Quan hệ ngoại giao giữa Romania và Việt Nam được thành lập hơn 70 năm trước, vào ngày 3 tháng 2 năm 1950. Giá trị của mối quan hệ giữa hai nước được khẳng định trong suốt nhiều năm qua, nằm ở sự tin tưởng giữa nhân dân hai nước, sự hiểu biết sâu sắc về lịch sử hai quốc gia, vào sự hỗ trợ lẫn nhau được minh chứng qua những khoảng thời gian khó khăn.
Tình bạn truyền thống
Bảy năm sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao song phương, quan hệ hợp tác giữa hai nước đã phát triển nhanh chóng, điển hình với chuyến thăm lịch sử của Chủ tịch Hồ Chí Minh tới Romania vào tháng 8 năm 1957.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tiếp Đại sứ Rumani Cristina Romila đến chào xã giao tại Trụ sở Chính phủ.
Mối quan hệ song phương giữa Romania và Việt Nam phát triển dựa trên nền tảng vô cùng giá trị: giao lưu nhân dân giữa hai nước được tiếp nối bởi hàng nghìn sinh viên và nhà nghiên cứu Việt Nam tốt nghiệp từ các trường đại học danh tiếng của Romania. Điều đó đã phản ảnh chân thực nhất về sự tin cậy lẫn nhau giữa hai quốc gia, và cũng là để tái khẳng định lại động lực cho một tương lai tươi sáng trong quan hệ song phương. Ngày nay, đó chính là ký ức đẹp đẽ về cam kết của Romania đối với sự phát triển đất nước của Việt Nam, trong giai đoạn có nhiều thay đổi quan trọng về kinh tế và xã hội.
Hội Hữu nghị Việt Nam - Romania đã được thành lập hơn 30 năm, đó là đối tác tích cực và gắn bó nhằm thúc đẩy các chương trình hợp tác song phương. Tôi rất cảm động trước sự tận tâm của các thành viên hội đối với tình hữu nghị Romania - Việt Nam.
Hai năm qua, đại dịch COVID-19 đã lần nữa tái khẳng định tình cảm sâu đậm trong quan hệ song phương, đó là sự hỗ trợ lẫn nhau trong việc chống lại và chiến thắng đại dịch. Tôi xin đề cập đến các đợt viện trợ khẩu trang cho Romania vào năm 2020 bởi chính quyền địa phương, bởi Quốc hội và sự đóng góp quý báu cho Hội Chữ thập đỏ ở Romania, những nghĩa cử cao đẹp của tình thân và sự hỗ trợ.
Vào năm 2021, Romania đã nhanh chóng đáp ứng nhu cầu cần thiết của Việt Nam trong cuộc chiến chống lại đại dịch và viện trợ 300.000 liều vắc-xin dự trữ quốc gia, nhằm khẳng định lại cam kết giúp đỡ lẫn nhau khi gặp khó khăn.
Tình hữu nghị truyền thống giữa hai nước còn được thể hiện qua những đóng góp của Romania đối với sự phát triển của Việt Nam, về đào tạo, hỗ trợ chuyên ngành và phát triển dự án, trong các lĩnh vực công nghiệp xây dựng, công nghiệp dầu khí, nông nghiệp, thủy lợi, đường sắt, thăm dò địa chất, giao thông vận tải, khai thác mỏ.
Quan hệ hợp tác toàn diện và quan hệ hữu nghị truyền thống giữa Romania và Việt Nam đã đạt tới cột mốc mới vào tháng 7 năm 2021 với cuộc điện đàm được tổ chức ở cấp nhà nước cao nhất. Nhân dịp này, Tổng thống Klaus Iohannis và Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã trao đổi về các biện pháp nhằm mở rộng và làm sâu sắc hơn quan hệ hai nước, nhất trí duy trì và thúc đẩy các cơ chế trao đổi, hợp tác trong một số lĩnh vực ưu tiên như kinh tế - thương mại, giáo dục - đào tạo, lao động và các lĩnh vực khác.
Trong những năm gần đây, hai bên cũng tham gia đối thoại nghị viện rất tích cực ở cấp Ủy ban Đối ngoại và các nhóm nghị sĩ hữu nghị. Những chuyến thăm và tham vấn cấp cao thể hiện rõ quyết tâm đưa quan hệ hợp tác song phương lên một tầm cao mới.
Giáo dục - lĩnh vực hợp tác song phương lâu dài
Trong những thập kỷ qua, Romania là trung tâm học thuật của hơn 4.000 chuyên gia Việt Nam, nhiều người trong số họ với chuyên môn của mình đã đóng góp cho sự thịnh vượng và phát triển của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
Trên danh nghĩa cá nhân, cho phép tôi gửi lời mời của Đại sứ quán Romania tới tất cả những người bạn Việt Nam đã tốt nghiệp tại Romania, những người đang nhớ về những buổi nói chuyện bằng tiếng Romania. Tôi đang tiếp tục chính sách mở cửa đối với những người bạn Việt Nam giống như những người tiền nhiệm của tôi đã làm.
Giáo dục trong lĩnh vực công nghệ thông tin và hợp tác trong lĩnh vực số hóa là mối quan tâm chung của Romania và Việt Nam. Lĩnh vực CNTT phát triển mạnh mẽ ở Romania, chuyên môn cao trong nghiên cứu CNTT, an ninh mạng, được công nhận ở cấp quốc tế, là những mục tiêu chung cùng hướng tới trong tương lai cho hai quốc gia nhằm đóng góp một cách tích cực và trực tiếp vào sự phát triển của hai dân tộc.
Việt Nam: Đối tác thương mại quan trọng ở châu Á - Thái Bình Dương
Romania đang tích cực ủng hộ quyết tâm mạnh mẽ của Việt Nam trong việc thúc đẩy hợp tác chặt chẽ với EU trên mọi lĩnh vực, là một trong ba nước thành viên EU đầu tiên phê chuẩn IPA.
Kim ngạch thương mại giữa hai nước tăng trưởng đáng kể trong 3 năm gần đây, mặc dù vẫn chưa đạt được tiềm năng thực sự của hai nền kinh tế đang phát triển hết sức năng động.
Tính đến tháng 12 năm 2020, giá trị của thương mại song phương là 272 triệu USD, tăng 1,83% so với cùng kỳ năm 2019. Xuất khẩu hàng hóa lên tới 48 triệu USD và nhập khẩu tăng 7,99% đến 224.200.000 USD.
Tăng cường hợp tác song phương tại các diễn đàn đa phương
Là những thành viên ủng hộ vô điều kiện chủ nghĩa đa phương và trật tự quốc tế, Romania và Việt Nam đang hành động không ngừng nghỉ để ủng hộ hai mục tiêu này.
Romania và Việt Nam tích cực phối hợp và ủng hộ lẫn nhau trong Liên hợp quốc, Tổ chức Pháp ngữ và các diễn đàn ASEM. Romania ủng hộ Việt Nam ứng cử ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020-2021 và các nhiệm vụ ưu tiên của tổ chức này nhằm hướng tới hòa bình, an ninh và tăng cường thịnh vượng chung ở khu vực và trên thế giới.
Romania hoan nghênh kết quả thành công của Việt Nam là Chủ tịch ASEAN năm 2020 và ủng hộ mục tiêu chính sách đối ngoại của Việt Nam về vai trò trung tâm của ASEAN trong khu vực.
Quan điểm rõ ràng của Bucharest là: trong ASEAN, Việt Nam là một trong những thành viên có khuynh hướng tiến bộ nhất trong việc áp dụng cách tiếp cận Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bằng cách tích cực ủng hộ việc thông qua Triển vọng ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP), trong tháng 6 năm 2019. Romania đánh giá cao đóng góp của Việt Nam vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển của khu vực dựa trên luật lệ và tôn trọng luật pháp quốc tế, cũng như tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của tất cả các nước, trong đó có vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang phát triển.
Romania hoàn toàn ủng hộ việc giải quyết hòa bình các tranh chấp nhằm bảo đảm ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 và Tuyên bố về Ứng xử (DOC) của các Bên ở Biển Đông.
Kết nối - chìa khóa để vượt qua những thách thức hiện tại và tương lai
Romania và Việt Nam là đối tác truyền thống. Hai nước đều là các quốc gia ven biển có vị trí chiến lược và các quốc gia đồng bằng đang phải đối mặt với những thách thức của biến đổi khí hậu. Về mặt này, Romania và Việt Nam có thể học hỏi được nhiều điều với nhau. Romania sẵn sàng chia sẻ chuyên môn và kinh nghiệm của mình trong lĩnh vực kết nối với tư cách là người đồng khởi xướng hoặc thành viên của các công cụ và sáng kiến hợp tác khu vực, chẳng hạn như Hợp tác Kinh tế Biển Đen (BSEC) và Chiến lược sông Danube của EU.
Các bước cụ thể theo hướng đó đã được thực hiện trong nhiệm kỳ Chủ tịch Hội đồng EU năm 2019, khi Chính phủ Romania ủng hộ mạnh mẽ việc thông qua Chiến lược của EU về kết nối châu Âu và châu Á.
Cùng nhau chiến thắng đại dịch COVID-19
Trên nền tảng của tình hữu nghị vững chắc giữa hai nước, Chính phủ Rumani đã quyết định tặng 300.000 liều vắc-xin COVID-19 cho Việt Nam, trong tháng 7 năm 2021. Các loại vắc-xin đến ở Việt Nam trong tháng 8 năm 2021, vận chuyển bằng tàu sân bay quốc gia Rumani, TAROM. Đó là một khoảnh khắc rất xúc động đối với tôi, và tôi cảm thấy rất vinh dự khi được là một phần của Romania để có thể đáp ứng khẩn cấp nhu cầu của một người bạn thân.
Romania và Việt Nam là những người ủng hộ vô điều kiện chủ nghĩa đa phương và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ - với nòng cốt là Liên Hợp Quốc - Romania và Việt Nam đã ủng hộ các sáng kiến của Liên Hợp Quốc, nhằm đưa ra một giải pháp toàn cầu cho đại dịch COVID-19. Về mặt này, cả hai nước đều hoan nghênh Nghị quyết kêu gọi tăng cường các hợp tác quốc tế trong cuộc chiến chống lại các mối đe dọa sức khỏe toàn cầu: đẩy lùi COVID-19 được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua vào tháng 9 năm 2020.
Lời kết…
Được bổ nhiệm làm Đại sứ Romania tại Việt Nam, đối với tôi đó là một vinh dự to lớn, nhưng đó cũng là một trách nhiệm hết sức lớn lao khi đứng trước mối quan hệ gắn bó sâu sắc trong lịch sử của hai đất nước. Chúng ta có thể tin tưởng vào nền tảng mạnh mẽ cho sự phát triển của quan hệ song phương, cho giá trị nhân văn của hai dân tộc.
Đây là thời điểm thích hợp cho mối quan hệ song phương có thể tối đa hóa những lĩnh vực chuyên môn của cả hai quốc gia Romania và Việt Nam, xây dựng dựa trên quá khứ đã đưa chúng ta lại với nhau trong lịch sử đầy gian nan của thế kỷ 20 và tạo ra những cơ hội lớn cho sự hợp tác hơn nữa trong thế kỷ 21 và tương lai.
Tương lai của mối quan hệ nằm trong tay của chúng ta! Chúng ta có thể làm nhiều hơn nữa để tình hữu nghị Romania - Việt Nam phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong tương lai... Hãy cùng nhau hành động!
Đại sứ Rumani Cristina Romila
