Vỡ kế hoạch thu phí tự động không dừng: Thiếu quyết liệt hay sợ minh bạch?

(NB&CL) Bộ trưởng GTVT Nguyễn Văn Thể thừa ủy quyền Thủ tướng đã vừa ký báo cáo gửi Uỷ ban Thường vụ QH về việc triển khai hệ thống thu phí dịch vụ đường bộ tự động không dừng (ETC). Việc ông Thể và các hữu trách Bộ GTVT hứa “nghiêm khắc phê bình, rút kinh nghiệm” càng khiến dư luận thất vọng tràn trề.

1. Từ tháng 10/2017, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 437, trong đó có yêu cầu “Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan ban hành khung tiêu chuẩn chung làm cơ sở, thực hiện đấu thầu lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ thu phí tự động không dừng, tránh tình trạng độc quyền, giám sát doanh thu của các trạm và bảo đảm tính cạnh tranh, công khai, minh bạch trong hoạt động thu phí. Năm 2019, triển khai đồng bộ thu phí dịch vụ không dừng đối với tất cả các tuyến quốc lộ được đầu tư theo hình thức BOT trên cả nước”.

Người dân đeo Căn cước công dân và đếm xe tại trạm BOT Ninh Lộc - Khánh Hòa, yêu cầu minh bạch lượng xe qua trạm.

Người dân đeo Căn cước công dân và đếm xe tại trạm BOT Ninh Lộc - Khánh Hòa, yêu cầu minh bạch lượng xe qua trạm.

Đến giữa tháng 8/2019, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Nguyễn Văn Giàu đã chất vấn Bộ trưởng GTVT: “Chính phủ đặt ra quyết tâm đến ngày 31/12 năm nay sẽ hoàn thành toàn tuyến với 44 trạm và 620 làn. Nhưng hôm qua Bộ trưởng làm việc với Tổng cục Đường bộ thì đến nay mới triển khai 29 trạm với 161 làn, bằng 26%, vậy có thực hiện được mục tiêu đặt ra không?”.

Ông Nguyễn Văn Thể trả lời rằng tư vấn đã có sẵn, việc còn lại tùy thuộc sự sẵn sàng của chủ đầu tư trong việc thực hiện, phối hợp. Ông Thể còn nói: “Đến ngày 31/12 sẽ tạm dừng thu phí toàn bộ các trạm phu thí nếu không thu phí tự động không dừng... Nhà đầu tư chây ì thì phải chấp nhận”.

Nhưng đến nay, toàn quốc có 93 trạm thu phí, trong đó Bộ GTVT quản lý 74 trạm, UBND các tỉnh quản lý 19 trạm. Hiện đã lắp đặt vận hành từ 2-6 làn ETC tại 39 trạm. Riêng 5 tuyến cao tốc do VEC quản lý chỉ có 1 tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình đã lắp đặt thiết bị. Có 6/19 trạm địa phương quản lý đã đầu tư và kết nối dự án giai đoạn 1, có 6 trạm đồng thuận kết nối với dự án giai đoạn 2. Còn lại 7/19 trạm các địa phương tự tổ chức thực hiện vẫn chưa hoàn thành…

Như vậy, kế hoạch hoàn thành triển khai thu phí đường bộ tự động không dừng tại các trạm BOT trước 31/12/2019 hoàn toàn phá sản, và đặc biệt là chưa thấy có bất cứ chế tài nào được đưa ra với các nhà đầu tư, như tuyên bố hùng hồn của Bộ GTVT “sẽ tạm dừng thu phí toàn bộ các trạm phu thí nếu không thu phí tự động không dừng”.

Người dân đếm xe tại BOT Ninh Lộc - tỉnh Khánh Hòa để yêu cầu kiểm soát số lượng xe qua trạm.

Người dân đếm xe tại BOT Ninh Lộc - tỉnh Khánh Hòa để yêu cầu kiểm soát số lượng xe qua trạm.

2. Từ tháng 7/2017, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã ký ban hành quyết định 07/2017/QĐ-TTg về việc thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ theo hình thức tự động không dừng. Bộ GTVT, Tổng cục Đường bộ sau đó đã vạch ra lộ trình triển khai, thực hiện: Đến hết năm 2018 tất cả trạm thu phí sử dụng đường bộ trên QL1 và đường Hồ Chí Minh sẽ thu phí không dừng; hết năm 2019, áp dụng cho tất cả các trạm thu phí còn lại.

Tuy nhiên, đã gần 3 năm qua, sự chậm trễ của việc triển khai đồng bộ thu phí tự động không dừng dù đã liên tục được nêu ra tại diễn đàn Quốc hội, các chỉ đạo của Chính phủ, ý kiến của các chuyên gia,… đã khiến dư luận hoài nghi về quyết tâm siết chặt quản lý của Bộ GTVT.

Báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, về việc 5 tuyến cao tốc do VEC quản lý chỉ có 1 tuyến Cầu Giẽ - Ninh Bình đã lắp đặt thiết bị, Bộ trưởng GTVT lý giải rằng, 4 tuyến còn lại chưa thể triển khai thực hiện do vướng mắc về nguồn vốn (Hiệp định vay vốn các dự án của VEC đã hết hạn) và chỉ đạo thực hiện (do VEC chuyển về Ủy ban quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp từ tháng 11/2018) nên không thể hoàn thành trong năm 2019 theo chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ. Về việc 33 trạm phải triển khai hệ thống thu phí tự động không dừng giai đoạn 2 nhưng chưa hoàn thành, Bộ trưởng lý giải rằng “do vướng mắc thành lập doanh nghiệp dự án nên chưa thể triển khai thực hiện”…

Các lý giải trên của ông Nguyễn Văn Thể như đang bảo vệ doanh nghiệp đầu tư dịch vụ đường BOT chứ không phải bảo vệ quyền lợi của các cá nhân, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ. Trong khi đó, Nghị quyết của Quốc hội, Quyết định của Thủ tướng về yêu cầu triển khai hệ thống thu phí tự động không dừng đã có, quyết tâm của Bộ GTVT “đến ngày 31/12 sẽ tạm dừng thu phí toàn bộ các trạm phu thí nếu không thu phí tự động không dừng” cũng không thể phát ra cho vui!

Thêm nữa, phàn nàn của Bộ trưởng GTVT về số lượng xe dán thẻ Etag chưa đạt được như yêu cầu (dưới 1 triệu xe), báo chí và người dân đã phản biện: Việc người sử dụng chưa mặn mà dán thẻ Etag bởi họ phải loay hoay tìm chỗ dán thẻ; hoặc dán cũng không sử dụng được do sự thiếu đồng bộ tại các trạm BOT, phải chờ đợi và trả bằng tiền mặt. Lỗi vẫn thuộc về Bộ GTVT, các nhà đầu tư BOT…

Người dân đếm xe tại BOT Ninh Lộc - tỉnh Khánh Hòa để yêu cầu kiểm soát số lượng xe qua trạm.

Người dân đếm xe tại BOT Ninh Lộc - tỉnh Khánh Hòa để yêu cầu kiểm soát số lượng xe qua trạm.

3. Theo các chuyên gia giao thông, để triển khai đồng bộ thu phí tự động không dừng, Bộ GTVT chỉ cần yêu cầu trạm thu phí mới nào muốn hoạt động phải thu phí tự động; trạm thu phí nào đang hoạt động sẽ có thời gian để triển khai ETC, sau đó không thực hiện sẽ phải dừng thu phí. Vấn đề như đã nói, Bộ GTVT lại “đe” chứ không “đánh” dù đã tuyên bố chế tài, khiến các nhà đầu tư “nhờn mặt”.

Các chuyên gia cho rằng, yêu cầu triển khai đồng bộ thu phí tự động không dừng (ETC) tại các trạm BOT là một chiến lược có tầm nhìn xa của Chính phủ, giúp giảm ùn tắc giao thông, hạn chế giao dịch tiền mặt, công khai minh bạch hoạt động thu phí, chưa kể là còn giúp giảm nguy cơ lây truyền dịch bệnh (như Covid-19 và các bệnh truyền nhiễm khác).

Về yếu tố “minh bạch”, khi mà nhiều dự án đường dịch vụ BOT trên cả nước bị dư luận phản ứng về việc làm một đường thu một nẻo (Bộ GTVT đã và đang kiến nghị di dời), thiếu minh bạch (như việc trạm thu phí cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây bị cướp 2,2 tỷ sáng 7/2/2019, kiểm tra thì thấy không sao lưu đầy đủ dữ liệu video), lừa dối cơ quan quản lý và người dân (Công ty CP Tập đoàn Yên Khánh dùng phần mềm giấu doanh thu thu phí trên cao tốc TP.HCM - Trung Lương),… sẽ được giải quyết nếu việc triển khai đồng bộ thu phí dịch vụ đường bộ tự động không dừng được tuân thủ, nghiêm.

Với quyết tâm của Chính phủ, sự giám sát quyết liệt của Quốc hội, báo chí và người dân, việc Bộ GTVT để vỡ kế hoạch triển khai thu phí tự động không dừng trên toàn quốc tiếp tục găm vào dư luận hoài nghi: Tại sao các nhà đầu tư BOT ngại thu phí tự động? Tại sao Bộ GTVT thay vì chế tài, lại “nói đỡ” cho doanh nghiệp và tự “nghiêm túc phê bình”?

Công luận chờ đợi Chính phủ và các bộ, ngành sẽ có giải pháp bắt buộc các doanh nghiệp phải lắp đặt hệ thống thu phí tự động không dừng nếu muốn tiếp tục thu phí, đồng thời thanh tra, rà soát quá trình chọn thầu, phê duyệt vị trí đặt trạm, suất đầu tư,… để tiến tới loại bỏ hoàn toàn những bất cập đang tồn tại, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước - nhà đầu tư - người sử dụng dịch vụ.

Kiên Giang

Xem thêm

Nghị quyết số 18-NQ/TW: Xây dựng xã hội kỷ cương từ ý thức tự thân

Nghị quyết số 18-NQ/TW: Xây dựng xã hội kỷ cương từ ý thức tự thân

(NB&CL) Kỷ cương của một xã hội không thể chỉ được giữ bằng quy định và giám sát. Khi con người biết tự điều chỉnh hành vi, tôn trọng pháp luật và nghĩ đến trách nhiệm với cộng đồng, kỷ cương mới trở thành một phần của đời sống. Từ yêu cầu xây dựng “trật tự tự thân” trong Nghị quyết số 18-NQ/TW, có thể nhìn thấy một mục tiêu sâu xa hơn: Xây dựng một xã hội mà những điều đúng không cần lúc nào cũng phải có người nhắc mới được thực hiện.

40 năm thu hút FDI: Đã đến lúc định vị giai đoạn mới!

40 năm thu hút FDI: Đã đến lúc định vị giai đoạn mới!

(NB&CL) Sau 40 năm mở cửa, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, xuất khẩu, việc làm và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, mục tiêu cũng thay đổi. Điều chúng ta hướng tới không còn là thu hút nhiều vốn hơn, mà là thu hút những dòng vốn có khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp Việt Nam và góp phần xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập sâu rộng. 

Nghị quyết 23: Mở rộng không gian cống hiến, nối dài sức mạnh Việt Nam

Nghị quyết 23: Mở rộng không gian cống hiến, nối dài sức mạnh Việt Nam

(NB&CL) Một quốc gia mạnh không chỉ bởi những nguồn lực trong lãnh thổ, mà còn bởi khả năng kết nối và phát huy những tiềm lực đang hiện diện bên ngoài. Trong thế giới mà tri thức, công nghệ, vốn và nhân lực chất lượng cao vận động xuyên biên giới, đường biên địa lý không thể đồng nghĩa với giới hạn của sức mạnh quốc gia.

Loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp bứt tốc, kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp bứt tốc, kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số

(NB&CL) Chặng đường nửa cuối năm được dự báo vẫn đầy thách thức. Do vậy, để đạt được mục tiêu tăng trưởng cả năm, nền kinh tế phải tháo gỡ được hàng loạt nút thắt nội tại: từ kiểm soát lạm phát, khơi thông điểm nghẽn giải ngân đầu tư công, đến việc duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý và phục hồi kênh dẫn vốn trung - dài hạn...

Nghị quyết 20 và cuộc chuyển đổi lớn trong tư duy phát triển Việt Nam

Nghị quyết 20 và cuộc chuyển đổi lớn trong tư duy phát triển Việt Nam

(NB&CL) Việt Nam có biển từ hàng nghìn năm trước. Nhưng có lẽ chưa bao giờ trong lịch sử hiện đại, biển lại được đặt vào vị trí trung tâm của tư duy phát triển như lúc này. Điều thay đổi không nằm ở chiều dài hơn ba nghìn cây số bờ biển hay diện tích vùng đặc quyền kinh tế, mà ở cách chúng ta nhìn về biển. Đó cũng là điểm nhấn lớn nhất của Nghị quyết số 20-NQ/TW: Lần đầu tiên biển không còn được đặt trong tư duy phát triển biển, mà được đặt trong tư duy phát triển quốc gia.

Vận hành thị trường carbon: Đòn bẩy tăng tốc kinh tế xanh

Vận hành thị trường carbon: Đòn bẩy tăng tốc kinh tế xanh

(NB&CL) Phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn là một trong những định hướng lớn được Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Nghị quyết XIV của Đảng) xác định nhằm tạo động lực cho mô hình tăng trưởng mới. Trong bối cảnh Việt Nam (VN) đang xây dựng và từng bước vận hành thị trường carbon, yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm phát thải mà còn phải chuyển đổi căn bản tư duy phát triển, coi môi trường là một nguồn lực kinh tế. 

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Thiết kế năng lực thực thi cho một giai đoạn phát triển mới

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Thiết kế năng lực thực thi cho một giai đoạn phát triển mới

(NB&CL) Việt Nam không thiếu chủ trương đúng, cũng không thiếu quyết tâm chính trị. Điều quyết định thành công của một giai đoạn phát triển mới nằm ở khả năng biến những chủ trương ấy thành hành động hiệu quả, để mỗi quyết sách không chỉ dừng lại trên văn bản mà tạo ra những thay đổi có thể cảm nhận trong đời sống. Từ góc nhìn đó, Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV không chỉ bàn về những nhiệm vụ trước mắt, mà còn cho thấy một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy quản trị: đưa năng lực thực thi trở thành nền tảng để hiện thực hóa khát vọng phát triển mà Đại hội XIV đã xác lập.

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Không để sự hy sinh nào bị lãng quên

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Không để sự hy sinh nào bị lãng quên

(NB&CL) Có những cuộc hành trình được đo bằng số ki-lô-mét đã đi, có những công trình được ghi dấu bằng những con số đầu tư hay tốc độ tăng trưởng. Nhưng cũng có những hành trình không thể đo bằng những thước đo thông thường, bởi đích đến của nó không chỉ là một địa điểm, mà là sự trở về của ký ức, của lòng biết ơn và của lương tri. “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là một hành trình như thế.

Cốt lõi trong bảo vệ bản sắc dân tộc số

Cốt lõi trong bảo vệ bản sắc dân tộc số

(NB&CL) Trong hàng nghìn năm giữ nước của dân tộc Việt Nam, văn hóa luôn là cội rễ và là “vũ khí mềm” đặc biệt để bảo vệ sự tồn tại của dân tộc trước các thế lực xâm lăng. Khi chiến tranh không còn là tiếng súng, mà là cuộc chiến về thông tin, giá trị và biểu tượng, thì văn hóa trở thành tuyến phòng thủ chiến lược. Không gian mạng – một thực thể phi vật lý nhưng có sức ảnh hưởng sâu rộng – đang trở thành mặt trận mới của cuộc đấu tranh giữ nước bằng văn hóa. Trong môi trường đó, việc bảo vệ chủ quyền văn hóa trở nên cấp thiết không kém gì bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Chủ quyền văn hóa trên không gian mạng chính là quyền làm chủ thông tin, giá trị, bản sắc và tâm hồn dân tộc trước làn sóng toàn cầu hóa mạnh mẽ.

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

(NB&CL) Mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều được đánh dấu bằng những quyết sách mang tính mở đường. Có những quyết sách làm thay đổi cách tổ chức nền kinh tế, có những quyết sách tạo nên bước ngoặt về thể chế và phương thức quản trị. Nhưng cũng có những quyết sách không khởi đầu bằng những công trình quy mô lớn hay mục tiêu tăng trưởng cao, mà bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: sau tất cả những đổi thay, người dân sẽ sống tốt hơn như thế nào?

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

(CLO) Một đoạn video chưa đầy một phút. Một dòng trạng thái được chia sẻ hàng nghìn lần. Chỉ sau vài giờ, một con người có thể bị quy kết, bị tẩy chay và bị kết án bởi hàng vạn bình luận, ngay cả khi cơ quan có thẩm quyền còn chưa bắt đầu xác minh sự việc.

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

(CLO) Mỗi mùa thi tốt nghiệp trung học phổ thông đều mang theo biết bao kỳ vọng của học sinh, gia đình và toàn xã hội. Sau mười hai năm đèn sách, kỳ thi không chỉ khép lại một chặng đường học tập mà còn mở ra cánh cửa của tương lai. Đó có thể là giảng đường đại học, trường nghề hay hành trình lập nghiệp của mỗi người.

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

(NB&CL) Ngày 2/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1189/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới; đồng thời tạo nền tảng tinh thần vững chắc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

(NB&CL) Suốt nhiều năm, “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn” gần như đã trở thành một nhận định quen thuộc mỗi khi bàn về những lực cản đối với phát triển. Thế nhưng, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6 và Hội nghị trực tuyến với các địa phương đầu tháng 7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một nhận định khác, ngắn gọn nhưng giàu sức gợi: “Hiện nay, vấn đề cốt tử, cốt lõi là triển khai thực thi. Giai đoạn này, thể chế không còn là điểm nghẽn của điểm nghẽn nữa. Thực thi nhiệm vụ, tổ chức triển khai đang là điểm nghẽn của điểm nghẽn”.

Lớn cùng nhịp bước của đất nước

Lớn cùng nhịp bước của đất nước

(CLO) Mỗi thế hệ đều có một thời điểm phải trả lời câu hỏi: mình sẽ lớn lên như thế nào trong bước chuyển của đất nước. Với tuổi trẻ hôm nay, câu hỏi ấy đến sớm hơn và cũng cụ thể hơn. Khi Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới với những cơ hội rộng mở nhưng áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, điều được chờ đợi ở người trẻ không chỉ là khát vọng hay nhiệt huyết, mà còn là năng lực thích ứng, tinh thần học tập không ngừng và bản lĩnh để tạo ra giá trị thật. Lớn cùng nhịp bước của đất nước, vì thế, không còn là một lời cổ vũ, mà đang trở thành một yêu cầu của thời đại.

Nhìn lại một năm cải cách bộ máy

Nhìn lại một năm cải cách bộ máy

(CLO) Một năm trước, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước, cùng với quyết tâm tinh gọn tổ chức bộ máy là hàng loạt băn khoăn về những tác động trong giai đoạn chuyển tiếp. Việc nhiều cán bộ, công chức, viên chức xin nghỉ hưu trước tuổi hoặc thôi việc đã trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm của dư luận. Có người coi đây là kết quả tất yếu của quá trình sàng lọc đội ngũ, cũng có người lo ngại bộ máy sẽ thiếu hụt những cán bộ có năng lực, kinh nghiệm đúng vào thời điểm chính quyền cơ sở được giao nhiều quyền hạn và trách nhiệm hơn.

Báo chí Việt Nam - Người đến sau có trách nhiệm!

Báo chí Việt Nam - Người đến sau có trách nhiệm!

(CLO) Vòng xoáy công nghệ có lẽ chẳng bao giờ có điểm dừng. Báo chí bây giờ và trong tương lai vẫn sẽ từng ngày đối mặt với áp lực buộc mình đổi mới. Nhưng dù có ở nền tảng công nghệ nào, dù kỹ thuật làm báo có phát triển đến đâu, thì có những giá trị cốt lõi của báo chí cũng không thể mất và không được phép mất. Như một chiếc la bàn, Báo chí cách mạng có thể định hướng dư luận, góp phần gìn giữ sự ổn định xã hội và vun đắp niềm tin vào sự thật. Mạng xã hội có thể là “mạch máu” kết nối thông tin, nhưng Báo chí cách mạng chính là “trái tim” giữ nhịp đập lý trí và trách nhiệm trong đời sống truyền thông hiện đại, để luôn là một người đến sau có trách nhiệm!

Cỡ chữ bài viết: