Thách thức 'đạo văn' từ AI của người làm báo chí - truyền thông trong kỷ nguyên số

Hội thảo thu hút nhiều tham luận, báo cáo từ các diễn giả, chuyên gia như: "Báo chí dữ liệu trong kỷ nguyên AI", PGS.TS Trần Quang Diệu (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh); "Vai trò của Truyền thông doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số", TS Lê Thị Thu Hằng (Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông); “Công nghệ số và mô hình báo chí sáng tạo”, ông Lưu Đình Phúc (Cục Báo chí – Bộ TT&TT)…

thach thuc dao van tu ai cua nguoi lam bao chi truyen thong trong ky nguyen so hinh 1

Nhà báo Dương Thanh Hương, Phó Tổng biên tập Báo Giáo dục và Thời đại - Ảnh: BTC

Bài liên quan

Bộ Thông tin và Truyền thông công bố danh sách các nền tảng số quốc gia

Truyền thông thế giới kêu gọi Israel cho phép các nhà báo vào Gaza

Đồng minh bảo vệ nhầm lẫn của ông Biden, nhưng truyền thông nói 'thế là xong' và Nga chế giễu

Khai mạc Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVI: Khích lệ sự phát triển đa dạng của các loại hình truyền thông

Nhu cầu tuyển dụng, sử dụng nhân sự trong bối cảnh mới

Chia sẻ tại hội thảo, nhà báo Dương Thanh Hương, Phó Tổng biên tập Báo Giáo dục và Thời đại cho biết, suốt 20 năm qua đã nhìn thấy sự nổi lên của công nghệ trong hoạt động báo chí thế giới. Tuy nhiên, ở Việt Nam chỉ mới dừng ở việc sử dụng công nghệ một cách khá đơn giản.

“Nếu gọi là thực sự chuyển đổi số và một môi trường hoạt động đúng nghĩa tòa soạn digital thì chưa nhiều cơ quan báo chí đạt được. Hiện nhiều tòa soạn vẫn bị pha trộn giữa cách làm truyền thống với sử dụng một số công cụ mới”, nhà báo Dương Thanh Hương nhìn nhận.

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, công nghệ, tài chính và nhân lực được cho là ba trụ cột chính cho việc chuyển đổi số tại các tòa soạn báo chí. Theo bà Hương, công nghệ đã sẵn có để các cơ quan áp dụng bất cứ lúc nào. Tài chính dù quan trọng nhưng không còn là bài toán lớn với các tòa soạn. Do đó, nhân lực mới là yếu tố then chốt, quan trọng nhất trong bối cảnh chuyển đổi số.

“Từ cấp lãnh đạo cao nhất của một tờ báo là ban biên tập, đến lãnh đạo cấp phòng, ban và đội ngũ phóng viên, biên tập viên, tất cả phải đủ trình độ, năng lực để vận hành cỗ máy chuyển đổi số”, Phó Tổng biên tập Báo Giáo dục và Thời đại nêu.

thach thuc dao van tu ai cua nguoi lam bao chi truyen thong trong ky nguyen so hinh 2

Hội thảo Truyền thông và Đào tạo truyền thông 2024 với chủ đề "Công nghệ truyền thông” - Ảnh: BTC

Từ đó, nhà báo Dương Thanh Hương cho biết đặt ra yêu cầu, mỗi phóng viên, biên tập viên phải ý thức về việc sử dụng công nghệ và thay đổi nhận thức về công nghệ. Đội ngũ nhân sự phải nắm vững các kỹ năng chuyển đổi số trong thời đại mới: công nghệ làm báo digital; kỹ năng khai thác, kiểm chứng, bảo mật thông tin số; kỹ năng sáng tạo và tổ chức sản phẩm báo chí đa phương tiện; kỹ năng làm việc với IA, ChatGPT;…

"Chúng tôi luôn đặt hàng với các đơn vị trường học đào tạo Ngành Báo chí đón nhận những sinh viên tốt nghiệp loại khá, giỏi để hướng dẫn, bồi dưỡng trong môi trường tác nghiệp thực tiện và áp tực tại tòa soạn", bà Hương cho biết phương hướng.

Đạo đức báo chí – truyền thông trong kỷ nguyên AI

Trao đổi tại hội thảo, TS. Nhà báo Trần Bá Dung, Trưởng Khoa Marketing – Truyền thông Trường Đại học Hoa Sen chỉ ra, đối với báo chí – truyền thông, AI ảnh hưởng nhiều nhất và rõ ràng nhất, đó là xuất hiện truyền thông số - báo chí số, báo chí tự động, tác động tới sự vận hành từ sáng tạo nội dung số đến sản xuất các dòng sản phẩm số trong hệ sinh thái báo chí.

"Trong mô hình tòa soạn hội tụ, công nghệ số triển khai trong toàn bộ hoạt động từ sản xuất nội dung đến kinh doanh, phát hành, tương tác công chúng, đều trên các nền tảng số. Trong đó AI và các công nghệ mới (như Bockchain, Chat GPT…) là trợ thủ đắc lực của ngành công nghiệp nội dung số. Điều này cũng đặt ra nhiều thách thức lớn đối với nghề báo, từ quản trị sản xuất nội dung đến đạo đức báo chí và các yếu tố pháp lí", ông Bá Dung nêu.

thach thuc dao van tu ai cua nguoi lam bao chi truyen thong trong ky nguyen so hinh 3

TS. Nhà báo Trần Bá Dung, Trưởng Khoa Marketing – Truyền thông Trường Đại học Hoa Sen - Ảnh: BTC

Theo đó, Trưởng Khoa Marketing – Truyền thông Trường Đại học Hoa Sen chỉ ra các thách thức, tác động tiêu cực của AI tới báo chí – truyền thông và vấn đề đạo đức báo chí – truyền thông trong giai đoạn hiện tại.

Cụ thể, việc dùng dữ liệu và tin giả để sản xuất tác phẩm báo chí là vấn đề khó kiểm soát. Trong đó, tin từ mạng xã hội vốn đã thiếu tin cậy, nay lại được AI tổng hợp và nhà báo không kiểm chứng đưa vào sử dụng trên báo chí, đang là mối bận tâm sâu sắc của các lãnh đạo báo chí.

Ngoài ra, việc AI cung cấp thông tin và dữ liệu dễ dàng, miễn phí sẽ tạo nên tâm lý ỷ lại, lười biếng, thiếu trách nhiệm của nhà báo. "Thách thức ở đây là người lãnh đạo cơ quan báo chí vừa phải khuyến khích phóng viên sử dụng có hiệu quả kho tài nguyên số của nhân loại, vừa phải đủ khả năng, trình độ kiểm soát được những phóng viên 'đạo văn' từ mạng nhờ AI", nhà báo Trần Bá Dung phân tích.

Cùng với đó là vấn đề vi phạm bản quyền tác giả. Theo ông Bá Dung, nhiều người, trong đó có nhà báo, sử dụng tài liệu lấy từ Chat GPT và AI để viết báo một cách thoải mái mà quên mất quyền tác giả. Số lượng bài báo điện tử được viết từ AI, do AI là rất khó thống kê và vượt quá khả năng kiểm soát của các tòa soạn.

Theo vị chuyên gia, điều này càng đòi hỏi trách nhiệm xã hội và đạo đức của báo chí trong việc khai thác, xử lý, cung cấp thông tin một cách chính xác và không lạm dụng công nghệ từ AI.

“Đạo đức là vần đề cốt lõi, sống còn của người làm báo, người làm truyền thông, bởi báo chí có tác động xã hội sâu sắc, mạnh mẽ, tức thời. Nhất là khi báo chí chuyển đổi số và ứng dụng rộng rãi AI”, nhà báo Trần Bá Dung nhấn mạnh.

Xem thêm

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

(NB&CL) Không gian phát triển mới của báo chí không còn là một khái niệm thuộc về tương lai. Nó đang hiện hữu trong từng thay đổi của công chúng, công nghệ, phương thức sản xuất và phân phối thông tin; trong sự xuất hiện của những nền tảng truyền thông mới, những mô hình sản phẩm mới và cả những thay đổi trong chính sách, pháp luật đối với hoạt động báo chí. Sự dịch chuyển ấy chính là cơ sở để Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 lựa chọn chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Cỡ chữ bài viết: