Tình trạng nguy hiểm
Hôm thứ Ba (19/10), các nhà lãnh đạo y tế đã cảnh báo rằng Vương quốc Anh có nguy cơ "rơi vào một cuộc khủng hoảng mùa đông" nếu chính phủ không ban hành "Kế hoạch B", một cam kết mà họ đưa ra vào tháng trước, trong đó họ cho biết sẽ áp dụng lại các hạn chế Covid khi dữ liệu cho thấy Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) " không có khả năng chịu áp lực bền vững".
Đông đảo người dân đi dọc chợ hoa đường Columbia ở phía đông London vào tháng trước. Việc đeo khẩu trang ở Anh đã giảm đáng kể - Ảnh: Justin Tallis / AFP / Getty Images
Các quan chức tại Liên đoàn Dịch vụ y tế quốc gia, đại diện cho các tổ chức trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe của Vương quốc Anh, đã đưa ra một tuyên bố kêu gọi chính phủ “áp đặt các biện pháp bảo vệ ngay lập tức, như đeo khẩu trang trong không gian kín và đông đúc, để giữ mọi người khỏe mạnh và tránh cho NHS rơi vào quá tải trong mùa đông này”.
Họ cảnh báo rằng Dịch vụ Y tế Quốc gia “đang chứng kiến sự gia tăng đáng lo ngại về số ca nhiễm virus Corona trong bệnh viện và ở cộng đồng vào thời điểm chuẩn bị bước vào mùa đông, trong khi các nhân viên y tế gần như kiệt sức".
Vương quốc Anh hiện ghi nhận từ 40.000 đến 50.000 ca nhiễm Covid mới mỗi ngày và số ca nhập viện cũng như tử vong đang tăng đều đặn, mặc dù tốc độ lây nhiễm hiện tại thấp hơn nhiều so với trước đó trong đợt bùng phát đầu tiên của đại dịch nhờ vắc xin Covid, giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm trùng nặng, nhập viện và tử vong.
Hôm thứ Ba (19/10), Vương quốc Anh đã báo cáo 43.738 ca nhiễm Covid mới, giảm so với trước đó một ngày khi 49.156 trường hợp mới được ghi nhận vào thứ Hai, đánh dấu con số hàng ngày cao nhất trong ba tháng.
Cho đến nay, Vương quốc Anh đã ghi nhận hơn 8,5 triệu trường hợp Covid và 138.852 ca tử vong, sau khi có thêm 223 ca tử vong mới trong vòng 28 ngày qua. Hiện Anh đang nằm trong top 10 quốc gia có tỷ lệ tử vong cao nhất thế giới.
Tình hình "sẽ chỉ trở nên tồi tệ hơn"
Các hạn chế Covid ở Anh đã được dỡ bỏ vào ngày 19 tháng 7 khi các quán rượu, nhà hàng và câu lạc bộ đêm mở cửa trở lại. Việc bỏ đeo khẩu trang cũng trở thành một vấn đề chủ yếu của sự lựa chọn cá nhân khi tham gia các phương tiện giao thông công cộng.
Chính phủ của Thủ tướng Boris Johnson trước đây đã nhấn mạnh rằng các hạn chế Covid và khả năng đóng cửa, sẽ chỉ trở lại như một phương sách cuối cùng và đất nước phải “học cách sống chung với virus”.
Vào thứ Tư (20/10), Bộ trưởng Kinh doanh của Vương quốc Anh Kwasi Kwarteng đã nhắc lại quan điểm này khi nói với Times Radio rằng: “Tôi hoàn toàn nghĩ rằng việc chúng ta quay trở lại vòng vây phong tỏa là hoàn toàn sai lầm”.
“Tôi nghĩ chúng ta đang học cách sống chung với virus”, ông bình luận và cho rằng tỷ lệ nhập viện và tử vong thấp hơn nhiều so với các đỉnh đại dịch trước đây.
Tuy nhiên, Liên đoàn NHS hôm thứ Ba (19/10) cho biết tình hình hiện tại là nguy hiểm và chính phủ cần phải hành đồng sớm. Theo họ, các biện pháp bổ sung mà Vương quốc Anh hiện có thể ban hành bao gồm “thông báo rõ ràng với công chúng rằng mức độ rủi ro đã tăng lên, sử dụng chứng chỉ về tình trạng vắc xin Covid của mọi người và bắt buộc hợp pháp mọi người phải đeo khăn che mặt trong một số môi trường nhất định, ngoài việc cân nhắc yêu cầu mọi người làm việc tại nhà nếu họ có thể”.
Nhiều biện pháp trong số này, đặc biệt xung quanh việc đeo khẩu trang và chứng nhận Covid, “đã phổ biến ở các vùng của châu Âu, nơi tỷ lệ lưu hành bệnh thấp hơn”, Liên đoàn NHS khuyến cáo.
Phát biểu vào sáng thứ Tư (20/10), Matthew Taylor, giám đốc điều hành của liên đoàn NHS, cảnh báo rằng NHS, một tổ chức được yêu thích ở Anh và thậm chí còn hơn thế nữa trong thời gian đại dịch, đang ở "bờ vực" khi số lượng bệnh nhân Covid đang gia tăng mạnh trong các bệnh viện.
“Tôi nói chuyện với các nhà lãnh đạo y tế hàng ngày và bất kỳ người nào cũng nói rằng dịch vụ của họ hiện đang chịu áp lực rất lớn. Đây mới là giữa tháng Mười. Mọi thứ sẽ chỉ trở nên tồi tệ hơn trong tương lai”, ông nói với BBC Radio.
“Dịch vụ y tế đang ở tình thế mong manh ... nếu bạn đẩy xa hơn nữa, chúng tôi sẽ không thể cung cấp mức độ dịch vụ mà mọi người cần phải có”, ông nhấn mạnh.
Lính cứu hỏa Dan Joslin đeo tấm che mặt giúp bệnh nhân Covid-19 nằm sấp khi anh ta làm việc cùng với các y tá trong Đơn vị chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Queen Alexandra ở Portsmouth, miền nam nước Anh - Ảnh: AFP/Getty
Đột biến mới
Điều làm cho vấn đề ở Anh có thể trở nên tồi tệ hơn là một đột biến mới của biến thể Delta, mà các chuyên gia Anh đang theo dõi chặt chẽ.
Hôm thứ Sáu tuần trước (15/10), Cơ quan An ninh Y tế của Vương quốc Anh đã đưa ra một báo cáo trong đó cho biết “một biến thể phụ của delta mới được chỉ định là AY.4.2 được ghi nhận là đang lan rộng ở Anh” và cơ quan này đang theo dõi loại biến thể phụ này.
Biến thể Delta có khả năng lây nhiễm cao hiện là phiên bản thống trị của virus Corona trên toàn thế giới, sau khi soán ngôi biến thể Alpha trước đó của virus Corona, được phát hiện lần đầu tiên ở Vương quốc Anh.
“Hậu duệ” mới này của biến thể Delta, AY.4.2, đã được xác định trong một số ca nhiễm Covid ngày càng tăng ở Vương quốc Anh, và một số ý kiến cho rằng nó có thể là một yếu tố khả thi khác làm tăng số ca nhiễm mới, dù còn quá sớm để khẳng định điều này.
“Dòng phụ này hiện đang gia tăng tần suất. Nó bao gồm các đột biến A222V và Y145H. Vào tuần bắt đầu từ ngày 27 tháng 9 năm 2021 (tuần cuối cùng với dữ liệu trình tự hoàn chỉnh), dòng phụ này chiếm khoảng 6% tổng số trình tự được tạo, trên một quỹ đạo ngày càng tăng. Ước tính này có thể không chính xác ... Đánh giá thêm đang được tiến hành”, Cơ quan An ninh Y tế Vương quốc Anh lưu ý.
Người phát ngôn chính thức của thủ tướng Anh hôm thứ Ba (19/10) nói rằng, "AY.4.2 là thứ mà chúng tôi đang theo dõi rất kỹ" và hiện không có bằng chứng nào cho thấy biến thể này dễ lan truyền hơn. “Không có bằng chứng cho điều đó, nhưng như bạn mong đợi, chúng tôi đang theo dõi chặt chẽ và sẽ không ngần ngại hành động nếu cần thiết”, ông nói.
Cựu ủy viên Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ Scott Gottlieb cũng đã tweet về loại biến thể phụ này vào cuối tuần qua.
“Vương quốc Anh đã báo cáo mức tăng ca nhiễm Covid trong một ngày lớn nhất trong 3 tháng, cũng giống như biến thể delta mới AY.4 khi đột biến S:Y145H đã tăng mạnh, lên tới 8% các trường hợp được giải trình tự ở Anh”, Gottlieb nói. "Chúng tôi cần nghiên cứu khẩn cấp để tìm hiểu xem liệu biến thể Delta plus này có khả năng lây truyền cao hơn, hay có né tránh một phần miễn dịch không?".
Giáo sư miễn dịch học tại Đại học Hoàng gia London, Danny Altmann, cho rằng loại biến thể phụ này "cần được theo dõi và kiểm soát cẩn thận càng nhiều càng tốt".
“Bởi vì Delta hiện đã là đột biến thống trị ở một số vùng trong khoảng sáu tháng và không bị thay thế bởi bất kỳ biến thể nào khác, hy vọng rằng Delta có lẽ đại diện cho hiệu suất đột biến cao nhất mà virus có thể đạt được. Biến thể phụ AY.4 có thể bắt đầu nghi ngờ về khẳng định này”, ông cảnh báo.
Việc gỡ bỏ các hạn chế khi các rạp chiếu phim, quán rượu và các địa điểm lớn ngoài trời mở cửa khiến số ca lây nhiễm ở Anh gia tăng - Ảnh: Guy Bell
Tại sao Vương quốc Anh lại ở trong mớ hỗn độn này?
Các chuyên gia cho biết có nhiều lý do giải thích cho số lượng Covid tăng vọt của Vương quốc Anh, từ việc áp dụng khẩu trang nửa vời (ngay cả khi bắt buộc phải đeo mặt nạ, chẳng hạn như trên các phương tiện giao thông công cộng, quy tắc này hiếm khi được thực thi), cho đến các cuộc tụ tập lớn trong nhà dẫn đến nguy cơ lây lan nhanh.
Sự chần chừ của Vương quốc Anh trong việc tiêm chủng cho thanh thiếu niên, điều mà các quốc gia khác ở Châu Âu và Mỹ đã triển khai trước đó và việc cho phép học sinh trở lại trường học vào tháng 9, cũng được coi là lý do khiến số ca mắc bệnh tăng mạnh. Mặc dù sự bùng phát các nhiễm ở trẻ 0-18 tuổi hiện đang giảm dần, nhưng các nhiễm lại gia tăng trong thế hệ cha mẹ của các học sinh, dữ liệu cho thấy.
Trớ trêu thay, đợt triển khai tiêm chủng sớm của Vương quốc Anh - bắt đầu vào tháng 12 năm 2020 và là một trong những lần đầu tiên trên thế giới - cũng được coi là góp phần vào tỷ lệ ca bệnh cao hiện nay. Theo lý giải, khả năng miễn dịch ở những người được tiêm chủng sẽ giảm dần sau khoảng sáu tháng. Số liệu chính thức cho biết, hiện 78,9% dân số Vương quốc Anh trên 12 tuổi đã được tiêm chủng đầy đủ, vì thế số lượng người suy giảm miễn dịch sẽ ở mức độ cao.
Nước Anh từng được ca ngợi về chiến dịch tiêm chủng mạnh mẽ để sớm đưa cuộc sống trở lại “trạng thái bình thường mới”. Tuy nhiên, lúc này họ đang phải đối mặt với một thực tế khó khăn, mà nếu không có hành động đúng đắn, một kịch bản tồi tệ có thể xảy ra vào những tháng cuối năm, như cảnh báo của Liên đoàn Dịch vụ y tế quốc gia. Điều đó có nghĩa, cuộc chiến chống COVID-19 của Anh trước nguy cơ trở lại "vạch xuất phát" sau 1 năm triển khai tiêm chủng.
Có thể nói, trường hợp của nước Anh là lời cảnh báo nóng đối với các quốc gia đang có những biểu hiện tương tự xứ sở sương mù, khi chiến dịch tiêm chủng không có bước tiến trong khi những quy tắc Covid đang dần bị lãng quên.
