Dữ liệu trên được SCMP tổng hợp và trích dẫn ngày 20/5. Theo đó, FDI của Trung Quốc vào châu Âu, bao gồm cả Anh, tăng 67% so với năm trước. Tỷ trọng của châu Âu trong tổng vốn FDI toàn cầu của Trung Quốc cũng tăng từ 17% lên gần 25%, cho thấy khu vực này ngày càng trở thành điểm đến quan trọng đối với các nhà đầu tư Trung Quốc.
Trong đó, hoạt động M&A đóng vai trò dẫn dắt đà phục hồi khi tăng 89% lên 7,9 tỷ euro. Trong khi đó, đầu tư mới theo hình thức “greenfield” đạt kỷ lục 8,9 tỷ euro và tiếp tục là kênh đầu tư chủ đạo của Trung Quốc tại châu Âu.
Về điểm đến, Hungary vẫn là quốc gia thu hút nhiều vốn đầu tư Trung Quốc nhất châu Âu với 3,9 tỷ euro trong năm ngoái. Tuy nhiên, vị thế dẫn đầu của Budapest đang dần suy yếu khi không còn xuất hiện thêm các dự án quy mô lớn mới như giai đoạn đầu thập niên này – thời điểm hàng loạt tập đoàn xe điện và pin Trung Quốc công bố kế hoạch xây dựng nhà máy trị giá hàng tỷ euro tại đây. Thị phần FDI của Hungary trong tổng đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu đã giảm từ 32% năm 2024 xuống còn 23% trong năm 2025.
Trong khi đó, vốn FDI hoàn tất của Trung Quốc tại Đức tăng gần gấp ba, lên 2,5 tỷ euro, còn tại Pháp tăng gấp bốn lần, đạt 1,9 tỷ euro. Tổng thị phần đầu tư của ba nền kinh tế lớn truyền thống của châu Âu – Đức, Pháp và Anh – tăng mạnh từ 23% lên 34% chỉ sau một năm.
Ngoài ra, Tây Ban Nha, Thụy Điển và Síp cũng thu hút hơn 1 tỷ euro mỗi nước nhờ các thương vụ lớn trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và giải trí. Tiêu biểu là thương vụ China Three Gorges mua lại nhà máy điện mặt trời Mula tại Tây Ban Nha và Tencent Holdings thâu tóm nhà phát triển game di động Easybrain ở Síp.
Xét theo lĩnh vực, ngành ô tô tiếp tục chiếm ưu thế tuyệt đối với tổng giá trị đầu tư đạt 7,6 tỷ euro trong năm 2025. Lĩnh vực giải trí đứng thứ hai với 2,3 tỷ euro, tiếp theo là hàng tiêu dùng và dịch vụ với khoảng 2 tỷ euro.
Phần lớn dòng vốn vào ngành ô tô đến từ các hãng xe điện Trung Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại châu Âu. Nếu trước đây các dự án chủ yếu tập trung ở Hungary, thì nay đã lan sang Đức, Tây Ban Nha và Slovakia.
Dù vậy, báo cáo cảnh báo đà tăng trưởng hiện tại có thể khó duy trì lâu dài. Nguồn cung cho các dự án mới đang chịu áp lực từ cả Bắc Kinh lẫn Brussels. Trung Quốc hiện ưu tiên giữ lại năng lực sản xuất trong nước hơn là thúc đẩy mở rộng ra nước ngoài, trong khi Liên minh châu Âu ngày càng siết chặt giám sát đầu tư vào Trung Quốc.
Các công ty Trung Quốc cũng vẫn ưu tiên xuất khẩu trực tiếp từ nước này sang châu Âu thay vì xây dựng nhà máy tại địa phương. Nguyên nhân đến từ chi phí sản xuất cao ở lục địa, thị trường vẫn tương đối mở với hàng hóa Trung Quốc, đồng nhân dân tệ yếu giúp tăng sức cạnh tranh xuất khẩu, cùng tình trạng dư thừa công suất trong nước khiến nhu cầu đầu tư ra nước ngoài giảm bớt.
Bên cạnh đó, khung pháp lý ngày càng nghiêm ngặt của EU – từ yêu cầu tỷ lệ nội địa hóa cho tới các đề xuất sửa đổi Đạo luật An ninh mạng – có nguy cơ khiến châu Âu trở nên kém hấp dẫn hơn trong mắt nhà đầu tư Trung Quốc. Báo cáo đặc biệt lưu ý rằng các quy định “Sản xuất tại châu Âu” trong Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp (IAA) có thể làm tăng rào cản đối với các dự án hiện hữu, bao gồm cả nhà máy của BYD tại Hungary.
Theo đánh giá của nghiên cứu, các doanh nghiệp Trung Quốc có thể sẽ trì hoãn quyết định đầu tư cho tới khi EU hoàn tất quá trình phê duyệt các quy định mới.
Tuy nhiên, trong trung hạn, thị trường châu Âu vẫn được cho là tương đối mở với hàng xuất khẩu của Trung Quốc, bởi các chính sách thúc đẩy nội địa hóa sản xuất của EU cần ít nhất hai năm mới có hiệu lực đầy đủ.
Đồng thời, khả năng Brussels áp dụng các biện pháp cứng rắn hơn cũng bị hạn chế phần nào do nguy cơ Trung Quốc trả đũa và áp lực từ các chính sách thuế quan của Mỹ.
Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị và thương mại toàn cầu ngày càng gay gắt, dòng vốn Trung Quốc vào châu Âu nhiều khả năng sẽ tiếp tục dịch chuyển theo hướng chọn lọc hơn, tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như xe điện, pin, năng lượng tái tạo và công nghệ cao.
Tuy nhiên, tương lai của làn sóng đầu tư này sẽ phụ thuộc nhiều vào cách Brussels cân bằng giữa nhu cầu thu hút vốn, bảo vệ ngành công nghiệp nội địa và duy trì quan hệ kinh tế với Bắc Kinh. Điều đó đồng nghĩa với việc châu Âu vừa muốn tận dụng nguồn lực từ Trung Quốc để thúc đẩy tăng trưởng, vừa phải tìm cách tránh sự phụ thuộc quá lớn vào nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
