Thỏa thuận bị hủy là Biên bản ghi nhớ năm 2001, còn gọi là MOU 44, được thiết kế nhằm tạo khuôn khổ hợp tác thăm dò hydrocarbon tại các khu vực chồng lấn ở Vịnh Thái Lan, nơi hai nước vẫn còn tranh chấp chủ quyền. Quyết định này diễn ra sau các đợt xung đột vũ trang giữa hai nước trong năm trước.
Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho biết việc hủy bỏ thỏa thuận là một phần trong chính sách đã cam kết từ trước, không liên quan trực tiếp đến căng thẳng biên giới hiện nay. Ông nhấn mạnh sau 25 năm, thỏa thuận này “không đạt được tiến triển đáng kể”.
Biên bản ghi nhớ 44 từng được ký cùng với MOU 43 vào giai đoạn 2000-2001 nhằm định hướng đàm phán về các tranh chấp cả trên đất liền và trên biển. Trong khi MOU 43 vẫn còn hiệu lực, Thái Lan cho biết đang xem xét khả năng tiếp tục hủy bỏ văn kiện này.
Phản ứng trước động thái từ Thái Lan, Ngoại trưởng Campuchia Prak Sokhonn bày tỏ sự tiếc nuối, đồng thời khẳng định Campuchia sẽ theo đuổi cơ chế hòa giải bắt buộc theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS). Ông nhấn mạnh bước đi này nhằm giải quyết tranh chấp hàng hải bằng biện pháp hòa bình và phù hợp với luật pháp quốc tế.
Phía Campuchia trước đó mô tả kế hoạch rút khỏi MOU 44 của Thái Lan là “vô cùng đáng tiếc”, đồng thời cho rằng Thái Lan từng duy trì cam kết nhất quán với thỏa thuận này.
Trong nhiều năm, MOU 44 gần như không đạt được tiến triển, một phần do bất ổn chính trị nội bộ tại Thái Lan. Thỏa thuận này cho phép hai bên tiến hành thăm dò dầu khí chung tại vùng chồng lấn trong khi vẫn đàm phán phân định ranh giới biển.
Chính phủ Thái Lan cho biết trong các cuộc đàm phán sắp tới, nước này sẽ dựa trên các quy định của UNCLOS để xử lý vấn đề phân định ranh giới biển, thay vì đưa tranh chấp ra các cơ chế quốc tế như Tòa án Công lý Quốc tế, vốn trước đây từng bị Thái Lan từ chối.
Quan hệ giữa hai nước láng giềng Đông Nam Á trở nên căng thẳng sau hai đợt giao tranh dọc theo đường biên giới dài 817 km trong năm qua, khiến gần 150 người thiệt mạng và hàng trăm nghìn người phải sơ tán. Một thỏa thuận ngừng bắn được thiết lập từ cuối tháng 12.
Cả Thái Lan và Campuchia đều cáo buộc lẫn nhau là bên khơi mào các cuộc xung đột, trong bối cảnh tranh chấp lãnh thổ và lợi ích năng lượng tại khu vực vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.
