Chiều 10/6, Phiên toàn thể 5 đã diễn ra với chủ đề "Những mô hình phát triển mới trong bối cảnh chuyển dịch toàn cầu". Tại sự kiện, các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia quốc tế đã cùng thảo luận nhằm tìm ra định hướng phát triển phù hợp cho ASEAN trước những biến động sâu sắc của thế giới.
Phát biểu tại phiên họp, Thứ trưởng Ngoại giao Thái Lan Sarun Charoensuwan nhận định mô hình tăng trưởng truyền thống từng giúp ASEAN thành công nhờ nền kinh tế mở và lực lượng lao động cạnh tranh nay đang đối mặt với sức ép lớn.
Những điều kiện bảo đảm tăng trưởng đang thay đổi nhanh chóng do chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, rủi ro khí hậu, già hóa dân số và nguy cơ mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình. Ông đề xuất ASEAN cần đa dạng hóa quan hệ đối tác, đầu tư mạnh mẽ cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và hạ tầng số để không ai bị bỏ lại phía sau.
Đồng tình với quan điểm này, nguyên Bộ trưởng Thương mại Indonesia Mari Pangestu cho rằng, thế giới đang chuyển đổi cấu trúc chưa từng có bởi 5 động lực lớn, trong đó có khủng hoảng năng lượng và sự trỗi dậy của công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI). Theo bà, ASEAN cần thay đổi chiến lược, chuyển từ thu hút FDI lắp ráp đơn giản sang thu hút các dòng vốn mang lại chuyển giao công nghệ, hướng tới ba nền tảng cốt lõi là độ phức tạp kinh tế, khả năng chống chịu và hội nhập khu vực.
Từ góc độ học thuật, Giáo sư Masahiro Kawai (Đại học Tokyo, Nhật Bản) đánh giá, ASEAN không cần một mô hình phát triển hoàn toàn mới, mà cần duy trì định hướng mở kết hợp với việc tăng cường "tự chủ chiến lược" nhằm giảm thiểu các cú sốc bên ngoài.
Trong khi đó, Giáo sư Lee Keun (Đại học Quốc gia Seoul, Hàn Quốc) nhấn mạnh, sự trở lại của các chính sách công nghiệp trên toàn cầu nhằm nuôi dưỡng các ngành công nghiệp mới. Đáng chú ý, ông đánh giá tín hiệu tích cực từ quá trình chuyển đổi xe điện của Việt Nam với trường hợp VinFast có nhiều nét tương đồng với chặng đường phát triển của doanh nghiệp Hàn Quốc. Giáo sư Lee Keun khuyến nghị Việt Nam tiếp tục thúc đẩy các doanh nghiệp dẫn dắt trong lĩnh vực có lợi thế để dịch chuyển lên chuỗi giá trị cao hơn.
Chia sẻ góc nhìn từ phía Việt Nam, Tiến sĩ Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho biết, quá trình phát triển hiện nay là chuỗi chuyển đổi liên tục từ kinh tế nâu sang xanh, từ tuyến tính sang tuần hoàn. Ông kiến nghị ASEAN không chỉ thúc đẩy tự do hóa mà cần nghiên cứu hình thành một “Cộng đồng Đổi mới sáng tạo ASEAN” như một trụ cột mới cho tương lai, trong đó doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm.
Về bài toán nguồn lực, ông Srini Nagarajan, Giám đốc điều hành khu vực châu Á của British International Investment (BII) nhận định thách thức lớn nhất của khu vực là duy trì tăng trưởng kinh tế song hành cùng mục tiêu giảm phát thải. Điểm nghẽn lớn trong chuyển dịch năng lượng của nhiều quốc gia ASEAN hiện nằm ở hạ tầng lưới điện. Ông nhấn mạnh sự cần thiết của những chính sách nhất quán, dễ dự báo nhằm tạo môi trường an tâm để thu hút dòng vốn tư nhân vào các dự án xanh và hạ tầng bền vững.
