Venezuela Trong nhiều năm, ngành dầu khí luôn ưu tiên những dự án có khả năng thu hồi vốn nhanh và đáng tin cậy. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump lại bày tỏ mong muốn các doanh nghiệp dầu mỏ của Mỹ quay trở lại với những khoản đầu tư mang tính rủi ro cao hơn.
Trong bối cảnh căng thẳng này, một bức tranh tường tại Caracas mô tả giàn khoan dầu trên nền quốc kỳ Venezuela đã trở thành hình ảnh tiêu biểu cho những tranh luận xoay quanh vấn đề đầu tư vào nước này.
Phát biểu gần đây, Tổng thống Donald Trump cho biết các doanh nghiệp dầu khí Mỹ có thể sẽ rót khoảng 100 tỷ USD vào Venezuela nếu tình hình chính trị tại đây thay đổi và Tổng thống Nicolás Maduro không còn tại vị.
Nhận định của ông Trump xuất phát từ phát biểu của ông Darren Woods, Tổng giám đốc Exxon Mobil, tại một sự kiện ở Nhà Trắng trong tháng này, khi ông Woods mô tả Venezuela là môi trường đầu tư khó khả thi.
Sự trao đổi giữa hai bên cho thấy một bất đồng cơ bản giữa ngành dầu khí Mỹ và chính quyền hiện tại. Tổng thống Donald Trump mong muốn giá dầu ở mức thấp và kỳ vọng doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư để tăng nguồn cung.
Trong khi đó, lãnh đạo các tập đoàn dầu khí lớn lại ưu tiên tiết giảm chi phí, kiểm soát rủi ro và tập trung mang lại lợi nhuận cho cổ đông thông qua cổ tức và mua lại cổ phiếu.
Cả hai bên đang rơi vào thế bế tắc. Tổng thống Donald Trump có thể sẽ đưa ra các biện pháp nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào Venezuela hoặc áp dụng các biện pháp bất lợi nếu họ tiếp tục chần chừ. Đây chính là yếu tố sẽ quyết định diễn biến tiếp theo.
Trong một cuộc họp với các nhà phân tích tài chính từ tháng 11, trước cả buổi gặp với Nhà Trắng, bà Vicki Hollub, Tổng giám đốc Occidental Petroleum, nhấn mạnh rằng doanh nghiệp của bà không có ý định đẩy mạnh sản lượng trong bối cảnh thị trường đang dư cung.
Cũng trong tháng 11, ông Mike Wirth, Tổng giám đốc Chevron, cho biết công ty đã trở nên quyết liệt hơn trong việc sàng lọc các dự án đầu tư và loại bỏ những dự án có hiệu quả thấp từ sớm.
Giới lãnh đạo các tập đoàn dầu khí không chỉ lo ngại về rủi ro quốc hữu hóa tài sản mà còn thể hiện quan điểm thận trọng vốn đã trở thành chuẩn mực của toàn ngành trong nhiều năm qua. Những dự án quy mô lớn luôn phải vượt qua nhiều bước đánh giá nghiêm ngặt trước khi được cấp vốn.
Một trong những thách thức lớn nhất tại Venezuela nằm ở đặc điểm của nguồn dầu. Loại dầu tại đây có độ đặc cao và cần được pha loãng trước khi vận chuyển qua đường ống. Sau đó, dầu phải được xử lý và nâng cấp ngay trong nước trước khi đưa đến nhà máy lọc. Những công đoạn này đòi hỏi chi phí lên đến hàng tỷ USD.
Trong khoảng mười lăm năm qua, các tập đoàn dầu khí lớn đã ưu tiên các dự án có khả năng thu hồi vốn nhanh như khai thác dầu đá phiến tại Bắc Mỹ.
Dù sản lượng giảm nhanh sau năm đầu tiên, các dự án này có tính dự đoán cao và ít rủi ro hơn so với các dự án ngoài khơi hoặc các mỏ dầu nặng tại Venezuela, vốn cần đầu tư lớn nhưng lại mang lại sản lượng ổn định trong thời gian dài.
Theo Rystad Energy, chi phí hòa vốn của dầu đá phiến Bắc Mỹ năm 2024 ở mức khoảng 45 USD mỗi thùng, cao hơn so với dầu ngoài khơi nước sâu ở mức 43 USD, dầu ngoài khơi vùng thềm lục địa ở mức 37 USD và dầu khai thác tại Trung Đông ở mức 27 USD.
Dữ liệu từ Báo cáo Thống kê Năng lượng Thế giới năm 2025 cho thấy sản lượng dầu thô của Mỹ trong giai đoạn từ 2014 đến 2024 đã tăng 71 phần trăm, trong khi sản lượng của phần còn lại của thế giới giảm nhẹ.
Trong thời gian gần đây, nguồn dầu đá phiến tại Bắc Mỹ bắt đầu có dấu hiệu suy giảm về mức độ dễ khai thác. Tuy nhiên, các tập đoàn lớn đã áp dụng công nghệ nâng cao để tối ưu hóa chi phí.
Từ sau năm 2022, thời điểm xung đột tại Ukraine khiến giá dầu tăng mạnh, các doanh nghiệp đã bắt đầu quan tâm trở lại những dự án có rủi ro cao nhưng có tiềm năng sinh lời dài hạn tại những khu vực có chi phí khai thác thấp.
Exxon Mobil và Chevron đã xem xét cơ hội đầu tư tại Libya. Năm ngoái, Chevron ký thỏa thuận phát triển mỏ dầu lớn Nasiriyah của Iraq và tiếp tục trao đổi về các dự án khác.
Ngay cả Iran cũng được đánh giá là một thị trường đáng chú ý lần đầu tiên kể từ năm 1979. Ông Mike Sommers, Tổng giám đốc Viện Dầu khí Mỹ, cho rằng Iran có tiềm năng phát triển mạnh nếu các doanh nghiệp quốc tế có thể khôi phục hoạt động khai thác tại đây.
Tuy vậy, ông Devin McDermott, chuyên gia phân tích tại Morgan Stanley, nhận định rằng để đầu tư vào Iran, các tập đoàn cần sự ổn định về chính trị và các điều kiện tài chính đủ hấp dẫn.
Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh của năng lượng tái tạo cũng khiến triển vọng nhu cầu dầu mỏ trong tương lai trở nên khó dự đoán.
Ông Jim Burkhard, phụ trách nghiên cứu dầu thô toàn cầu tại S P Global Energy, cho rằng ngành dầu mỏ vốn tăng trưởng liên tục trong một thế kỷ rưỡi qua đang đối mặt với câu hỏi liệu nhu cầu có đạt đỉnh hay thậm chí giảm trong thời gian tới.
Đối với Venezuela, vẫn tồn tại những cơ sở để các tập đoàn phương Tây cân nhắc đầu tư. Nguồn dầu tại đây dù nặng và chứa nhiều lưu huỳnh nhưng có trữ lượng lớn, được khảo sát kỹ và đã có một phần cơ sở hạ tầng. Nếu đầu tư, các doanh nghiệp có thể đảm bảo nguồn cung kéo dài hàng thập kỷ.
Tuy vậy, đây vẫn sẽ là một nỗ lực rất lớn. Sản lượng của Venezuela đã giảm hơn 60 phần trăm trong mười năm qua. Việc đưa ngành dầu khí tại nước này trở lại tiêu chuẩn quốc tế sẽ cần quá trình dài và tốn kém. Theo ông McDermott, các tập đoàn lớn không muốn chấp nhận rủi ro quá mức.
Tổng thống Donald Trump mong muốn doanh nghiệp tăng cường đầu tư để kéo giá dầu thô xuống, qua đó khiến giá nhiên liệu giảm và có thể tạo hiệu ứng tích cực đối với dư luận. Tuy nhiên, những dự án được đàm phán vào thời điểm hiện tại phải mất nhiều năm mới đem lại kết quả.
Bên cạnh đó, ưu tiên của Tổng thống Donald Trump còn đối diện với trách nhiệm của các doanh nghiệp đối với cổ đông. Bà Eimear Bonner, Giám đốc tài chính của Chevron, từng khẳng định rằng không phải dự án nào cũng được cấp vốn.
