Người giàu nhất lịch sử nhân loại
Cổ phiếu SpaceX mở cửa ở mức 150 USD/cổ phiếu hôm 12/6, cao hơn giá chào sàn 135 USD, và tiếp tục leo thang trong phiên giao dịch, chạm đỉnh 176,52 USD trước khi đóng cửa ở 160,95 USD.
Đây là thương vụ IPO lớn nhất trong lịch sử, khi SpaceX huy động được 75 tỷ USD và được định giá gần 2.000 tỷ USD. Elon Musk hiện sở hữu khoảng 40% cổ phần công ty này, và khi cộng với Tesla cùng các tài sản khác, tổng tài sản ròng của ông đạt khoảng 1.200 tỷ USD.
Phản ứng từ dư luận trước sự kiện lịch sử này phân cực rất mạnh. Thị trưởng New York Zohran Mamdani viết trên X: "Lý do thứ 1.000.000.000.000 để đánh thuế người giàu". Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren nhận xét rằng một hộ gia đình Mỹ trung bình sẽ cần hơn… 11 triệu năm làm việc mới tích lũy được tài sản ngang với Musk.
Trong khi đó, các lãnh đạo JPMorgan Chase - một trong những ngân hàng bảo lãnh phát hành cổ phiếu SpaceX - tổ chức tiệc mừng hoành tráng cùng màn trình diễn ánh sáng trên nóc trụ sở ở Park Avenue, New York.
Cảnh tượng đó không khác mấy so với những gì đã diễn ra đúng 110 năm trước.
Ngày 29/9/1916, John D. Rockefeller - ông trùm dầu mỏ của thời “Gilded Age” - trở thành tỷ phú đầu tiên ở Mỹ và gần như chắc chắn là đầu tiên trên thế giới. Theo Giáo sư Christopher McKnight Nichols, nhà sử học tại Đại học Ohio State, cột mốc này đạt được sau khi cổ phiếu Standard Oil bùng nổ, vượt ngưỡng 2.000 USD/cổ phiếu.
Tờ New York Times hôm ấy cũng đăng tin về Rockefeller trên trang nhất. Công chúng mê đắm với danh hiệu, vừa thèm muốn vừa căm ghét sự giàu có thái quá đó - không khác gì cách mà thế giới đang nhìn Musk hôm nay.
Từ Astor đến Rockefeller và Musk, rồi ai là người tiếp theo?
Một tỷ USD năm 1916, quy đổi theo lạm phát, tương đương hơn 30 tỷ USD ngày nay. Nhưng điều khiến con số đó thực sự gây choáng ngợp là tính tương đối của nó. "Tôi nghĩ tỷ phú thời đó giống như người sở hữu nghìn tỷ USD bây giờ”, Giáo sư Nichols nói. “Đơn giản là thời nào thì người bình thường cũng không thể hình dung nổi bấy nhiêu con số không đó”.
Có một nghịch lý thú vị trong câu chuyện của Rockefeller: ông trở thành tỷ phú một phần vì chính phủ đã buộc ông phải chia nhỏ Standard Oil vào năm 1911. Các công ty con ra đời từ vụ chia tách đó nhanh chóng tăng giá mạnh trong những năm sau, và tổng giá trị cổ phần Rockefeller nắm giữ tăng lên gấp nhiều lần so với trước. Quyết định chống độc quyền, thay vì triệt tiêu ông, lại vô tình đưa ông đến cột mốc lịch sử.
Nhìn lại xa hơn, khoảng 100 năm trước Rockefeller, John Jacob Astor - người làm giàu từ bất động sản New York - trở thành triệu phú đầu tiên của nước Mỹ, có lẽ vào những năm 1820. Khi mất năm 1848, tài sản của Astor đã lên đến hàng chục triệu USD. Nhưng thời đó, sự tập trung của cải trong tay một người chưa bị xã hội soi chiếu gay gắt như sau này, và rất ít người bình thường biết đến quy mô thực sự của khối tài sản Astor.
Giữa ba cột mốc - triệu phú, tỷ phú, nghìn tỷ phú - khoảng cách thời gian ngắn dần và mức độ phản ứng xã hội ngày càng mạnh hơn. Astor gần như vô danh. Rockefeller thành biểu tượng của một kỷ nguyên. Musk đang trở thành tâm điểm của một cuộc tranh luận toàn cầu về bất bình đẳng, quyền lực và vai trò của công nghệ trong việc tái phân phối của cải.
Tài sản 1.000 tỷ USD của Musk lớn hơn tổng tài sản quốc nội (GDP) của hầu hết các quốc gia hiện nay. Trong tất cả các nước trên thế giới, chỉ 19 nước có GDP năm ngoái vượt mốc 1.000 tỷ USD. Còn nếu một người tự cho phép mình tiêu 100.000 USD (khoảng 2,6 tỷ đồng) mỗi ngày, anh ta cần… 32,9 nghìn năm mới “đốt” hết núi tiền của Musk.
Vậy tỷ phú nghìn tỷ tiếp theo sẽ đến khi nào? Giáo sư Nichols không do dự: “Tôi tin rằng trong tương lai rất gần, chúng ta sẽ chứng kiến một tỷ phú nghìn tỷ khác xuất hiện, thông qua các vụ IPO liên quan đến trí tuệ nhân tạo”.
Tín hiệu đã rõ: OpenAI cũng đang cân nhắc lên sàn chứng khoán. Nếu đúng vậy, thế giới có thể sớm phải làm quen với một con số mới với rất nhiều số 0 đứng đằng sau, vượt qua con số 1.200 tỷ mà chúng ta nhắc đến hôm nay.
