Luật Báo chí 2025 và trách nhiệm pháp lý của báo chí truyền hình từ tác phẩm gốc đến các phiên bản số

(NB&CL) Luật Báo chí 2025 mở rộng trách nhiệm của cơ quan báo chí từ tác phẩm phát sóng sang toàn bộ vòng đời nội dung trên không gian mạng. Với báo chí truyền hình, mỗi lần cắt dựng, đổi tiêu đề, thumbnail hay chuyển thể sang video ngắn đều có thể làm thay đổi cách công chúng tiếp nhận thông tin, đặt ra yêu cầu mới về kiểm soát nội dung và phân định trách nhiệm trên từng nền tảng.

Luật Báo chí 2025 đặt trách nhiệm trên cả không gian mạng

Luật Báo chí số 126/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định rõ hơn về hoạt động báo chí trên không gian mạng. Theo luật, truyền hình là loại hình báo chí sử dụng hình ảnh là chủ yếu, kết hợp chữ viết, tiếng nói, âm thanh, đồ họa, được truyền dẫn, phát sóng trên các hạ tầng kỹ thuật và trên không gian mạng. Luật cũng quy định riêng về hoạt động báo chí trên không gian mạng, trong đó có trách nhiệm của cơ quan báo chí khi thiết lập, vận hành các kênh nội dung.

Theo nhà báo Nguyễn Thu Hà, Trưởng ban Chuyên đề - Khoa giáo, Đài Truyền hình Việt Nam, đây là cơ sở quan trọng để xác định trách nhiệm của cơ quan báo chí trong bối cảnh một tác phẩm có thể được phát hành đồng thời trên nhiều nền tảng. Khi cơ quan báo chí chủ động đưa nội dung lên không gian mạng, trách nhiệm pháp lý không dừng lại ở thời điểm tác phẩm phát sóng trên truyền hình.

“Đây là một thay đổi rất quan trọng về tư duy quản trị nội dung”, bà Nguyễn Thu Hà nhấn mạnh.

anh2.jpg
Nhà báo Nguyễn Thu Hà, Trưởng ban Chuyên đề - Khoa giáo, Đài Truyền hình Việt Nam. Ảnh: Sơn Hải

Cùng một tác phẩm, mỗi nền tảng có thể được tiếp nhận và phân phối theo cách khác nhau. Một phóng sự điều tra dài 15 phút có thể phát trên truyền hình, sau đó cắt còn 5 phút cho YouTube, 90 giây cho Facebook hoặc 60 giây cho TikTok; chuyển sang video dọc, thay đổi tiêu đề, thumbnail, thêm chữ chạy, phụ đề hoặc tách một câu nói của nhân vật thành video riêng.

Về kỹ thuật, đó là những phiên bản khác nhau của cùng một nội dung. Nhưng về pháp lý và đạo đức nghề nghiệp, vấn đề cốt lõi là sau khi cắt dựng, đổi tiêu đề hoặc thay đổi ngữ cảnh, phiên bản mới có còn giữ đúng bản chất thông tin của tác phẩm gốc hay không.

Chẳng hạn, tác phẩm truyền hình nêu rằng cơ quan chức năng “đang xác minh dấu hiệu vi phạm của doanh nghiệp X”. Nhưng khi đưa lên mạng xã hội, tiêu đề lại thành “Doanh nghiệp X vi phạm pháp luật?” hoặc “Doanh nghiệp X bị phát hiện vi phạm”. Chỉ một thay đổi ngôn ngữ cũng có thể khiến mức độ khẳng định của thông tin thay đổi đáng kể.

Từ đó, bà Nguyễn Thu Hà cho rằng cơ quan báo chí không thể chỉ kiểm soát tác phẩm gốc mà phải kiểm soát cả các phiên bản phát hành trên từng nền tảng.

“Nguồn gốc nội dung vẫn thuộc về cơ quan báo chí. Do đó, việc chuyển từ truyền hình sang nền tảng số không thể được hiểu là chuyển giao trách nhiệm nghề nghiệp”, bà nhấn mạnh.

Rủi ro nằm ở khâu “tái biên tập”

Một trong những rủi ro đáng chú ý không nhất thiết xuất phát từ sai sót của tác phẩm gốc, mà có thể phát sinh trong quá trình “tái biên tập” nội dung cho môi trường số.

Theo nhà báo Nguyễn Thu Hà, trước hết là rủi ro cắt mất ngữ cảnh. Một câu nói vốn có điều kiện hoặc được đặt trong bối cảnh cụ thể có thể trở thành một khẳng định tuyệt đối khi bị rút ngắn. Tiếp đó là rủi ro từ tiêu đề, khi tiêu đề mới được đặt mạnh hơn hoặc tạo ra kết luận mà nội dung không chứng minh.

Thumbnail cũng có thể làm thay đổi cách hiểu. Một hình ảnh đại diện không phù hợp có thể khiến người xem nghĩ một cá nhân đang bị cáo buộc hoặc đã bị kết luận có hành vi sai phạm, trong khi tác phẩm chưa đưa ra kết luận như vậy.

Video ngắn càng đặt ra thách thức. Một phóng sự 10 phút có thể chứa nhiều lớp thông tin, ý kiến và điều kiện đi kèm. Khi rút xuống 30-60 giây, việc cắt giảm thời lượng có thể đồng thời làm thay đổi ý nghĩa thông tin. Ngoài ra còn có rủi ro từ thuật toán phân phối, cũng như việc nội dung bị người dùng khác cắt ghép, trích dẫn, bình luận hoặc tái đăng.

Trong trường hợp nội dung bị thay đổi do lỗi của tổ chức vận hành mạng xã hội, Luật Báo chí 2025 ghi nhận cơ chế để cơ quan báo chí không phải chịu trách nhiệm đối với phần thông tin bị thay đổi do lỗi này. Tuy nhiên, nhà báo Nguyễn Thu Hà cho rằng, điều đó càng đòi hỏi cơ quan báo chí phải lưu giữ phiên bản gốc, thời điểm xuất bản, dữ liệu biên tập và lịch sử thay đổi, qua đó xác định chính xác nội dung mình đã công bố.

anh1.jpg
Một tác phẩm truyền hình có thể đồng thời được phát hành, cắt dựng và phân phối trên nhiều nền tảng số, đặt ra yêu cầu kiểm soát nội dung và trách nhiệm pháp lý ở từng phiên bản.

Từ thực tế này, bà đề xuất chuyển từ cách kiểm soát tác phẩm tại thời điểm phát sóng sang quản trị theo “vòng đời” nội dung.

“Không nên chỉ đặt câu hỏi: “Tác phẩm này đã được duyệt chưa?” mà phải đặt câu hỏi: “Tác phẩm này sẽ đi qua những đâu và mỗi lần đi qua một nền tảng, nó sẽ được thay đổi như thế nào?”

Theo đó, quy trình quản trị cần nhiều lớp: kiểm soát nội dung gốc; kiểm soát pháp lý; kiểm soát từng phiên bản số; kiểm soát theo đặc điểm nền tảng và kiểm soát sau xuất bản.

Ở phiên bản số, các yếu tố như tiêu đề, thumbnail, mô tả, caption, phụ đề, đoạn trích, thời lượng và hình ảnh đại diện đều cần được xem xét. Sau khi phát hành, cơ quan báo chí cũng phải theo dõi, phát hiện và xử lý vấn đề, bao gồm cải chính hoặc gỡ bỏ khi cần thiết.

Từ “kiểm duyệt nội dung” sang quản trị rủi ro

Theo nhà báo Nguyễn Thu Hà, thay đổi quan trọng nhất nằm ở tư duy quản trị. Nếu quy trình truyền thống chủ yếu theo tuyến phóng viên - biên tập viên - lãnh đạo - phát sóng, thì quy trình đa nền tảng kéo theo nhiều khâu mới: biên tập số, nền tảng, mạng xã hội, thuật toán, người dùng và khả năng tái phân phối nội dung.

Vì vậy, thay vì áp dụng một mức kiểm soát cho mọi nội dung, bà đề xuất xây dựng “ma trận rủi ro nội dung”, phân loại từ thấp đến đặc biệt cao.

Nội dung thông thường, dữ kiện rõ ràng có thể áp dụng quy trình biên tập thông thường. Trong khi đó, các nội dung liên quan đến cáo buộc sai phạm, điều tra, đời tư, trẻ em, danh dự cá nhân hoặc có khả năng gây hậu quả lớn cần được kiểm tra pháp lý và cấp duyệt ở mức cao hơn.

Mỗi cơ quan báo chí cũng cần xác định rõ ai được quyền cắt dựng, ai đặt tiêu đề, ai duyệt thumbnail, ai chịu trách nhiệm với phiên bản mạng xã hội và quy trình xử lý khi phát hiện sai sót.

“Không được coi việc chuyển một tác phẩm từ truyền hình sang nền tảng số là đơn thuần. Đó là một công đoạn biên tập báo chí”, bà Nguyễn Thu Hà nhấn mạnh.

Từ đó, bà đề xuất nguyên tắc “một nội dung - một đầu mối trách nhiệm”: Mỗi tác phẩm có một đầu mối chịu trách nhiệm về nội dung; mỗi phiên bản phát hành có người chịu trách nhiệm biên tập; mỗi kênh có người chịu trách nhiệm quản trị.

“Đây là cách biến trách nhiệm pháp lý thành trách nhiệm quản trị cụ thể”, bà khẳng định.

Xem thêm

Quảng Trị tôn vinh 17 tác phẩm báo chí về xây dựng Đảng năm 2026

Quảng Trị tôn vinh 17 tác phẩm báo chí về xây dựng Đảng năm 2026

(CLO) Sáng 19/11, Ban Tổ chức Giải báo chí về xây dựng Đảng tỉnh Quảng Trị tổ chức lễ tổng kết và trao giải năm 2026, nhằm ghi nhận, tôn vinh những tác phẩm báo chí tiêu biểu, đồng thời thúc đẩy đổi mới, nâng cao hiệu quả tuyên truyền về công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trên địa bàn.

Hà Tĩnh vinh danh các tác phẩm báo chí xuất sắc viết về điển hình tiên tiến

Hà Tĩnh vinh danh các tác phẩm báo chí xuất sắc viết về điển hình tiên tiến

(CLO) Tại Giải Báo chí viết về gương người tốt, việc tốt tỉnh Hà Tĩnh năm 2026, tác phẩm “Đậu Văn Mân, người ‘chở yêu thương, neo niềm tin’ giữa mùa giông lũ” của nhà báo Trần Phong (Báo Nhà báo & Công luận) đã vinh dự đạt giải C, góp phần lan tỏa những cống hiến thầm lặng vì cộng đồng.

Báo chí: Từ phản ánh thực tiễn đến đồng hành cùng sự phát triển của Quảng Trị

Báo chí: Từ phản ánh thực tiễn đến đồng hành cùng sự phát triển của Quảng Trị

Trong không gian phát triển mới, Quảng Trị đang đứng trước nhiều cơ hội bứt phá với các trụ cột năng lượng, logistics, du lịch và nông nghiệp xanh. Cùng với đó, vai trò của báo chí không chỉ dừng ở việc thông tin mà ngày càng được đặt ra ở yêu cầu phát hiện, phản ánh, kết nối và lan tỏa những giá trị phát triển từ cơ sở.

Bí quyết tăng 22 triệu người theo dõi TikTok của Daily Mail

Bí quyết tăng 22 triệu người theo dõi TikTok của Daily Mail

(CLO) Từ một video về vụ sập cầu Baltimore thu hút hàng trăm nghìn người theo dõi chỉ trong một ngày, Daily Mail nhận ra tiềm năng của tin tức trên TikTok. Thay vì tiếp tục chạy theo những nội dung lan truyền nhất thời, tờ báo Anh đầu tư vào đội ngũ sáng tạo chuyên nghiệp và các định dạng video có thể duy trì lâu dài.

Một cây viết đau đáu với báo chí và văn hóa

Một cây viết đau đáu với báo chí và văn hóa

(CLO) Là một gương mặt có dấu ấn trong đời sống báo chí, tư tưởng và văn hóa Việt Nam đương đại, trưởng thành từ thực tiễn chiến tranh, gắn bó lâu dài với Báo Nhân Dân, từng đảm nhiệm những trọng trách trong công tác báo chí, lý luận và quản lý, Nguyễn Hồng Vinh còn làm thơ, nghiên cứu về văn hóa, con người.

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Việc tổ chức ra mắt phiên bản tiếng Nga là dấu mốc mới trong tiến trình hiện đại hóa Báo Điện tử Công an nhân dân (CAND), là bước đổi mới về tư duy làm báo trên môi trường số, thể hiện trách nhiệm của Báo CAND trong việc cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, có chiều sâu; góp phần giúp bạn bè quốc tế hiểu đúng hơn về đất nước, con người Việt Nam và những nỗ lực giữ gìn an ninh, trật tự (ANTT), vì cuộc sống bình yên của nhân dân.

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(NB&CL) Nhận diện sớm những vấn đề tư tưởng, dư luận có nguy cơ phát sinh; thông tin sớm bằng nguồn tin chính xác, có tính giải thích, định hướng; xử lý sớm những thông tin sai lệch, cách hiểu chưa đúng – quy trình “3 sớm” được Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng xác định là yêu cầu trong đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

(NB&CL) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông đa chiều đòi hỏi báo chí địa phương không chỉ phản bác thông tin sai lệch mà còn phải chủ động tạo lập dòng thông tin chính xác, có căn cứ. Lợi thế gần dân, sát cơ sở, am hiểu địa bàn chính là điểm tựa để báo chí phát hiện vấn đề từ sớm, đưa thông tin đến công chúng kịp thời và định hướng dư luận.

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

(CLO) Trước sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận tin tức của độc giả, thương hiệu báo chí GZH tại miền nam Brazil đã chuyển YouTube từ một kênh phân phối nội dung thành nền tảng sản xuất báo chí chủ lực. Chiến lược này giúp đơn vị đạt 167 triệu lượt xem và thu hút 869.000 người đăng ký trong năm 2025.

Cỡ chữ bài viết: