Những năm qua, xã miền núi Bến Giằng (được sáp nhập từ 3 xã Tà Pơơ, Tà Bhing, Cà Dy) đã nhận được nguồn lực lớn từ ngân sách để đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu như giao thông, điện, giáo dục nhằm thúc đẩy kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Trong giai đoạn 2021-2025, tổng mức đầu tư cho 29 công trình trên địa bàn lên tới 43.441,115 triệu đồng. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra ngẫu nhiên 15 dự án đã bộc lộ hàng loạt “lỗ hổng” trong công tác quản lý và sử dụng nguồn vốn này.
Nghiệm thu “khống”, thanh toán vượt khối lượng thực tế
Một trong những sai phạm nghiêm trọng nhất được Thanh tra TP. Đà Nẵng chỉ ra là tình trạng kê khống khối lượng. Trong số 15 công trình được kiểm tra, có tới 12 công trình bị phát hiện nghiệm thu và quyết toán khối lượng xây dựng cơ bản hoàn thành vượt so với khối lượng thi công thực tế.
Tổng số tiền sai phạm trong khâu thi công, nghiệm thu và thanh quyết toán lên tới 516.758.000 đồng. Trong đó, 10 công trình đã được phê duyệt quyết toán dự án hoàn thành mang giá trị sai phạm 461.865.000 đồng (trước thuế) và 2 công trình quyết toán A-B sai phạm 54.893.000 đồng (sau thuế).
Dù chủ đầu tư, tư vấn giám sát và đơn vị thi công đều đã thực hiện các bước nghiệm thu theo quy định hiện hành, nhưng sự thật tại hiện trường lại cho thấy nhiều hạng mục thi công hoàn toàn không đúng với thiết kế đã được phê duyệt.
Trách nhiệm này không chỉ thuộc về các nhà thầu thi công làm sai lệch hồ sơ, mà còn bộc lộ nhiều hạn chế của các đơn vị tư vấn giám sát kỹ thuật, dẫn đến việc xác nhận khối lượng khống một cách dễ dàng. Đi kèm với đó, sai phạm trong công tác tư vấn giám sát cũng được xác định là 16.661.000 đồng và sai phạm trong quản lý dự án là 17.691.000 đồng.
Vẽ dự toán sai, áp dụng định mức “trên trời”
Không chỉ lỏng lẻo ở hiện trường, những sai phạm tại Bến Giằng đã nảy sinh ngay từ khâu trên giấy tờ. Điển hình là tại các hạng mục công trình Hệ thống điện chiếu sáng năng lượng mặt trời, Công ty CP Tư vấn Trắc Địa Việt đã lập dự toán thiếu chính xác, trong khi cơ quan thẩm định là Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị huyện Nam Giang (cũ) lại thực hiện qua loa, thiếu chặt chẽ.
Hậu quả là chi phí đầu tư bị đội lên hàng chục triệu đồng. Cụ thể, việc lập dự toán khống các thành phần công việc (như lắp dây dẫn, lắp bảng điện cửa trụ) dù thực tế không thi công đã làm tăng chi phí xây lắp 40.211.000 đồng và kéo theo tăng chi phí lập Báo cáo kinh tế kỹ thuật thêm 1.005.000 đồng.
Hơn thế nữa, đơn vị tư vấn còn ngang nhiên áp dụng sai định mức chi phí. Khi sử dụng thiết kế lặp lại ở 4 công trình điện chiếu sáng, theo quy định (Thông tư 12/2021/TT-BXD và Thông tư 09/2024/TT-BXD) phải áp dụng hệ số điều chỉnh k=0,8, nhưng đơn vị này lại tính hệ số k=1. Vi phạm này khiến chi phí lập báo cáo kinh tế kỹ thuật vọt lên, vượt quy định tổng cộng 41.219.000 đồng. Tổng số tiền sai phạm trong công tác lập Báo cáo kinh tế kỹ thuật được chốt lại ở mức 42.224.000 đồng.
Dấu hỏi về sự biến mất của các hóa đơn tài chính
Sự minh bạch tài chính tại các dự án này tiếp tục bị đặt dấu hỏi lớn khi quá trình thanh tra phát hiện nhiều khoản chi hàng trăm triệu đồng cho các đơn vị tư vấn nhưng... không hề có hóa đơn.
Cụ thể, Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Đăng Tuyển đã được thanh toán 111.296.000 đồng chi phí giám sát và quản lý dự án (Công trình Cầu BTCT vào khu dân cư thôn Vinh), cùng một khoản 2.976.000 đồng (Công trình điện chiếu sáng Tà Bhing), nhưng tuyệt nhiên chưa xuất hóa đơn. Tương tự, Công ty Cổ phần Tư vấn Trắc Địa Việt cũng được thanh toán 29.499.000 đồng chi phí tư vấn giám sát nhưng chưa có hóa đơn.
Thậm chí, khi UBND xã Bến Giằng trực tiếp làm việc, hai doanh nghiệp này vẫn không thể cung cấp được hóa đơn đã xuất cho chủ đầu tư. Hành vi này không chỉ vi phạm nghiêm trọng Luật Kế toán mà còn cho thấy dấu hiệu bất chấp các quy định về quản lý hóa đơn chứng từ, có nguy cơ gây thất thu thuế của Nhà nước.
Trước hàng loạt “lỗ hổng” và sai phạm có tính hệ thống nêu trên, Thanh tra TP. Đà Nẵng đề nghị thu hồi nộp Ngân sách Nhà nước tổng số tiền 503.311.000 đồng từ các đơn vị thi công, tư vấn giám sát, tư vấn quản lý dự án và lập báo cáo kỹ thuật. Yêu cầu giảm trừ giá trị quyết toán tổng số tiền 81.542.000 đồng đối với giá trị xây lắp hoàn thành và các chi phí khác.
Về mặt hành chính, UBND xã Bến Giằng được yêu cầu phải làm rõ trách nhiệm, tổ chức kiểm điểm các cá nhân liên quan, đồng thời đôn đốc việc thu hồi tiền sai phạm.
Đáng chú ý, cơ quan Thuế TP. Đà Nẵng cũng được đề nghị vào cuộc để kiểm tra nghĩa vụ thuế của Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Đăng Tuyển và Công ty Cổ phần Tư vấn Trắc Địa Việt, nhằm truy thu và xử phạt nghiêm minh các hành vi mập mờ hóa đơn.
Báo Nhà báo và Công luận sẽ tiếp tục thông tin.
