Việt Nam Độc lập: Thắp lửa cho phong trào cứu nước lan rộng

Vinh dự được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh sáng lập, trực tiếp phụ trách

Từ tháng 3/1922 lúc còn ở Pháp đến khi về nước tháng 1/1941, Bác đã sáng lập, trực tiếp tổ chức, biên tập nội dung, trình bày hình thức và phát hành 8 tờ báo chủ lực: Le Paria, Thanh Niên, Công nông, Lính Kách mệnh, Thân ái, Đỏ, Việt Nam độc lập và Cứu quốc. Trong số đó, Việt Nam độc lập được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chí Minh sáng lập ngay sau khi Người trở về nước sau cuộc hành trình 30 năm tìm đường cứu nước, cứu dân để trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

Sau Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương (từ ngày 10/5 - 19/5/1941 với nhiều quyết sách lớn được đề ra: Thành lập Mặt trận Việt Minh; mở rộng căn cứ địa đánh đuổi phát xít Nhật và thực dân Pháp,... nhằm thiết thực phục vụ cho công tác tuyên truyền những nhiệm vụ cách mạng mà Hội nghị đã đề ra, việc cần có một tờ báo làm cơ quan tuyên truyền, cổ động cho Mặt trận Việt Minh, trở thành yêu cầu cấp bách.

Trước tình hình này, Bác Hồ chủ trương cần tổ chức xây dựng một tờ báo lấy danh nghĩa là cơ quan tuyên truyền của Mặt trận Việt Minh tỉnh Cao Bằng. Đầu tháng 7/1941, tỉnh Cao Bằng nhận được lệnh chuẩn bị bằng mọi cách, trong một tháng để báo có thể xuất bản được.

Theo chỉ thị của Bác, công tác chuẩn bị cho sự ra đời của tờ báo của Mặt trận Việt Minh được thực hiện hết sức gấp rút, dù trong hoàn cảnh bí mật giữa chốn rừng núi, mọi thứ thật ngặt nghèo, thiếu thốn. Nào là phải lấy những những tấm bia đá, mài mặt mấy ngày mới thành bản in, rồi phải viết chữ trái lên đá; giấy cũng phải đi mua từng tờ, bởi mua nhiều địch sẽ sinh nghi, theo dõi…

Trong Bài nói chuyện tại Đại hội lần thứ II Hội Nhà báo Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kể lại những ngày đầu làm Báo Việt Nam Độc lập trong bí mật ở căn cứ địa cách mạng Cao Bằng: “Năm 1941, bí mật về nước. Theo lời dạy của Lê-nin là: Tờ báo là công cụ tuyên truyền, cổ động, tổ chức và lãnh đạo. Cho nên mình cố gắng ra một tờ báo ngay và phải làm rất bí mật vì luôn luôn có mật thám của Pháp, Nhật và Bảo Đại rình mò. Điều kiện sinh hoạt thì bữa đói, bữa no. Làm báo thì phải có đá in. Mấy đồng chí đã đi lấy trộm những tấm bia đá rồi mài mất mấy ngày mới thành bản in. In thì phải viết chữ trái lên đá, thế là có một đồng chí phải hì hục tập viết chữ trái. Mấy số báo đầu, ba bốn anh em cùng làm, nhưng in cứ toe toét, chỉ in được ít và xấu xí...”.

“

Sau thành công của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Báo Việt Nam Độc lập tiếp tục xuất bản, là cơ quan ngôn luận của ba tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn và Lạng Sơn. Trong giai đoạn từ năm 1946 đến năm 1954, tờ báo là cơ quan tuyên truyền của Tỉnh bộ Việt Minh Cao Bằng, Tỉnh hội Liên Việt Cao Bằng. Tháng 7/1956, Báo được chuyển về Khu tự trị Việt Bắc và trở thành cơ quan tuyên truyền của Mặt trận Liên Việt khu tự trị Việt Bắc.

Trăm bề gian khó, thậm chí nguy hiểm, nhưng với sự chuẩn bị gấp rút, đầy quyết tâm, chỉ sau thời gian ngắn sau đó, chính xác là ngày 1/8/1941, báo Việt Nam độc lập (gọi tắt là Việt Lập), cơ quan tuyên truyền của Việt Minh tỉnh Cao Bằng xuất bản số đầu tiên. Điều vô cùng vinh dự cho tờ Việt Nam độc lập là không chỉ được Bác sáng lập, tờ báo còn được Người trực tiếp phụ trách.

Không những thế, vì cơ quan Báo Việt Nam Độc lập trong thời gian hoạt động bí mật rất ít người, nên hầu hết là kiêm nhiệm nhiều việc, bản thân Bác Hồ không chỉ phụ trách mà còn tham gia duyệt bài, làm cả việc thu thập tin tức, thậm chí… vẽ tranh, lo phương tiện in, địa điểm in và tổ chức phát hành. Chuyện kể rằng khi viết bài xong, Bác Hồ không cho in ngay mà thường đọc cho những người văn hóa còn thấp nghe, xem có hiểu không, nếu có từ nào, câu nào khó hiểu thì Bác sửa ngay, đảm bảo ai cũng có thể dễ hiểu, dễ nhớ. Từ tháng 9/1942, đồng chí Phạm Văn Đồng trực tiếp chỉ đạo báo cho đến tháng 4/1945.

a1.jpg

Kêu gọi dân ta trẻ lẫn già/Đoàn kết vững bền như khối sắt/Để cùng nhau cứu nước Nam ta!

Đó là 4 câu thơ đăng trên trang nhất tờ Việt Nam độc lập số 103 và cũng là tôn chỉ mục đích của tờ báo cơ quan ngôn luận của tổ chức Việt Minh. Trước đó, trên trang nhất tờ Việt Nam Độc lập số đầu tiên mang ký hiệu số 101, là bài xã luận với nội dung: "Tây cốt làm cho dân ta ngu hèn. Báo Việt Nam Độc lập cốt làm cho dân ta hết ngu hèn, biết các việc, biết đoàn kết, đánh Tây, đánh Nhật, làm cho Việt Nam độc lập, bình đẳng, tự do".

Không chỉ có vậy, hầu hết các bài viết trên tờ Việt Nam độc lập đều chung một mục tiêu duy nhất tuyên truyền cho dân hiểu để cùng nhau đoàn kết đứng lên làm cách mạng cứu nước. Không những thế, các bài báo trên Việt Nam độc lập đều hướng tới mục tiêu chỉ đạo tư tưởng cách mạng, định hướng cho quần chúng biết thời cơ, điều kiện, thời điểm tiến hành khởi nghĩa thành công, hướng dẫn cán bộ về công tác bí mật, tổ chức liên lạc giao thông bí mật, về chống khủng bố và phải có thái độ kiên quyết trước sự khủng bố của địch…

Mang đậm “phong cách báo chí Hồ Chí Minh”: ít chuyên mục, kiệm lời, có tranh minh họa, sử dụng rộng rãi các thể loại văn vần cho dễ học thuộc, dễ hiểu, nhớ lâu, phù hợp với trình độ quần chúng, dễ đi vào lòng người và thuận tiện cho việc truyền miệng… Nhờ vậy, Báo Việt Nam Độc lập đã được công chúng đón nhận nhiệt thành, phát hành đến đâu là ảnh hưởng cách mạng lan đến đó, là uy tín các đoàn thể vững đến đó. Báo lúc đầu chỉ in số lượng 400 bản, về sau do phong trào cách mạng phát triển mạnh, có thời điểm Báo có phát hành tăng lên 700 số nhưng vẫn không đáp ứng nhu cầu.

Trong giai đoạn gần 5 năm, với hơn 100 số báo, từ số báo 101 năm 1941 đến số báo 230 tháng 10/1945, Báo Việt Nam Độc lập đã phản ánh trọn vẹn những diễn tiến của những tháng ngày cao trào cách mạng tiến tới Tổng khởi nghĩa, làm tròn nhiệm vụ kêu gọi toàn dân đoàn kết, cổ vũ, động viên cho cuộc đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc, tố cáo những tội ác dã man của phát xít Nhật - đế quốc Pháp; trở thành vũ khí sắc bén của Mặt trận Việt Minh góp phần quan trọng vào thắng lợi của cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Xem thêm

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

(CLO) Ở Cao Bằng, những câu chuyện về người phụ nữ vùng cao làm chủ kinh tế, những cách làm mới trong sản xuất và đời sống đang được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh kể lại qua nhiều hình thức báo chí. Mỗi đề tài mang một sắc thái riêng, nhưng đều hướng đến những vấn đề gần gũi với đồng bào, góp phần lan tỏa kinh nghiệm hay và khơi mở những hướng phát triển trong cộng đồng.

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk không chỉ giới thiệu những mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ hiệu quả, mà còn đi sâu vào cách làm, điều kiện triển khai và những trở ngại trong thực tế. Qua đó, thông tin tuyên truyền gắn với câu hỏi thiết thực: người dân có thể học gì từ một mô hình, cần chuẩn bị những gì và đâu là những rào cản cần tháo gỡ để áp dụng vào sản xuất, kinh doanh.

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

(CLO) Trong hành trình phát triển và hiện đại hóa, Hà Nội đứng trước bài toán gìn giữ những giá trị văn hóa, không gian di sản và nếp sống truyền thống. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Thủ đô phát triển bền vững mà không đánh mất bản sắc riêng.

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Ngày 25/10, tại trụ sở Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng (Hà Nội), Tòa soạn Tiếng Xanh tổ chức lễ ra mắt Ban Biên tập nhiệm kỳ 2026–2027 và chương trình tập huấn thành viên mới, đánh dấu bước khởi đầu cho hành trình hoạt động của các thành viên trong nhiệm kỳ mới.

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

(CLO) Ở địa bàn miền núi, biên giới như Lạng Sơn, phát thanh có lợi thế nhờ khả năng phủ sóng rộng và thói quen nghe đài của người dân. Báo và Phát thanh, Truyền hình Lạng Sơn tận dụng đặc điểm này để lồng ghép thông tin về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến vào các chương trình quen thuộc với công chúng.

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

(CLO) Ngày 24/10, Báo Thanh Niên đã tổ chức lễ ký thỏa thuận bảo trợ trẻ mồ côi và trao Bằng khen của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cho các tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp tích cực, hiệu quả trong chương trình “Cùng con đi tiếp cuộc đời” giai đoạn 2021–2026.

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

(CLO) Tuyên truyền về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi không chỉ là đưa thông tin đến người dân, mà còn đòi hỏi cách thể hiện phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và điều kiện tiếp nhận của từng cộng đồng.

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa đẩy mạnh tuyên truyền các mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế số và điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, góp phần đưa những cách làm hiệu quả từ cơ sở đến gần hơn với người dân, tạo sức lan tỏa và thúc đẩy nhân rộng mô hình.

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

(CLO) Làm thế nào để thông tin về một chủ trương lớn, khô khan như việc thay đổi tổ chức bộ máy nhà nước trở nên sinh động, gần gũi và có ý nghĩa trực tiếp với người dân? Bài toán của những người làm phim chính luận đã được nhà báo Nguyễn Đình Thanh và ê-kíp giải mã thành công qua tác phẩm “Hà Nội - Quản trị mới - Gần lòng dân” – bộ phim vừa xuất sắc đoạt Giải A tại Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội năm 2026.

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

(CLO) Ngày 20-10-2026, trái tim nhà báo, nhà giáo Trần Bá Lạn đã ngừng đập, thượng thọ 97 mùa xuân cùng đất nước và nền báo chí Cách mạng Việt Nam. Hàng ngàn nhà báo - là các học trò cũ của thầy khắp mọi miền đất nước tiếc thương ông, người truyền lửa nghề tận tâm, nhiệt huyệt. Nhiều nhà báo - các học trò của ông dù xa dù gần cùng hẹn nhau trở về thủ đô để viếng, tưởng niệm, dự lễ truy điệu tiễn biệt người thầy “Đức - Tài vẹn toàn” tại nhà Tang lễ quốc gia, 26-10-2026.

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

(CLO) Có điện thoại thông minh, thường xuyên sử dụng Internet nhưng vẫn khó nhận diện thông tin sai lệch, thậm chí tin vào những câu chuyện do trí tuệ nhân tạo tạo dựng. Thực tế này cho thấy khoảng cách số không khép lại khi người dân có thiết bị và kết nối, mà còn nằm ở khả năng đánh giá thông tin, nhận diện rủi ro và tự chủ trong môi trường số.

Khoảng cách số trong kỷ nguyên AI: Làm thế nào để không ai bị bỏ lại phía sau?

Khoảng cách số trong kỷ nguyên AI: Làm thế nào để không ai bị bỏ lại phía sau?

(CLO) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những khả năng chưa từng có trong tiếp cận tri thức, sản xuất thông tin và giải quyết các vấn đề của đời sống. Nhưng khi công nghệ phát triển ngày càng nhanh, một câu hỏi cũng trở nên cấp thiết: Liệu tất cả mọi người có cơ hội như nhau để tiếp cận, hiểu và hưởng lợi từ những thành tựu đó?

Khơi nguồn di sản sông Hồng, mở lối phát triển Hà Nội từ chiều sâu văn hóa

Khơi nguồn di sản sông Hồng, mở lối phát triển Hà Nội từ chiều sâu văn hóa

(NB&CL) Khảo sát thực địa tại 16 phường, xã, kết nối tư liệu lịch sử với câu chuyện làng nghề và những nỗ lực kiến tạo không gian sống ven sông, loạt bài “Khơi nguồn dòng di sản, kiến tạo Hà Nội văn minh” của cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đặt ra yêu cầu phát triển Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng gắn với gìn giữ di sản, phát huy nguồn lực cộng đồng và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Báo Nhà báo và Công luận đoạt 2 giải tại Cuộc thi chính luận năm 2026

Từ ‘thế trận lòng dân’ đến ‘trục tư tưởng’: Dấu ấn Báo Nhà báo và Công luận tại cuộc thi chính luận

(CLO) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là những lập luận phản bác, mà cốt lõi là phải củng cố "thế trận lòng dân" và giữ vững "trục tư tưởng". Thông điệp thực tiễn sâu sắc này đã được thể hiện trọn vẹn qua các tác phẩm xuất sắc đoạt giải (1 giải B, 3 giải C) của Báo Nhà báo và Công luận cùng các đơn vị trực thuộc Hội Nhà báo Việt Nam tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ II, năm 2026.

47 tác phẩm được vinh danh tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

47 tác phẩm được vinh danh tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(CLO) Chiều ngày 19/10, tại Hà Nội, Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương tổ chức Lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ II, năm 2026. Ban tổ chức trao 2 giải A, 8 giải B, 15 giải C, 22 giải Khuyến khích và tặng bằng khen cho 8 tập thể.

Cỡ chữ bài viết: