Với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”, sự kiện năm nay không chỉ là một cuộc họp đa phương đơn thuần mà còn được xem là minh chứng rõ nét cho vai trò dẫn dắt và trách nhiệm ngày càng cao của Việt Nam trong khu vực.
"Vườn ươm" cho những ý tưởng chính sách đột phá
Nhiều chuyên gia quốc tế nhận định rằng một trong những thành công lớn nhất của Việt Nam là đã nâng tầm diễn đàn trở thành một cơ chế đối thoại Kênh 1.5 uy tín. Tiến sĩ Julia Roknifard, giảng viên cao cấp tại Đại học Taylor (Malaysia), đánh giá đây là một bước đi chiến lược nhằm khỏa lấp những khoảng trống trong quy trình hoạch định chính sách truyền thống.
Theo bà, sự kết hợp linh hoạt giữa các quan chức chính phủ với tiếng nói từ giới học giả và doanh nghiệp đã biến Hà Nội thành một "vườn ươm" quan trọng cho những ý tưởng chính sách thực tiễn, giúp quản trị khu vực trở nên linh hoạt và bao trùm hơn.
Đồng quan điểm này, Đại sứ Indonesia tại Việt Nam Adam M. Tugio nhấn mạnh giá trị của AFF nằm ở khả năng tạo ra không gian thảo luận cởi mở, không bị ràng buộc bởi các nghi thức ngoại giao cứng nhắc.
Điều này cho phép các bên trao đổi thẳng thắn về những vấn đề khó khăn như cuộc khủng hoảng tại Myanmar hay sự cạnh tranh giữa các nước lớn, từ đó tìm ra điểm chung để tiến tới hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cũng mô tả diễn đàn là một "sáng kiến quan trọng của Việt Nam" nhằm thúc đẩy ngoại giao ASEAN ở cả cấp độ khu vực và toàn cầu.
Thúc đẩy vai trò trung tâm trước các thách thức toàn cầu
Trong bối cảnh địa chính trị thế giới đầy biến động, giới học giả Nga đặc biệt ghi nhận vai trò của Việt Nam trong việc củng cố đoàn kết nội khối. Giáo sư Dmitry Mosyakov nhận định Việt Nam luôn đi đầu trong việc tìm kiếm tiếng nói chung và sự thỏa hiệp trong những vấn đề nóng bỏng nhất, giúp tạo ra một bầu không khí ổn định cho sự phát triển của cả khu vực.
Phó Giáo sư Ekaterina Koldunova từ Học viện Quan hệ Quốc tế Nhà nước Moscow (MGIMO) cũng cho rằng diễn đàn đã trở thành nền tảng nổi bật để thảo luận về các vấn đề cấp bách của châu Á trong một khuôn khổ quốc tế rộng lớn hơn.
Sự xuất hiện của các xu hướng mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi xanh cũng là tâm điểm tại diễn đàn năm nay. Giáo sư Diêm Học Thông từ Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) nhận định rằng thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ sang cạnh tranh công nghệ, nơi AI đang "tái định nghĩa quyền lực quốc gia".
Ông đánh giá ASEAN là một ví dụ điển hình về khả năng duy trì hòa bình khu vực mà không cần một quốc gia nào giữ vai trò lãnh đạo tuyệt đối, đồng thời khuyên các nước thành viên nên tập trung nâng cao năng lực quản trị để thích ứng với kỷ nguyên số.
Thay vì chỉ phản ứng thụ động trước các biến động, Việt Nam đang cùng ASEAN chủ động xây dựng vị thế như một trung tâm đổi mới sáng tạo. Giáo sư Vũ Minh Khương từ Trường Chính sách công Lý Quang Diệu (Singapore) nhận định việc đăng cai tổ chức AFF phản ánh sự trưởng thành và đứng đầu của Việt Nam trong việc thúc đẩy một ASEAN kết nối và hiệp lực hơn. Ông nhấn mạnh rằng khu vực có thể đạt được tăng trưởng nhanh hơn nếu các quốc gia biết tận dụng thế mạnh bổ trợ cho nhau, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và công nghệ số.
Các chuyên gia đều nhất trí rằng thành công của ASEAN phải được đo lường bằng những lợi ích thiết thực mang lại cho người dân. Tiến sĩ Julia Roknifard từ Đại học Taylor (Malaysia) khẳng định bằng cách ưu tiên các giá trị hòa bình và thịnh vượng, Việt Nam đã khéo léo dẫn dắt các cuộc thảo luận tránh xa những tranh chấp phân cực để tập trung vào mục tiêu phát triển bền vững. Điều này gửi đi thông điệp mạnh mẽ về một ASEAN tự cường, lấy người dân làm trung tâm và đủ khả năng định hình tương lai của chính mình trên bản đồ địa chính trị thế giới.
