Sau nhiều tháng nghỉ hè, trẻ trở lại trường học, tiếp xúc với đông bạn bè và sinh hoạt trong môi trường lớp học kín. Đây cũng là thời điểm nhiều phụ huynh có con mắc hen phế quản phải cảnh giác với nguy cơ bệnh tái phát.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, TS.BS. Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, khoảng 2-3 tuần sau khai giảng thường ghi nhận số trẻ nhập viện vì hen phế quản gia tăng. Một số trường hợp chỉ đến viện khi đã khó thở nhiều, lồng ngực co rút, khò khè, thậm chí thở rít.
Theo bác sĩ, đường thở của trẻ mắc hen vốn nhạy cảm với các tác nhân bên ngoài. Việc thay đổi đột ngột môi trường sinh hoạt sau kỳ nghỉ hè có thể tạo điều kiện cho nhiều yếu tố kích hoạt cùng xuất hiện.
Virus, điều hòa và thời tiết cùng "kích" cơn hen
Khi trở lại trường, trẻ tiếp xúc với đông bạn bè, thường xuyên ở trong phòng kín và sử dụng điều hòa. Đây là môi trường thuận lợi cho các virus đường hô hấp, đặc biệt Rhinovirus, lây lan.
Ở trẻ khỏe mạnh, Rhinovirus thường chỉ gây hắt hơi, chảy nước mũi hoặc các triệu chứng cảm lạnh. Nhưng với trẻ có cơ địa hen, virus có thể kích hoạt phản ứng viêm tại đường thở, dẫn đến phù nề, co thắt và tắc nghẽn phế quản.
Ngoài virus, bụi nhà, mạt bụi và nấm mốc tích tụ ở rèm cửa, phòng học hoặc hệ thống điều hòa nếu không được vệ sinh thường xuyên cũng có thể kích hoạt cơn hen.
Thời tiết miền Bắc trong tháng 9 với nắng nóng xen kẽ mưa giông cũng khiến nhiệt độ, độ ẩm thay đổi liên tục. Việc trẻ di chuyển từ ngoài trời nóng vào phòng điều hòa lạnh hoặc ngược lại có thể làm đường thở bị kích thích.
Các yếu tố này có thể tác động đồng thời, khiến nguy cơ xuất hiện cơn hen cấp tăng lên trong những tuần đầu năm học.
Đừng nhầm cơn hen với cảm cúm
Một trong những lý do khiến trẻ mắc hen được đưa đến viện muộn là phụ huynh nhầm triệu chứng ban đầu của cơn hen với cảm cúm hoặc viêm đường hô hấp thông thường.
Khi thấy con ho, sổ mũi, mệt mỏi, nhiều cha mẹ cho rằng trẻ bị lây bệnh từ bạn bè, sau đó tự mua siro ho hoặc thậm chí kháng sinh cho trẻ sử dụng.
Bác sĩ Trường lưu ý, kháng sinh không điều trị được tình trạng co thắt phế quản do hen. Tự điều trị không đúng nguyên nhân có thể làm chậm việc xử trí cơn hen cấp.
Ngược lại, cơn hen cấp có thể biểu hiện bằng ho nhiều, nhất là về đêm, thở khò khè, thở rít hoặc khó thở. Khi bệnh nặng, vùng hõm cổ và khoảng liên sườn có thể co lõm theo nhịp thở. Trẻ khó nói thành câu dài, bồn chồn, hoảng sợ hoặc phải ngồi, chống tay để thở dễ hơn.
Đây là những dấu hiệu cảnh báo cần được nhận biết sớm để trẻ được xử trí kịp thời.
Không tự ý dừng thuốc khi trẻ đi học trở lại
Để hạn chế nguy cơ hen tái phát, bác sĩ Trường khuyến cáo phụ huynh không tự ý ngừng thuốc kiểm soát hen, ngay cả khi trẻ đã ổn định trong thời gian dài.
Việc trẻ không xuất hiện cơn khó thở trong mùa hè không đồng nghĩa bệnh đã khỏi. Tự dừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ có thể khiến hen mất kiểm soát khi trẻ trở lại trường và tiếp xúc với các yếu tố kích hoạt.
Cha mẹ cần cho trẻ sử dụng thuốc đúng liều, đúng thời gian theo đơn. Đồng thời, nên thông báo cho giáo viên chủ nhiệm và nhân viên y tế trường học về tiền sử hen của trẻ.
Thuốc cắt cơn theo chỉ định của bác sĩ, cùng buồng đệm nếu được khuyến cáo, nên được chuẩn bị sẵn để sử dụng khi cần. Nhà trường cũng cần biết cách hỗ trợ trẻ nếu xuất hiện dấu hiệu khó thở.
Nếu trẻ đã sử dụng thuốc cắt cơn theo kế hoạch điều trị nhưng triệu chứng không cải thiện, đặc biệt khi khò khè, khó thở tăng lên, không thể nói thành câu dài hoặc xuất hiện co lõm lồng ngực, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu, điều trị kịp thời.
