Động lực nào khiến Đảng Công nhân người Kurd giải thể?

Hy vọng hòa bình lâu dài được nhen lên

Thông báo của Đảng Công nhân người Kurd (PKK) được đưa ra sau lời kêu gọi hồi tháng 2 năm nay của nhà lãnh đạo đang bị giam giữ Abdullah Ocalan, người đã yêu cầu lực lượng này hạ vũ khí và giải thể trước khi đánh giá lại cuộc đấu tranh của họ và quyết định con đường phía trước.

PKK cham dut xung dot voi Tho Nhi Ky - Anh 1
Ông Abdullah Ocalan (cầm giấy) ngồi giữa các thành viên đảng DEM đọc lời kêu gọi PKK hạ vũ khí và giải thể. Ảnh: DEM

Trong một tuyên bố được đăng tải hôm 12/5 bởi hãng thông tấn Firat, có liên kết với PKK, lực lượng này cho biết họ “đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình”. “Trên cơ sở này, Đại hội lần thứ 12 của PKK đã quyết định giải thể cơ cấu tổ chức của PKK và chấm dứt phương pháp đấu tranh vũ trang”, tuyên bố của PKK cho biết.

Được thành lập bởi Abdullah Ocalan vào năm 1978, PKK đã phát động cuộc khởi nghĩa vũ trang vào năm 1984, chủ yếu hoạt động ở khu vực đông nam Thổ Nhĩ Kỳ. Ban đầu, lực lượng này đấu tranh cho một nhà nước Kurd độc lập và sau đó đòi hỏi nhiều quyền hơn cho người Kurd, một nhóm dân tộc gồm hàng chục triệu người sống trải khắp Thổ Nhĩ Kỳ, Syria, Iraq và Iran. PKK, bị Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ coi là một tổ chức khủng bố, có các chi nhánh ở cả bốn quốc gia kể trên.

Hàng chục ngàn người đã thiệt mạng trong cuộc xung đột giữa lực lượng này và quân đội chính phủ. Năm 1999, ông Abdullah Ocalan bị các điệp viên Thổ Nhĩ Kỳ bắt giữ tại Kenya và đưa về giam giữ trên một hòn đảo ở Biển Marmara. Sau hơn hai chục năm bị cầm tù, nhà lãnh đạo 75 tuổi này cho biết, ông nhận thấy đã đến lúc phải đưa ra quyết định về con đường đấu tranh của người Kurd.

“Tôi đang kêu gọi hạ vũ khí và tôi chịu trách nhiệm lịch sử cho lời kêu gọi này. Tất cả các nhóm phải hạ vũ khí và PKK phải tự giải thể”, Abdullah Ocalan viết trong một lá thư do các đồng minh chính trị của ông đọc tại Istanbul, kèm theo bức ảnh cho thấy ông ngồi cùng các chính trị gia ủng hộ người Kurd.

Lời kêu gọi của ông Abdullah Ocalan cũng như quyết định giải tán sau đó của PKK được giới phân tích chính trị Trung Đông đánh giá cao, bởi nó có thể giúp kết thúc một cuộc xung đột vũ trang dai dẳng đã gây ảnh hưởng khắp khu vực, lan sang miền bắc Iraq và Syria.

Trong một phát biểu sau thông tin PKK tự giải thể, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã ca ngợi đây là một động thái vì "hòa bình và tình anh em”.

Với Ankara, việc chấm dứt xung đột với PKK cũng có thể giúp giải quyết một trong những vấn đề chính trị quan trọng nhất của Thổ Nhĩ Kỳ trong nhiều thập kỷ liên quan đến hàng triệu người Kurd.

PKK cham dut xung dot voi Tho Nhi Ky - Anh 2
Các chiến binh PKK đã đấu tranh vũ trang với chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ suốt 4 thập kỷ qua. Ảnh: ISPI

Nước láng giềng của Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq cũng hoan nghênh tuyên bố giải thể của PKK. Bộ Ngoại giao Iraq mô tả động thái này là “một cơ hội quan trọng để thúc đẩy các nỗ lực hòa bình và chấm dứt các cuộc xung đột kéo dài”.

Sự hiện diện của PKK ở miền Bắc Iraq từ lâu đã là nguồn căng thẳng chính giữa nước này với quốc gia láng giềng Thổ Nhĩ Kỳ. Vì thế, Baghdad hy vọng quyết định giải thể của PKK sẽ “tăng cường an ninh và ổn định ở Iraq và khu vực”, chấm dứt căng thẳng ở biên giới phía bắc của nước này.

Trước đó, Chủ tịch khu vực bán tự trị người Kurd tại Iraq, Nechirvan Barzani, cho biết quyết định của PKK “thể hiện sự trưởng thành về mặt chính trị ... và đặt nền tảng cho một nền hòa bình lâu dài có thể chấm dứt nhiều thập kỷ bạo lực”.

Việc chấm dứt cuộc xung đột giữa PKK và Thổ Nhĩ Kỳ cũng sẽ giúp loại bỏ nguồn căng thẳng giữa Ankara và Washington về quan hệ đối tác quân sự của Mỹ với một số chiến binh người Kurd trong cuộc chiến chống lại tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS).

Nhà Trắng hiện vẫn phân biệt giữa PKK và các thành viên chi nhánh Syria của đảng này - bao gồm cả Lực lượng Dân chủ Syria do người Kurd lãnh đạo - vốn đang sát cánh cùng quân đội Mỹ chống lại IS.

Điều gì khiến PKK đưa ra quyết định lịch sử?

Thông báo của PKK được đưa ra trong bối cảnh hơn một năm xung đột đã làm thay đổi cán cân quyền lực ở Trung Đông nói chung, bao gồm cuộc chiến của Israel với các chiến binh Hamas ở Gaza và các lực lượng dân quân đồng minh với Iran trên khắp khu vực.

Sự suy yếu của Iran, và nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon sau cuộc chiến với Israel, đã góp phần vào sự sụp đổ của chính phủ cựu Tổng thống Assad ở Syria vào cuối năm ngoái. Những thay đổi này sắp xếp lại bản đồ địa chính trị khu vực, loại bỏ một đối thủ chính của Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời khiến các chiến binh người Kurd mất đi nhiều hậu thuẫn.

Ông Sinan Ulgen, nhà phân tích chính trị Trung Đông đến từ Quỹ Carnegie Europe cho rằng, sự thay đổi trong chính sách của các cường quốc, đặc biệt là Mỹ, đã ảnh hưởng đến quyết định của PKK.

Việc Mỹ giảm sự hiện diện ở Syria và không còn coi khu vực này là trọng tâm chiến lược khiến các nhóm vũ trang người Kurd, bao gồm PKK, mất đi sự hỗ trợ quan trọng. Ngoài ra, việc chính phủ mới ở Syria có quan hệ tốt hơn với Thổ Nhĩ Kỳ cũng làm giảm không gian hoạt động của PKK trong khu vực

Bên cạnh đó, Ankara cũng có những nỗ lực thông qua con đường chính trị để thúc đẩy PKK giải thể. Tháng 10 năm ngoái, ông Devlet Bahceli, lãnh đạo Đảng Phong trào Dân tộc cánh hữu (MHP) và là đối tác trong liên minh cầm quyền của Tổng thống Recep Tayyip Erdogan, đã đưa ra dấu hiệu công khai đầu tiên khi bắt tay với các thành viên Đảng Dân chủ và Bình đẳng Nhân dân (DEM) ủng hộ người Kurd trong một phiên họp Quốc hội.

Đó là một sự thể hiện tình hữu nghị chưa từng có giữa hai đảng vốn có sự thù địch sâu sắc từ rất lâu. Vài tuần sau, ông Bahceli đề xuất ân xá cho Ocalan nếu nhà lãnh đạo 75 tuổi này tới phát biểu trước các đại diện quốc hội của Đảng DEM và kêu gọi PKK giải thể.

PKK cham dut xung dot voi Tho Nhi Ky - Anh 3
Ông Devlet Bahceli (bên trái), lãnh đạo Đảng Phong trào Dân tộc cánh hữu (MHP) và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, Recep Tayyip Erdogan. Ảnh: Haber Hergun

Vào cuối tháng 2, Tổng thống Erdogan cũng có những động thái khởi động lại tiến trình hòa bình với PKK khi mô tả khả năng giải thể của đảng này là “cơ hội lịch sử để tiến tới mục tiêu phá hủy bức tường khủng bố”.

Sau đó, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đã cho phép cháu trai của Ocalan và một phái đoàn của DEM đến thăm ông tại nhà tù, tạo nền tảng cho lời kêu gọi PKK giải thể của nhà lãnh đạo này vào ngày 27/2.

Một số nhà phân tích cho rằng việc khởi động tiến trình hòa binh với PKK cũng phục vụ mục tiêu chính trị của ông Erdogan, nhằm củng cố quyền lực và mở đường cho các thay đổi hiến pháp có thể giúp ông tiếp tục cầm quyền sau năm 2028. Tuy nhiên, quyết định của PKK trên hết vẫn đến từ mong muốn nội tại của lực lượng này.

Sau hơn 40 năm xung đột, với hàng chục nghìn người thiệt mạng và hàng triệu người bị ảnh hưởng, cả PKK và cộng đồng người Kurd đều mong muốn chấm dứt bạo lực. Abdullah Ocalan và các lãnh đạo PKK nhận thấy rằng đấu tranh chính trị thông qua các đảng phái và tổ chức xã hội sẽ mang lại hiệu quả hơn so với đấu tranh vũ trang.

Việc tổ chức Đại hội lần thứ 12 của PKK và quyết định giải thể là kết quả của quá trình chuyển hướng nhận thức đó, đồng thời cho thấy một sự đồng thuận nội bộ PKK về việc cần thiết phải tìm kiếm giải pháp hòa bình và bền vững.

Và thông điệp của PKK rằng họ đã hoàn thành "sứ mệnh lịch sử", chuyển sang con đường chính trị chính là sự khẳng định về một sự thay đổi chiến lược nhằm đạt được quyền lợi cho người Kurd thông qua các kênh đối thoại, mở rộng không gian cho đại diện chính trị của người Kurd trong chính trường Thổ Nhĩ Kỳ.

Xem thêm

COP31: Khi AI trở thành bài toán khí hậu mới

COP31: Khi AI trở thành bài toán khí hậu mới

(NB&CL) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những khả năng mới trong ứng phó biến đổi khí hậu, nhưng sự phát triển nhanh chóng của công nghệ này cũng kéo theo nhu cầu năng lượng, nước và tài nguyên ngày càng lớn. Tại COP31, đây là một thách thức mới mà thế giới không thể bỏ qua.

Sự sụp đổ bất ngờ của Ueno Bank khiến hàng triệu khách hàng không thể truy cập tài khoản. Ảnh: Ueno Bank

Ngân hàng Ueno Bank tại Paraguay sụp đổ như thế nào?

(CLO) Từ một ngân hàng số phát triển nhanh chóng với gần 3 triệu khách hàng, Ueno Bank tại Paraguay bất ngờ bị cơ quan quản lý can thiệp vì thiếu hụt vốn nghiêm trọng. Đằng sau sự sụp đổ này là những khoản cho vay rủi ro, sai lệch trong báo cáo tài chính và nghi vấn xung đột lợi ích, khiến hàng triệu người gửi tiền bị ảnh hưởng.

Canada xích lại gần châu Âu nhưng khó rời xa Mỹ

Canada xích lại gần châu Âu nhưng khó rời xa Mỹ

(CLO) Việc Canada cam kết hướng tới trở thành thành viên liên kết đầu tiên của Liên minh châu Âu (EU) đánh dấu bước tiến mới trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Tuy nhiên, động thái này không đồng nghĩa Ottawa muốn tạo đối trọng hay tìm kiếm một đối tác thay thế Washington.

 Điều gì chờ đợi Tổng thống Trump nếu đảng Dân chủ giành lại Quốc hội Mỹ?

Điều gì chờ đợi Tổng thống Trump nếu đảng Dân chủ giành lại Quốc hội Mỹ?

(CLO) Đảng Dân chủ đang kỳ vọng giành lại quyền kiểm soát lưỡng viện trong cuộc bầu cử ngày 3/11 để làm đòn bẩy đối trọng. Nếu thành công, họ sẽ nắm trong tay các đặc quyền hiến định nhằm giám sát, điều tra và trực tiếp kiềm chế quyền lực hành pháp của Tổng thống Donald Trump trong nửa sau nhiệm kỳ.

Cán cân quyền lực trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ

Cán cân quyền lực trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ

(NB&CL) Ngày 3/11 tới, cử tri Mỹ sẽ lựa chọn Quốc hội khóa mới cùng nhiều vị trí lãnh đạo cấp bang. Diễn ra giữa nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump, cuộc bầu cử có thể điều chỉnh tương quan quyền lực tại Washington, tác động đến chương trình nghị sự của Nhà Trắng và định hình bước chuẩn bị cho cuộc đua Tổng thống năm 2028. Trong bối cảnh đa số tại Quốc hội Mỹ khá mong manh, những thay đổi nhỏ về số ghế cũng có thể tạo ra những thay đổi chính trị đáng kể.

Mỹ loại DeepSeek khỏi cơ quan chính phủ và vấn đề chủ quyền dữ liệu AI quốc gia

Mỹ loại DeepSeek khỏi cơ quan chính phủ và vấn đề chủ quyền dữ liệu AI quốc gia

(CLO) Quyết định của Bộ An ninh Nội địa Mỹ yêu cầu loại bỏ DeepSeek khỏi hệ thống công nghệ thông tin của các cơ quan hành pháp dân sự liên bang cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong cách các quốc gia lựa chọn công nghệ. Chất lượng và giá thành vẫn quan trọng nhưng ngày càng phải được cân nhắc cùng an ninh dữ liệu, quyền kiểm soát hệ thống và lợi ích quốc gia.

Bình đẳng giới và những thách thức trong kỷ nguyên AI

Bình đẳng giới và những thách thức trong kỷ nguyên AI

(NB&CL) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao năng suất lao động, tiếp cận tri thức và thúc đẩy bình đẳng giới, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gia tăng định kiến và bất bình đẳng về cơ hội phát triển. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, bình đẳng giới trong kỷ nguyên AI không chỉ đòi hỏi quyền tiếp cận công nghệ, mà còn phải bảo đảm sự tham gia và thụ hưởng công bằng của phụ nữ.

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

(CLO) Giữa lúc những thảm họa thiên nhiên ngày càng khó lường, ASEAN đang chủ động chuẩn bị cho tình huống xấu nhất bằng các cuộc diễn tập cứu trợ đa quốc gia. Mục tiêu rất rõ ràng: tăng cường phối hợp lực lượng, chia sẻ thông tin và sẵn sàng hỗ trợ người dân khi thảm họa thực sự xảy ra.

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

(CLO) Sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út bị tấn công 4 lần trong 5 ngày gần đây bởi tên lửa và máy bay không người lái của lực lượng Houthi. Chuỗi sự kiện cho thấy hàng không thế giới một lần nữa phải chịu liên lụy từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

(NB&CL) Tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các đại diện cấp cao của những nước tham gia Hiệp ước Artemis (Artemis Accords) đang bàn về các nguyên tắc cho hoạt động trên Mặt trăng, trong lúc số thành viên sáng kiến này đã lên 76 và các chương trình đưa người trở lại Mặt trăng bước vào giai đoạn mới.

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

(CLO) Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đến thủ đô Reykjavik ngày 5/10, đánh dấu chuyến thăm Iceland đầu tiên của một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ kể từ năm 2021. Động thái này diễn ra trong bối cảnh khu vực Bắc Cực đang ngày càng gia tăng tầm quan trọng chiến lược đối với Washington trên các phương diện an ninh, tuyến hàng hải và tài nguyên.

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

(CLO) Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Tây Ban Nha của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (ngày 29 – 30/9) diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang đón nhận nhiều xung lực phát triển mới, song cũng đan xen không ít thách thức cần tháo gỡ ở cả bình diện song phương lẫn nội bộ mỗi nước.

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

(NB&CL) Từ Nepal đến Indonesia, những thiên tai gần đây cho thấy năng lực cảnh báo đang tiến rất nhanh về công nghệ nhưng vẫn có thể mắc kẹt ở những mắt xích tưởng như rất nhỏ. Trong bối cảnh Liên hợp quốc đặt mục tiêu tất cả các nước đều có năng lực cảnh báo sớm vào năm 2027, khoảng cách giữa “biết trước” và “kịp thời hành động” trở thành câu hỏi quan trọng.

Cỡ chữ bài viết: