“Tư duy mới – Giải pháp mới – Cách làm mới”
Khai mạc Diễn đàn “Triển vọng Thị trường vốn Việt Nam 2026: Bứt phá trên nền tảng mới” tổ chức chiều nay (12/12), TS. Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA), nhấn mạnh: Năm 2025 sắp khép lại với những dấu ấn lịch sử mà chỉ vài năm trước đây còn được xem là “nhiệm vụ bất khả thi”: nâng hạng thị trường chứng khoán, hình thành hành lang pháp lý cho tài sản số và khung thể chế cho trung tâm tài chính quốc tế. Đây là ba nền tảng then chốt cho thị trường vốn Việt Nam.
Vậy làm sao để chuyển hóa ba nền tảng ấy thành động lực thực chất, giúp Việt Nam huy động được nguồn vốn trung và dài hạn trong nước và quốc tế, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai chữ số và thoát bẫy thu nhập trung bình trong giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn 2045?
TS. Nghĩa đặt ra ba câu hỏi lớn: Thứ nhất, làm thế nào để dòng vốn ngoại thu hút vào thị trường chứng khoán đã được nâng hạng không chỉ “đến rồi đi” theo sóng mà ở lại lâu dài, chảy vào sản xuất kinh doanh, cơ sở hạ tầng, công nghệ cao và kinh tế xanh, góp phần phát triển bền vững?
Thứ hai, theo TS. Nghĩa, làm thế nào để khung pháp lý về tài sản số không chỉ “hợp thức hóa” nguồn lực vô hình mà thực sự khơi thông một nguồn lực tiềm năng, thu hút dòng vốn trong và ngoài nước, đưa Việt Nam trở thành trung tâm blockchain và tài sản kỹ thuật số có sức hút trong khu vực và toàn cầu?
Câu hỏi thứ ba, làm thế nào để Trung tâm Tài chính Quốc tế không trở thành một “ốc đảo hình thức”, mà thực sự trở thành trung tâm dịch vụ tài chính hấp dẫn, là bệ phóng đưa thị trường vốn nội địa lên tầm cao mới và lan tỏa lợi ích tới cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa?
Theo TS. Nghĩa, để trả lời các câu hỏi này, cần đến bộ ba công cụ: Tư duy mới – Giải pháp mới – Cách làm mới.
Tư duy mới là học hỏi kinh nghiệm từ thành công và thất bại của các trung tâm tài chính quốc tế, sử dụng cơ chế vượt trội và chấp nhận rằng thị trường vốn Việt Nam phải cạnh tranh sòng phẳng không chỉ trong ASEAN mà cả với các trung tâm tài chính của UAE, Trung Quốc, Anh, Hoa Kỳ.
Giải pháp mới là không “copy–paste” mô hình cũ, mà sáng tạo các công cụ tài chính “Made in Vietnam”: trái phiếu xanh gắn tín chỉ carbon, tài sản số hóa, token hóa chứng khoán và các công cụ dựa trên blockchain… nhằm thu hút các quỹ đầu tư tư nhân, quỹ mạo hiểm, quỹ hưu trí, quỹ phòng vệ, quỹ ESG, quỹ xanh… phục vụ nhà đầu tư dài hạn, tăng ổn định và hấp dẫn các kênh đầu tư.
Cách làm mới, theo TS. Nghĩa, là phân cấp, phân quyền, làm đúng chuẩn quốc tế và làm ngay. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta đã chờ quá lâu rồi”.
Hoàn thiện hạ tầng, chuẩn hóa thị trường đón dòng vốn dài hạn
Theo đánh giá của TS. Nguyễn Sơn – Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), năm 2025 đánh dấu bước phát triển quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam. Đáng chú ý là hệ thống công nghệ thông tin mới (KRX) chính thức vận hành và FTSE Russell công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp.
Cơ quan quản lý cũng đang nghiên cứu và hoàn thiện hành lang pháp lý cho giao dịch carbon, tài sản số và vận hành các trung tâm tài chính quốc tế. “Đây là yếu tố cốt lõi giúp Việt Nam mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế, gia tăng tính minh bạch và nâng cao tiêu chuẩn vận hành của thị trường”, TS. Sơn nhận định.
Bước sang năm 2026, thị trường vốn đứng trước cơ hội lớn khi các biện pháp cải cách về cấu trúc thị trường, quản trị rủi ro, nâng cấp công nghệ và chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ được triển khai đồng bộ. Điều này giúp Việt Nam tiến gần hơn tới chuẩn mực của các thị trường phát triển, phát huy vai trò của thị trường tài chính trong hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, phát triển doanh nghiệp và thu hút dòng vốn dài hạn.
Tại Diễn đàn, TS. Sơn nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thị trường chứng khoán trong thời gian tới. Đây không chỉ là nền tảng kỹ thuật mà còn là điều kiện tiên quyết để quá trình nâng hạng diễn ra thực chất và bền vững.
Bốn nhóm nhiệm vụ được TS. Sơn nêu gồm: Thứ nhất, nâng cấp toàn diện hạ tầng thanh toán, bù trừ, lưu ký theo tiêu chuẩn quốc tế. Việc áp dụng bộ điện chuẩn ISO 20022 và chuẩn hóa dữ liệu giúp tăng mức độ tự động hóa, giảm sai sót và hỗ trợ kết nối xuyên biên giới. “Chúng tôi sẽ nghiên cứu, đề xuất phương án và xây dựng lộ trình chuyển đổi áp dụng chuẩn mới ISO 20022”, TS. Sơn nói.
Thứ hai, cải thiện chất lượng công bố thông tin và cơ chế thực hiện quyền cho nhà đầu tư. Việc đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian xử lý nhưng vẫn đảm bảo tính đầy đủ, chính xác của thông tin doanh nghiệp là yêu cầu quan trọng để nâng cao niềm tin thị trường.
Thứ ba, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và số hóa trong vận hành thị trường.
Thứ tư, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý theo hướng đồng bộ và tương thích quốc tế. Đây là yếu tố quan trọng để Việt Nam thu hút nhà đầu tư tổ chức và tham gia sâu hơn vào chuỗi thị trường tài chính khu vực.
Hệ thống hạ tầng thị trường chứng khoán chính là nền tảng để thị trường phát triển ổn định, minh bạch và bền vững. Theo các chuyên gia, cần trao đổi sâu hơn về cách thức duy trì vị thế và nâng cao sức hấp dẫn đối với dòng vốn ngoại. Điều này gắn liền với hạ tầng giao dịch, thanh toán bù trừ, nâng cao chất lượng hàng hóa, cũng như các cơ chế quản trị minh bạch, quản trị công ty, ESG. Các định chế trên thị trường cần có chính sách gì để vận hành thị trường một cách minh bạch và hiệu quả hơn.
Những định hướng và cải cách đồng bộ nêu ở Diễn đàn với kỳ vọng sẽ giúp thị trường vốn Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với nền tảng vững chắc hơn, khả năng huy động vốn hiệu quả hơn và đóng góp mạnh mẽ cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong thập kỷ tới.
