Thế giới hiện nay đang bước vào giai đoạn biến động sâu sắc với những thay đổi mang tính cấu trúc. Đại dịch Covid-19, xung đột địa - chính trị kéo dài, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xu hướng bảo hộ thương mại, các biện pháp thuế quan và sự phân mảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đã tạo ra những “cơn gió ngược” mạnh mẽ đối với hầu hết các nền kinh tế. Trong bức tranh toàn cầu đầy bất ổn ấy, nhiều quốc gia phải chật vật thích ứng, trong khi không ít mô hình phát triển bộc lộ những giới hạn.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng về năng lực chống chịu, bản lĩnh điều hành và khả năng chuyển hóa thách thức thành cơ hội. Không chỉ duy trì được ổn định chính trị - xã hội, phục hồi và tăng trưởng kinh tế tương đối vững chắc, Việt Nam còn từng bước nâng cao vị thế đối ngoại, được khu vực và cộng đồng quốc tế ghi nhận, đánh giá cao. Những thành quả ấy càng có ý nghĩa khi Đại hội XIV của Đảng đang diễn ra - cột mốc mở ra giai đoạn phát triển mới và chặng cuối mang tính quyết định trong hành trình hướng tới mục tiêu 100 năm.
Những thành tựu nổi bật khẳng định vị thế Việt Nam
Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những bước tiến vượt bậc cả về quy mô, chất lượng và chiều sâu hội nhập quốc tế. Từ một nền kinh tế nhỏ bé, khép kín với GDP chưa đầy 20 tỷ USD và thu nhập bình quân đầu người dưới 100 USD vào cuối thập niên 1980, Việt Nam hiện đã vươn lên nhóm 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới. GDP năm 2025 vượt mốc 510 tỷ USD; kim ngạch thương mại đạt khoảng 920 tỷ USD; thu nhập bình quân đầu người trên 5.000 USD/năm. Độ mở thương mại lên tới 160-180% GDP cho thấy Việt Nam đã trở thành một trong những nền kinh tế hội nhập sâu rộng nhất toàn cầu.
Thành tựu kinh tế gắn liền với thành công trong hội nhập quốc tế. Việt Nam hiện có quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư với 224 thị trường tại tất cả các châu lục; tham gia hơn 500 hiệp định song phương và đa phương trên nhiều lĩnh vực; ký kết và thực thi 17 hiệp định thương mại tự do (FTA), kết nối với hơn 60 đối tác kinh tế hàng đầu thế giới. Mạng lưới FTA thế hệ mới không chỉ mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư, mà còn tạo động lực cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Trên phương diện đối ngoại - chính trị, Việt Nam đã phá vỡ hoàn toàn thế bị cô lập, bao vây, cấm vận trước đây, trở thành một thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Đến nay, Việt Nam có quan hệ ngoại giao với 194 quốc gia và vùng lãnh thổ; thiết lập mạng lưới hơn 40 đối tác từ đối tác toàn diện đến đối tác chiến lược và chiến lược toàn diện, trong đó bao gồm toàn bộ 5 nước Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, 7 nước G7 và 17/20 nền kinh tế G20. Đây là một cấu trúc quan hệ đối ngoại hiếm có, tạo ra thế đan xen lợi ích sâu rộng, góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển.
Việt Nam cũng khẳng định vai trò và uy tín tại các cơ chế đa phương quan trọng. Trong ASEAN, Việt Nam là một trong những thành viên tích cực, đóng vai trò cầu nối, thúc đẩy đoàn kết nội khối. Tại Liên hợp quốc, Việt Nam hai lần đảm nhiệm cương vị Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an; giữ vai trò Phó Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 77; là thành viên Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2023 - 2025; tham gia nhiều cơ chế chuyên môn như Ủy ban Luật pháp quốc tế, các ủy ban của UNESCO. Đặc biệt, việc Việt Nam chủ trì và dẫn dắt đàm phán để 72 quốc gia ký kết Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng - công ước đầu tiên của Liên hợp quốc trong hai thập kỷ - được xem là dấu mốc nổi bật, thể hiện năng lực kiến tạo luật chơi và đóng góp thực chất cho quản trị toàn cầu.
Trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh, Việt Nam không chỉ kiên định bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, mà còn chủ động đóng góp cho hòa bình quốc tế. Đến giữa năm 2025, Việt Nam đã cử hơn 1.000 lượt sĩ quan quân đội, công an tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc; triển khai lực lượng cứu hộ, cứu nạn quốc tế tại Thổ Nhĩ Kỳ, Myanmar. Công tác phân giới, cắm mốc trên bộ với Trung Quốc, Lào, Campuchia; ký kết các thỏa thuận giải quyết vùng chồng lấn trên biển với các nước láng giềng đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho quản lý biên giới, bảo vệ chủ quyền và mở rộng hợp tác.
Đối ngoại văn hóa, thông tin đối ngoại và công tác người Việt Nam ở nước ngoài cũng đạt nhiều kết quả quan trọng. Hình ảnh đất nước, con người Việt Nam an toàn, thân thiện, năng động và hội nhập ngày càng được lan tỏa; nhiều di sản văn hóa được UNESCO công nhận; cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với hàng triệu người trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển, với lượng kiều hối lũy kế gần 250 tỷ USD và hàng trăm dự án đầu tư về nước.
Cộng đồng quốc tế đánh giá cao về vai trò và tầm vóc Việt Nam
Những thành tựu nói trên không chỉ được ghi nhận trong nước, mà còn được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Nhiều chuyên gia và tổ chức quốc tế cho rằng, Việt Nam đang nổi lên như một “cường quốc tầm trung then chốt” trong khu vực và có ảnh hưởng ngày càng rõ nét trên bình diện toàn cầu.
Giáo sư James Borton (Viện Chính sách đối ngoại SAIS, Đại học Johns Hopkins, Mỹ) nhận định rằng, Việt Nam đã xây dựng thành công chiến lược “ngoại giao cây tre” - mềm dẻo nhưng kiên định, cân bằng giữa các nước lớn thay vì buộc phải lựa chọn phe.
Trong khi đó, Giáo sư Carlyle Thayer (Đại học New South Wales, Úc) nhấn mạnh rằng vị thế quốc tế của Việt Nam được nâng cao nhờ sự gia tăng “sức mạnh tổng hợp quốc gia” và năng lực vận dụng hiệu quả các công cụ kinh tế. Theo Chỉ số Quyền lực châu Á 2025 của Viện Lowy, Việt Nam xếp thứ 12/27 về sức mạnh quốc gia tổng hợp và đứng thứ tư về năng lực vận dụng công cụ kinh tế của Nhà nước - chỉ sau Trung Quốc, Singapore và Nhật Bản. Đây là một thứ hạng đáng chú ý, phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong cấu trúc kinh tế - chính trị khu vực.
Nhiều ý kiến cho rằng sau Đại hội XIV, chính sách đối ngoại cốt lõi của Việt Nam sẽ tiếp tục được duy trì, bởi đó là kết quả của một quá trình xây dựng đồng thuận chiến lược lâu dài. Tuy nhiên, với nền tảng nội lực được củng cố và tầm nhìn phát triển mới, đối ngoại Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở nên chủ động hơn, tập trung hơn và thể hiện rõ nét hơn vai trò dẫn dắt trong các vấn đề khu vực và quốc tế.
