh hưởng nhiều đến phương thức làm báo của Zing.vn không, thưa anh?
- Thời điểm đó, nhiều báo lớn trên thế giới như New York Times, Washington Post, BBC… từng tự hào bởi những bài phân tích, bình luận chuyên sâu dày đặc chữ đang có sự thay đổi. Họ đầu tư thêm phần ảnh, video, đồ họa để đáp ứng nhu cầu mới của độc giả. Ảnh trên báo điện tử to hơn, số lượng nhiều hơn, bản đồ, biểu đồ xuất hiện thường xuyên kèm trong bài viết. Video ngắn được độc giả đón nhận hào hứng.
Trong 3 năm đầu tiên chúng tôi đã chọn báo chí trực quan (ảnh, video, đồ hoạ) là khác biệt của Zing.vn và đầu tư quyết liệt. Zing.vn đã đưa các ứng dụng công nghệ mới nhằm đem đến cho độc giả trải nghiệm ảnh tốt nhất, tiên phong đưa thiết bị flycam để thêm góc ảnh từ trên cao, quan sát toàn cảnh sự kiện. Flycam đã hỗ trợ đắc lực cho phóng viên ảnh trong tác nghiệp, đặc biệt khi không thể chiếm lĩnh các vị trí tối ưu hoặc điểm cao. Tòa soạn cũng đầu tư trình bày định dạng đặc biệt với bài ảnh (độ phân giải cao) nhằm tối ưu thị giác, tôn vinh những tấm ảnh xuất sắc.
Toà soạn cũng xây dựng tool đồ họa trong hệ thống CMS giúp phóng viên có thể tự vẽ các đồ họa đơn giản như bản đồ thời tiết, biểu đồ kinh tế. Tòa soạn cũng đầu tư nhóm chuyên biệt khoảng 10 người với để xây dựng các đồ họa phức tạp như infographic, interactive…
Wifi, 3G, 4G tốc độ cao, smartphone màn hình lớn với tính năng quay chụp không thua kém máy chuyên dụng đang đem đến cơ hội cho video online. Video được coi như là “cách tốt nhất để kể các câu chuyện trên thế giới”. Facebook đã cung cấp hàng loạt tính năng khuyến khích người dùng tự sản xuất video, xây dựng thói quen xem video online.
Giá trị cốt lõi vẫn phải là nội dung báo chí chất lượng
+ Cuộc CMCN 4.0 đã khiến rất nhiều tờ báo điện tử tại Việt Nam lúng túng, bối rối trong việc giải bài toán áp dụng công nghệ báo chí mới sao cho hiệu quả, phù hợp nhất. Zing.vn đã giải bài toán này thế nào, thưa Tổng biên tập?
- Zing.vn cũng thiết kế lại giao diện mobile theo nguyên tắc ưu tiên xếp theo cột dọc, ảnh lớn, chữ lớn, đẩy nội dung video lên cao… Ngoài một số tin quan trọng, vị trí tin bài trên phiên bản dành cho máy tính bàn và phiên bản dành cho mobile khác nhau, nhằm phù hợp hành vi người dùng. Tòa soạn có hệ thống cập nhật độ quan tâm của độc giả vào các vị trí trên giao diện để thư ký tòa soạn tham khảo, sắp xếp tin bài. Tòa soạn cũng áp dụng hình thức thông báo tin tức đến điện thoại người dùng app khi có sự kiện nóng, quan trọng với tần suất 3 tin/ngày. Chúng tôi cũng sản xuất những nội dung dành riêng cho bạn đọc mobile như bản tin video thời tiết, điểm tin sáng, chiều, tối...
Nền tảng công nghệ là lợi thế, đặc biệt trong việc phân phối sản phẩm báo chí, tiếp cận độc giả mới. Tuy nhiên, với một tờ báo giá trị cốt lõi vẫn phải là nội dung báo chí chất lượng. Chúng tôi tập trung vào tính xác tín, đa chiều thay vì cố gắng chạy đua thành báo đưa tin nhanh, nâng cao chất lượng nội dung và chất lượng trình bày.
Đầu tư cho công nghệ tương xứng với đầu tư nội dung báo chí, nên có bộ phận chuyên trách nghiên cứu, phát triển. Người đứng đầu khối công nghệ cần giữ vị trí quan trọng, có tiếng nói nhất định trong tổ chức. Tòa soạn cũng cần quan tâm đào tạo xu hướng, kỹ năng mới cho đội ngũ BTV, PV để tìm được tiếng nói chung giữa bộ phận báo chí – công nghệ; ưu tiên tuyển dụng ứng viên có ngoại ngữ tốt, thích công nghệ.
+ Xin cảm ơn anh!
Hằng Nga (Thực hiện)
