Những ngày qua, sông Lô đoạn chảy qua huyện Hàm Yên vốn yên bình đã trở nên dữ dội bởi hoạt động rầm rộ của 2 tàu cuốc khai thác cát. Theo bà Trương Thị Tuân (thôn Việt Thành, xã Tân Thành): Gần 1 tháng nay, có 2 tàu cuốc công suất lớn, khai thác cát suốt ngày, gây tiếng ồn, nguy cơ sạt đất canh tác...Tàu cuốc, tàu chở cát nối đuôi nhau, dàn hàng ngang hết cả dòng sông.
Ghi nhận ngày 21/12, trên sông Lô (đoạn qua xã Tân Thành), nhiều công nhân, máy móc, xe chở vật liệu xây dựng hoạt động tấp nập. Dưới lòng sông 2 tàu cuốc cùng xà lan, tàu chở đang “đục khoét” cát, vận hành hết công suất, từ sáng sớm… Nhiều người dân do lo sợ hoạt động của tàu cuốc làm sạt lở đất canh tác, nên ngày ngày phải canh giữ ruộng.
Tàu cuốc vẫn nhả cát cho thuyền ăn hàng
Ông Đỗ Hữu Ngọc, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Thành cho biết: “Hiện nay, trên địa bàn xã có một phần diện tích thuộc DA thủy điện sông Lô 8A , do Công ty Lam Sơn làm chủ đầu tư. Trên địa bàn xã không có DA khai thác cát, sỏi dùng tàu cuốc được cơ quan chức năng cấp phép. Việc có tàu cuốc đang khai thác cát ngay sát DA thủy điện là trái phép, chúng tôi cho kiểm tra và báo cáo cơ quan thẩm quyền cao hơn để có hướng xử lý”.
Còn ông Nguyễn Văn Đông, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Hàm Yên cho biết: “Hiện nay, tỉnh Tuyên Quang, huyện Hàm Yên có chủ trương tạm dừng hoạt động khai thác cát, sỏi bằng tàu cuốc”. Liên quan đến 2 tàu cuốc đang hoạt động đoạn sông Lô xã Tân Thành, ông Đông xác nhận thuộc diện tích DA thủy điện và được UBND tỉnh Tuyên Quang đồng ý cho công ty Lam Sơn dùng 2 tàu cuốc thi công hạng mục đê quây.
Theo ông Đông, trong quá trình thực hiện DA thủy điện, Công ty Lam Sơn được phép tận thu sản phẩm trong phần diện tích được cấp phép. Tuy nhiên, ông Đông không cung cấp được văn bản về việc tận thu sản phẩm của Công ty Lam Sơn.Theo tìm hiểu của chúng tôi, ngày 20/7/2017, UBND tỉnh Tuyên Quang có Quyết định số 237 phê duyệt quy hoạch tổng thể mặt bằng xây dựng công trình nhà máy thủy điện sông Lô 8A, với tổng diện tích khoảng 273,20ha, công suất 27MW; kinh phí của Công ty Lam Sơn và nguồn vốn hợp pháp khác.
Ngày 17/11/2017, Công ty Lam Sơn có văn bản đề nghị UBND tỉnh Tuyên Quang chấp thuận biện pháp thi công hạng mục đê quây dự án thủy điện, trong đó, nêu: Với điều kiện địa chất khu vực công trình chính có lớp cuội sỏi dày, nên để đắp được đê quây và thi công công trình chính cần thiết phải đào và vận chuyển hết lớp cuội sỏi ra khỏi phạm vi hố móng công trình. Với phương án khả thi nhất là dùng 2 tàu cuốc để nạo vét cát, sỏi dưới hố móng khu vực công trình phục vụ công tác đắp đê quây.
Ngày 21/11, UBND tỉnh Tuyên Quang có văn bản đồng ý chủ trương phương án thi công hạng mục đê quây DA thủy điện theo đề xuất của Công ty Lam Sơn.
Trước câu hỏi của PV về việc tỉnh Tuyên Quang đang tạm dừng khai thác cát sỏi bằng tàu cuốc nhưng lại đồng ý cho công ty Lam Sơn dùng 2 tàu cuốc để nạo vét DA thủy điện, ông Đông lí giải: “Quy định của tỉnh áp dụng trong hoạt động khai thác cát, sỏi. Việc công ty Lam Sơn dùng 2 tàu cuốc thực hiện thi công đê quây dự án thủy điện là hợp lý”.
Tuy nhiên, theo quan sát, đoạn đê quây DA thủy điện, lòng sông Lô đều là cát mịn, không có cuội, sỏi; 2 tàu cuốc chỉ việc “ngoặm” cát đổ vào tàu chở. Nhiều ý kiến cho rằng, Công ty Lam Sơn đang được UBND tỉnh Tuyên Quang “đặc cách” cho dùng 2 tàu cuốc để khai thác cát. Điều này trái với chủ trương của UBND tỉnh về việc không dùng tàu cuốc khai thác cát, sỏi trên địa bàn Tuyên Quang.
Được biết, tại Tuyên Quang, muốn sử dụng tàu cuốc để nạo vét, khai thác cát, sỏi cần tuân thủ quy trình thủ tục làm hồ sơ, xét, thẩm định, phê duyệt trong một thời gian dài và phải có ý kiến của rất nhiều cơ quan liên quan. Tuy nhiên, chỉ trong vòng 4 ngày, kể từ khi Công ty Lam Sơn gửi văn bản (đề nghị phương án dùng 2 tàu cuốc nạo vét thực hiện dự án gửi đến UBND tỉnh Tuyên Quang), ngày 21/11/2017, tỉnh Tuyên Quang căn cứ vào đề nghị này, ra văn bản số 3679/UBND-CN đồng ý cho 2 tàu cuốc nạo vét cát, sỏi phục vụ công tác đắp đê quây.
Tàu cuốc nạo vét cát, sỏi phục vụ công tác đắp đê quây
Khi được hỏi, đại diện xã Tân Thành và UBND huyện Hàm Yên đều cho rằng, cấp sở tại không biết việc Công ty Lam Sơn được sử dụng 2 tàu cuốc để nạo vét. Chỉ đến khi 2 tàu cuốc hoạt động mới biết và tiến hành kiểm tra. Tuy nhiên, Công ty Lam Sơn đã cung cấp văn bản của UBND tỉnh Tuyên Quang đồng ý cho 2 tàu cuốc thực hiện nạo vét tại DA thủy điện nên đành phải để cho họ hoạt động nạo vét.
“Trong văn bản số 3679 của UBND tỉnh Tuyên Quang nêu rất rõ ràng, căn cứ đề nghị của công ty Lam Sơn, UBND tỉnh đồng ý cho 2 tàu cuốc nạo vét DA thủy điện. Về tính pháp lý của văn bản này, tôi không đủ thẩm quyền ý kiến”, Vi đại diện phòng Tài Nguyên và Môi trường huyện Hàm Yên cho biết.
Đề nghị, cơ quan chức năng tỉnh Tuyên Quang tiến hành kiểm tra xem có hay không việc công ty Lam Sơn lợi dụng dự án thủy điện để 2 tàu cuốc khai thác cát, gây bức xúc dư luận?
Báo điện tử Congluan.vn sẽ tiếp tục thông tin.
Hoan Nguyễn - Lê Huyền
