Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu vẫn chịu tác động từ xung đột địa chính trị, nhu cầu tiêu thụ còn nhiều bất định và sự cạnh tranh ngày càng lớn giữa các nhà sản xuất, động thái này được xem là nỗ lực duy trì cân bằng giữa mục tiêu ổn định giá dầu và bảo vệ thị phần của liên minh.
Hoàn tất lộ trình khôi phục sản lượng sau cắt giảm tự nguyện
Tại cuộc họp ngày 2/8 mới đây, Nga, Ả Rập Xê Út, Iraq, Kuwait, Kazakhstan, Algeria và Oman đã nhất trí tăng hạn ngạch sản xuất dầu trong tháng 9 thêm 188.000 thùng/ngày so với tháng trước. Đây là nhóm quốc gia đã tự nguyện cắt giảm sản lượng từ năm 2023 nhằm hỗ trợ giá dầu trong bối cảnh nhu cầu thế giới suy yếu và nguồn cung dư thừa.
Theo quyết định mới, Nga và Ả Rập Xê Út tiếp tục là hai nước được phân bổ mức tăng lớn nhất, mỗi nước thêm khoảng 62.000 thùng/ngày. Nhờ đó, hạn ngạch sản xuất của Nga sẽ đạt khoảng 9,949 triệu thùng/ngày, trong khi Ả Rập Xê Út được phép khai thác khoảng 10,478 triệu thùng/ngày. Iraq đứng thứ ba với hạn ngạch khoảng 4,431 triệu thùng/ngày.
Động thái này nối tiếp quá trình điều chỉnh được triển khai trong nhiều tháng qua, khi các nước OPEC+ từng bước nới lỏng các cam kết cắt giảm sản lượng. UAE cũng đã tham gia lộ trình này cho đến tháng 5. Với quyết định mới, nhóm 7 nước sẽ hoàn tất việc đưa trở lại thị trường khoảng 1,65 triệu thùng dầu/ngày từng bị cắt giảm theo giai đoạn thứ hai của chương trình điều chỉnh tự nguyện.
Trước đó, giai đoạn cắt giảm tự nguyện quy mô 2,2 triệu thùng/ngày đã kết thúc vào tháng 9/2025. Việc khôi phục sản lượng hiện nay phản ánh đánh giá của OPEC+ rằng thị trường đã có khả năng hấp thụ thêm nguồn cung mà không tạo ra cú sốc lớn đối với giá dầu.
Tuy nhiên, việc tăng hạn ngạch không đồng nghĩa sản lượng thực tế của tất cả các nước sẽ tăng tương ứng. Nhiều thành viên OPEC+ vẫn gặp khó khăn trong việc nâng sản lượng do hạn chế về công suất khai thác, gián đoạn xuất khẩu hoặc tác động từ các điểm nóng địa chính trị.
Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak từng cho rằng việc nới hạn ngạch trong bối cảnh nhiều nước chưa thể khai thác hết công suất sẽ tạo điều kiện để các thành viên trước đây sản xuất vượt hạn mức có thêm dư địa thực hiện nghĩa vụ bù đắp sản lượng. Theo ông, Nga dự kiến đạt mức sản lượng tối đa theo kế hoạch của OPEC+ vào cuối năm 2026, sau khi các nhà máy lọc dầu hoàn tất bảo dưỡng và hoạt động trở lại bình thường.
Ông Novak cũng cho biết việc xác định năng lực sản xuất tối đa của Nga theo khuôn khổ OPEC+ yếu tố quan trọng để xây dựng hạn ngạch từ năm 2027, sẽ hoàn thành đúng tiến độ vào cuối năm nay.
Bên cạnh quyết định về hạn ngạch, OPEC+ khẳng định sẽ tiếp tục duy trì cơ chế họp hằng tháng nhằm đánh giá diễn biến cung - cầu và điều chỉnh chính sách khi cần thiết. Cuộc họp tiếp theo của nhóm 7 nước dự kiến diễn ra ngày 6/9.
Cùng ngày 2/8, Ủy ban Giám sát chung cấp bộ trưởng (JMMC) của OPEC+ cũng nhóm họp. Mặc dù cơ quan này có vai trò theo dõi việc thực hiện thỏa thuận và đưa ra khuyến nghị chính sách, nhưng cuộc họp lần này không đề xuất thay đổi nào đối với chiến lược hiện tại. Phiên họp tiếp theo của JMMC dự kiến diễn ra vào đầu tháng 10.
Việc hoàn tất lộ trình khôi phục sản lượng không đồng nghĩa OPEC+ chấm dứt vai trò điều tiết thị trường. Ngược lại, liên minh vẫn duy trì cơ chế giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm khả năng phản ứng linh hoạt trước những biến động khó lường của kinh tế và địa chính trị toàn cầu.
OPEC+ hướng tới chiến lược linh hoạt nhằm ổn định thị trường và bảo vệ thị phần
Sau khi hoàn tất việc khôi phục lượng dầu đã cắt giảm tự nguyện, câu hỏi đặt ra là liệu OPEC+ sẽ tiếp tục mở rộng nguồn cung hay chuyển sang giai đoạn duy trì ổn định.
Theo một số nguồn tin được Reuters dẫn trước đó, liên minh có thể tạm dừng việc tăng hạn ngạch sau tháng 9 để dành thời gian đánh giá diễn biến thị trường cũng như xây dựng cơ chế phân bổ sản lượng cho giai đoạn từ năm 2027. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng OPEC+ vẫn có khả năng tiếp tục nâng hạn ngạch với tốc độ chậm nếu điều kiện thị trường cho phép.
Theo Izvestia, nhà phân tích Igor Yushkov thuộc Quỹ An ninh Năng lượng Quốc gia nhận định chiến lược của OPEC+ hiện nay không chỉ nhằm bổ sung nguồn cung, mà còn từng bước đưa hạn ngạch lên mức không còn là rào cản đối với các nước có đủ năng lực khai thác. Theo cách tiếp cận này, sản lượng thực tế sẽ chủ yếu phụ thuộc vào năng lực sản xuất của từng quốc gia thay vì bị giới hạn bởi các mức phân bổ hành chính.
Theo ông Yushkov, việc điều chỉnh theo từng bước nhỏ sẽ giúp thị trường có thời gian thích ứng, hạn chế tâm lý đầu cơ và giảm nguy cơ biến động mạnh của giá dầu. Đây được xem là phương án dung hòa giữa yêu cầu bảo đảm nguồn cung và mục tiêu duy trì sự ổn định của thị trường năng lượng toàn cầu.
Diễn biến giá dầu trong thời gian gần đây cho thấy thị trường vẫn đặc biệt nhạy cảm với các yếu tố địa chính trị. Trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang, giá dầu Brent từng tăng mạnh từ khoảng 72 USD lên gần 100 USD/thùng vào đầu tháng 7. Tuy nhiên, sau khi xuất hiện thông tin về một thỏa thuận ngừng bắn, giá dầu nhanh chóng điều chỉnh xuống quanh 83 USD/thùng chỉ trong vài ngày. Đến đầu tháng 8, giá Brent dao động quanh mức 89 USD/thùng.
Ảnh: Global Look Press
Biến động này phản ánh mức độ phụ thuộc của thị trường vào những rủi ro liên quan đến an ninh hàng hải và hoạt động vận chuyển dầu, đặc biệt tại khu vực Trung Đông. Trong bối cảnh đó, việc OPEC+ chủ động điều chỉnh hạn ngạch từng bước được nhiều chuyên gia đánh giá là nhằm giảm nguy cơ thị trường phản ứng quá mức trước các thông tin địa chính trị.
Một yếu tố khác được giới phân tích đề cập là khoảng cách đáng kể giữa hạn ngạch và sản lượng thực tế của nhiều nước thành viên. Do ảnh hưởng của xung đột, các biện pháp trừng phạt, hạn chế về cơ sở hạ tầng và gián đoạn xuất khẩu, nhiều quốc gia hiện chưa thể khai thác đúng mức sản lượng được phép.
Theo chuyên gia năng lượng độc lập Kirill Rodionov, OPEC+ có thể tiếp tục nâng hạn ngạch thêm khoảng 200.000-230.000 thùng/ngày mỗi tháng trong thời gian tới. Mục tiêu không phải để ngay lập tức gia tăng nguồn cung thực tế, mà nhằm tạo dư địa để các nước thành viên có thể tăng sản lượng nhanh chóng khi điều kiện địa chính trị được cải thiện.
Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa đối với khu vực Trung Đông. Nếu các tuyến vận chuyển chiến lược như eo biển Hormuz được duy trì thông suốt và các hoạt động xuất khẩu trở lại bình thường, nhiều nước có thể nhanh chóng khôi phục công suất khai thác. Việc điều chỉnh hạn ngạch từ trước sẽ giúp quá trình tăng sản lượng diễn ra có trật tự hơn, tránh nguy cơ nguồn cung đột ngột gia tăng gây áp lực lên giá dầu.
Ở góc độ cạnh tranh, việc nâng dần hạn ngạch cũng giúp OPEC+ củng cố vị thế trước các nhà sản xuất ngoài khối. Khi các giới hạn sản lượng được nới lỏng, các thành viên có điều kiện linh hoạt hơn trong việc bảo vệ thị phần mà vẫn duy trì khuôn khổ hợp tác chung. Đồng thời, cơ chế hạn ngạch vẫn được giữ nguyên để liên minh có thể nhanh chóng tái áp dụng các biện pháp cắt giảm nếu thị trường xuất hiện tình trạng dư cung hoặc giá dầu suy giảm mạnh.
Như vậy, quyết định ngày 2/8 không chỉ khép lại giai đoạn khôi phục sản lượng đã được hoạch định từ năm 2023, mà còn phản ánh sự chuyển dịch trong phương thức điều hành của OPEC+. Thay vì các điều chỉnh quy mô lớn, liên minh đang ưu tiên cách tiếp cận linh hoạt, từng bước và dựa trên diễn biến thực tế của thị trường.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định và các yếu tố địa chính trị tiếp tục chi phối thị trường năng lượng, chiến lược này được kỳ vọng sẽ giúp OPEC+ duy trì vai trò điều tiết cung - cầu, đồng thời bảo đảm lợi ích của các nước thành viên trong dài hạn.
