Theo NASA, trong thời gian diễn ra nhật thực toàn phần, ban ngày có thể đột ngột tối sầm như hoàng hôn hoặc ban đêm trong vài chục giây đến vài phút. Đây được xem là một trong những hiện tượng thiên văn ấn tượng nhất mà con người có thể quan sát bằng mắt thường nếu ở đúng vị trí.
Lần này, dải nhật thực toàn phần sẽ đi qua Greenland, Iceland, miền bắc Tây Ban Nha và đông bắc Bồ Đào Nha. Người dân tại những khu vực này sẽ có cơ hội chứng kiến Mặt trời bị che khuất hoàn toàn.
Trong khi đó, nhiều nơi khác ở châu Âu, châu Phi và Bắc Mỹ sẽ chỉ quan sát được nhật thực một phần, tức là chỉ một phần Mặt Trời bị Mặt Trăng che khuất.
Theo Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), lần gần nhất châu Âu được quan sát nhật thực toàn phần là vào năm 2006. Đối với Tây Ban Nha, đây sẽ là lần đầu tiên người dân nước này được chứng kiến nhật thực toàn phần từ đất liền kể từ năm 1905.
Bà Carole Mundell, Giám đốc Khoa học của ESA, cho rằng nhật thực toàn phần là một trong số ít những sự kiện thiên văn có thể khiến hàng triệu người cùng hướng mắt lên bầu trời vào cùng một thời điểm.
“Đó là khoảnh khắc kết nối chúng ta với vũ trụ và nhắc nhở rằng khát vọng khám phá, tìm hiểu thế giới xung quanh luôn là một trong những động lực lớn nhất của nhân loại”, bà nói.
Có thể quan sát nhật thực ở đâu?
Theo EarthSky, dải nhật thực toàn phần sẽ kéo dài khoảng 8.300 km, bắt đầu từ khu vực Bắc Băng Dương, sau đó đi qua gần Bắc Cực rồi tiếp tục di chuyển qua Greenland, Iceland, Bồ Đào Nha và miền bắc Tây Ban Nha.
Người dân Greenland có thể quan sát hiện tượng toàn phần kéo dài hơn hai phút. Tại miền bắc Tây Ban Nha, thời gian quan sát ngắn hơn, khoảng 20 giây.
Các chuyên gia lưu ý rằng điều kiện thời tiết sẽ đóng vai trò quyết định. Mây dày hoặc mưa có thể khiến việc quan sát trở nên khó khăn, dù người xem đang đứng trong vùng nhật thực toàn phần.
Đối với người dân ở Việt Nam và những khu vực nằm ngoài đường đi của nhật thực, hiện tượng này sẽ không thể quan sát trực tiếp. Tuy nhiên, ESA dự kiến phát sóng trực tiếp toàn bộ sự kiện từ Đài quan sát Vật lý thiên văn Javalambre ở Tây Ban Nha để người yêu thiên văn trên toàn thế giới theo dõi.
Những lần nhật thực toàn phần tiếp theo
Theo NASA, nhật thực toàn phần tiếp theo sẽ diễn ra vào ngày 2/8/2027, với đường đi qua miền nam Tây Ban Nha, Bắc Phi, Saudi Arabia và Yemen.
Sau đó, nhiều khu vực trên thế giới sẽ tiếp tục có cơ hội quan sát hiện tượng này trong các năm tiếp theo. Riêng tại Mỹ, phải đến năm 2045 mới có một đợt nhật thực toàn phần lớn đi qua nhiều bang trên lãnh thổ nước này.
Quan sát nhật thực thế nào để không gây hại cho mắt?
Các cơ quan vũ trụ khuyến cáo không được nhìn trực tiếp vào Mặt trời bằng mắt thường trong quá trình nhật thực, ngoại trừ vài khoảnh khắc ngắn khi Mặt trời đã bị che khuất hoàn toàn.
Người xem cần sử dụng kính chuyên dụng đạt tiêu chuẩn quốc tế dành cho quan sát nhật thực. Kính râm thông thường không đủ khả năng bảo vệ mắt trước bức xạ từ Mặt trời.
Các chuyên gia cũng cảnh báo không được nhìn Mặt trời qua máy ảnh, ống nhòm hoặc kính thiên văn nếu các thiết bị này không được trang bị bộ lọc chuyên dụng. Ánh sáng tập trung qua các thiết bị quang học có thể gây tổn thương mắt nghiêm trọng chỉ trong thời gian rất ngắn.
Vì sao các nhà khoa học quan tâm đến nhật thực?
Nhật thực không chỉ là hiện tượng hấp dẫn đối với công chúng mà còn là cơ hội quý giá để các nhà khoa học nghiên cứu Mặt trời, đặc biệt là vành nhật hoa - lớp khí quyển ngoài cùng của ngôi sao này.
Trong sự kiện ngày 12/8, các nhóm nghiên cứu dự kiến sẽ thả khinh khí cầu lên độ cao lớn để ghi lại hình ảnh bóng Mặt Trăng quét qua bề mặt Trái đất.
Một trong những mục tiêu là tái hiện thí nghiệm nổi tiếng năm 1919, khi các nhà khoa học lần đầu chứng minh được dự đoán của nhà vật lý Albert Einstein về việc lực hấp dẫn có thể làm bẻ cong ánh sáng, qua đó xác nhận thuyết tương đối rộng.
ESA cho biết các dự án khoa học liên quan đến nhật thực cũng là cơ hội để công chúng tham gia nghiên cứu, giúp đưa khoa học vũ trụ đến gần hơn với đời sống thường ngày và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ.
