Báo Tết vào mùa

Làm báo hai mươi năm có lẻ, nhắc đến báo Tết lại thấy lòng bâng khuâng. Mùa cưới, mùa thi và bây giờ là mùa báo Tết. Gọi là mùa bởi cứ mỗi dịp Tết đến, Xuân về, giới làm báo, nhất là báo in lại “sốt xình xịch” không khí làm báo Tết. Báo Tết - có lẽ là một nét đẹp văn hóa chỉ có ở Việt Nam.

Tôi lật giở các tư liệu, theo nhà nghiên cứu Vương Hồng Sển, báo Tết ở Việt Nam bắt đầu có từ Tết Âm lịch năm 1918, tờ Báo Nam Phong cho ra một tuyển tập thơ văn như một giai phẩm xuân, có thể xem đây là “thủy tổ các số báo Xuân, báo Tân niên, báo đặc biệt” ở Việt Nam.

Nhưng, theo nhà văn Sơn Nam và nhiều ý kiến khác nữa thì tờ báo Lục Tỉnh Tân Văn số ra ngày 27 tháng Chạp năm Đinh Tỵ (tức ngày 30/1/1908”  mới được coi là số báo Xuân đầu tiên của báo chí Việt Nam (Sơn Nam - báo Xuân năm Mậu Thân 1908 - Văn Nghệ TP Hồ Chí Minh số ra ngày 17/1/1986).

Bài liên quan

Lào Cai: 300 báo và tạp chí tham dự Hội báo Xuân Quý Mão 2023

Hội Báo xuân - sắc xuân qua từng trang báo, gìn giữ hồn cốt dân tộc

bao tet vao mua hinh 1

Nhiều nhà báo, phóng viên tham gia tác nghiệp sản xuất tin bài, phóng sự ảnh cho số báo Tết.

Ở miền Nam trước 1975, báo Tết thường được gọi chung với cái tên rất mỹ miều là Giai phẩm xuân, tất cả các báo ngày, đặc san như: Tuần báo, Bán nguyệt san, Nguyệt san đều có ấn phẩm Xuân. Có lẽ chính vì thế mà trong thư mời cộng tác báo Tết hiện nay, tòa soạn nào cũng có dòng chữ “Để những Giai phẩm Xuân thêm phần ấn tượng, Ban Biên tập báo kính mời…”

Chuyện báo Tết, tôi nhớ lại thời điểm giữa năm 2000, khi vừa chân ướt chân ráo bước vào nghề báo, tập sự ở phòng Phóng viên Văn xã, đến cơ quan nghe các anh chị trong phòng khoe với nhau đã “ngắm” được đề tài cho báo Tết. Rồi tôi được các anh, chị trong phòng truyền kinh nghiệm: Mỗi lần đi thực tế phải chú ý tìm kiếm đề tài để dành cho báo Tết, chứ đến cuối năm mới ngồi nghĩ thì chả có gì để viết đâu. Lúc đó nghe nói tôi cứ thấy sai sai, bởi Tết còn lâu mới đến. Ấy vậy nhưng, chỉ hơn tháng sau, tôi đã ngộ ra lời khuyên của các bậc tiền bối là chuẩn xác.

Bởi báo Tết là ấn phẩm đặc biệt, nên được cả tòa soạn báo chăm chút, nâng niu coi như “đứa con cưng”. Tất cả tâm huyết, tình cảm và những gì tinh túy nhất của 365 ngày đều dành cả vào đây. Chính vì thế, việc chuẩn bị cho sự ra đời của “đứa con cưng” này được các tòa soạn báo triển khai thực hiện chu đáo từ rất sớm. Đầu tiên là các tòa soạn sẽ thông báo trên bản báo, trên các phương tiện khác, thư mời, điện thoại về ấn phẩm báo Tết.

Thế nên, trên các trang báo điện tử của nhiều tờ báo cả Trung ương và địa phương từ tháng 10 Dương lịch đã thấy nhấp nháy lời mời cộng tác báo Xuân. Với các Tổng biên tập và biên tập viên giàu kinh nghiệm thì có ngàn lẻ cách mời gọi cộng tác viên để tờ báo Xuân thêm ấn tượng.

Ngoài việc mời gọi cộng tác viên, lực lượng phóng viên trong các tòa báo phải đăng ký đề tài báo Tết sớm để Ban Biên tập xem xét, cân nhắc, xây dựng lịch. Những đề tài phóng viên đăng ký cho báo Tết thường được ấp ủ trước đó, mọi người chọn những đề tài hay nhất, tâm đắc nhất để dành cho những số báo đặc biệt này. Và đương nhiên phải là những đề tài nhẹ nhàng, tươi vui, giàu chất văn hóa văn nghệ, hợp với không khí Tết đến, Xuân về.

bao tet vao mua hinh 2

Báo Tết vào mùa, các toàn soạn đang bước vào guồng quay sản xuất tin bài cho số báo Tết Quý Mão 2023.

Cân nhắc, lựa chọn, họp bàn lên xuống, Ban Biên tập các tòa báo mới chốt và phát hành lịch báo Tết, lúc này các phóng viên phải rất khẩn trương lên đường đi cơ sở để lấy tư liệu viết bài.

Viết bài cho báo Tết không hề dễ. Thử hình dung, toàn bộ quá trình lấy thông tin, xử lý thông tin, phóng viên phải thực hiện trước Tết khá xa. Thời điểm này cuộc sống, sinh hoạt đang diễn ra bình thường, chưa thấy hơi hướng xuân đâu cả, nên phóng viên phải "biến" một ngày bình thường thành một ngày rộn rã Xuân. Thế mới có “nghịch cảnh” trời đang nắng mà cứ phải tả “Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay/hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy”.

Phóng viên sẽ thấy Tết khi nhiều người chưa thấy, sẽ yêu hoa khi cây chưa có nụ, có mầm. Cũng bởi viết bài cho báo Tết, nên phóng viên nào ngay từ cái tít bài đã gọi Xuân về. Những cái tít kiểu: Nơi mùa Xuân đến sớm, Đón Xuân lưng chừng núi, Bản nhỏ vào Xuân… sẽ lần lượt được gọi tên, và cái cảnh trăm Xuân đổ vào… báo Tết năm nào cũng diễn ra. Lúc đó, đội ngũ biên tập viên lại là những người “căng não” nhất, bởi phải cân lên, đặt xuống, quyết định giữ tít Xuân ở bài nào.

Những ngày cuối năm, cường độ công việc ở các tòa soạn “căng đét”, nhất là đối với các tòa soạn phát hành nhật báo, bởi vừa ra báo ngày, lại phải khẩn trương hoàn tất báo Tết trong một thời gian ngắn. Chính vì thế, hình ảnh thường thấy nhất ở các tòa soạn những ngày này là cảnh các phòng, ban sáng đèn đến nửa đêm, bộ phận thư ký đòi bài phóng viên như…đòi nợ.

Phóng viên nào có vinh dự được giao bài ở cả hai số báo Tết Dương lịch và Tết Âm lịch thế nào cũng nhận được trát đòi kiểu: "Dương đây, Âm đâu? Bao giờ chốt". Kẻ ngoại đạo chót đọc được tin nhắn trong máy điện thoại của phóng viên chắc hẳn mắt chữ O mồm chữ A, chẳng hiểu âm, dương gì tầm này.

Cuối năm làm báo Tết vất vả nhưng vui, những người làm báo bao giờ cũng thấy mùa Xuân đến sớm. Khi tôi ngồi viết những dòng chữ này thì các đồng nghiệp của tôi đang tất bật trên từng cung đường để hoàn thiện bài cho những số báo Tết. Chúng tôi làm báo Tết để cùng đón Xuân về...

Xem thêm

Báo Nhân Dân ra mắt chương trình nghệ thuật 'Chắp cánh tuổi thơ'

Báo Nhân Dân ra mắt chương trình nghệ thuật 'Chắp cánh tuổi thơ'

(CLO) Lấy hình tượng "Trang giấy diệu kỳ" làm ngôn ngữ xuyên suốt, chương trình nghệ thuật "Chắp cánh tuổi thơ" do Báo Nhân Dân tổ chức là một món quà tinh thần ý nghĩa dành tặng các em nhỏ Thủ đô. Sự kết hợp giữa âm nhạc, xiếc, vũ đạo cùng dàn nghệ sĩ nổi tiếng không chỉ tạo ra một không gian tương tác bùng nổ cảm xúc, mà còn sâu xa gửi gắm thông điệp nuôi dưỡng tâm hồn và tình yêu quê hương, đất nước.

Tôn vinh những trang viết về Hà Nội qua cuộc thi “Hà Nội & Tôi”

Tôn vinh những trang viết về Hà Nội qua cuộc thi “Hà Nội & Tôi”

(CLO) Cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ II do Tạp chí Người Hà Nội tổ chức đã chính thức khép lại với giải Nhất thuộc về tác phẩm “Yêu một Hà Nội”. Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, sự kiện đã tôn vinh những góc nhìn mới mẻ về văn hóa, con người Hà Nội, đồng thời phát động mùa giải thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng”.

Luật Báo chí 2025: Quản trị rủi ro pháp lý từ nguồn tin đến xuất bản

Luật Báo chí 2025: Quản trị rủi ro pháp lý từ nguồn tin đến xuất bản

(CLO) Luật Báo chí 2025 đặt hoạt động báo chí trong một không gian pháp lý mới, gắn chặt hơn với môi trường số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo. Trong bối cảnh đó, rủi ro pháp lý của một tác phẩm báo chí không còn chỉ nằm ở nội dung bài viết, mà có thể xuất hiện ở nhiều khâu, từ thu thập thông tin, xác minh, biên tập, sử dụng AI đến xuất bản, phân phối, chỉnh sửa và cải chính.

Lan tỏa những giá trị từ sự nghiệp và di sản báo chí Huỳnh Thúc Kháng

Lan tỏa những giá trị từ sự nghiệp và di sản báo chí Huỳnh Thúc Kháng

(CLO) Nhân kỷ niệm 150 năm Ngày sinh nhà chí sĩ, nhà báo Huỳnh Thúc Kháng (1/10/1876 - 1/10/2026), những giá trị từ cuộc đời, sự nghiệp và di sản báo chí của ông tiếp tục được nhìn nhận không chỉ ở ý nghĩa lịch sử, mà còn ở những giá trị nghề nghiệp vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với báo chí hôm nay.

Luật Báo chí 2025 và trách nhiệm pháp lý của báo chí truyền hình từ tác phẩm gốc đến các phiên bản số

Luật Báo chí 2025 và trách nhiệm pháp lý của báo chí truyền hình từ tác phẩm gốc đến các phiên bản số

(NB&CL) Luật Báo chí 2025 mở rộng trách nhiệm của cơ quan báo chí từ tác phẩm phát sóng sang toàn bộ vòng đời nội dung trên không gian mạng. Với báo chí truyền hình, mỗi lần cắt dựng, đổi tiêu đề, thumbnail hay chuyển thể sang video ngắn đều có thể làm thay đổi cách công chúng tiếp nhận thông tin, đặt ra yêu cầu mới về kiểm soát nội dung và phân định trách nhiệm trên từng nền tảng.

Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trên môi trường số

Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trên môi trường số

(CLO) Sáng 30/9, Báo Bảo vệ Pháp luật tổ chức Hội thảo “Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trong sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa”. Tại đây, đại diện cơ quan chức năng, doanh nghiệp,... đã tập trung nhận diện những phương thức, thủ đoạn xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mới, nhất là trên môi trường số, đồng thời trao đổi giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các bên để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong lĩnh vực này.

Khi sự kiện thành một phần của hoạt động báo chí

Khi sự kiện thành một phần của hoạt động báo chí

(CLO) Không còn chỉ là những cuộc gặp gỡ độc giả hay hoạt động bên lề, sự kiện đang trở thành một phần ngày càng quan trọng trong cách các tòa soạn xây dựng thương hiệu, tạo nội dung và phát triển doanh thu.

Diễn đàn Tổng Biên tập năm 2026: Kịp thời gợi mở những 'không gian phát triển mới' cho báo chí Việt Nam

Diễn đàn Tổng Biên tập năm 2026: Kịp thời gợi mở những 'không gian phát triển mới' cho báo chí Việt Nam

(CLO) Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 với chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới” được lãnh đạo các cơ quan báo chí đánh giá cao không chỉ ở những vấn đề được đặt ra đúng thời điểm, mà còn ở khả năng phát hiện và dự báo những yêu cầu đang hình thành đối với báo chí. 

Cỡ chữ bài viết: