Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc ta đã nhiều lần vượt qua những thời khắc cam go nhất nhờ sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945, các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc đến gần 40 năm đổi mới, mỗi thắng lợi của đất nước đều gắn liền với việc phát huy ý chí đồng lòng, tinh thần gắn bó và sức mạnh của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng xây dựng Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc, trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Bối cảnh mới mở ra nhiều thời cơ lớn, nhưng cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt; chuyển đổi số, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi mạnh mẽ đời sống xã hội; các vấn đề an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu, già hóa dân số, chênh lệch giàu nghèo và những tác động phức tạp từ không gian mạng đang ảnh hưởng trực tiếp tới tư tưởng, tâm trạng và sự đồng thuận xã hội.
Trong bối cảnh đó, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa là yêu cầu chiến lược, vừa là điều kiện tiên quyết để củng cố sức mạnh nội sinh, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Điều cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết là lấy dân làm gốc. Người từng căn dặn: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”. Đoàn kết không thể chỉ dừng lại ở khẩu hiệu hay lời kêu gọi, mà phải được xây dựng bằng niềm tin, bằng sự chăm lo thiết thực đối với đời sống của nhân dân và bằng trách nhiệm phục vụ nhân dân của cả hệ thống chính trị.
Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, trước hết phải tiếp tục củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ lợi ích chính đáng của nhân dân; lấy hạnh phúc, ấm no của nhân dân làm mục tiêu phấn đấu. Muốn dân tin thì Đảng phải gần dân, trọng dân, lắng nghe dân và có trách nhiệm với dân. Cán bộ, đảng viên phải thực sự nêu gương, nói đi đôi với làm, chống quan liêu, xa dân, vô cảm trước những khó khăn, bức xúc của nhân dân.
Một yêu cầu rất quan trọng hiện nay là phải xây dựng sự đồng thuận xã hội trên nền tảng hài hòa lợi ích. Trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng, xã hội ngày càng đa dạng về nhu cầu, lợi ích và quan điểm. Vì vậy, càng cần phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường đối thoại, lắng nghe, tôn trọng những ý kiến khác biệt đúng đắn vì lợi ích chung của đất nước. Đoàn kết không có nghĩa là đồng nhất, mà là biết tìm điểm tương đồng để cùng hướng tới mục tiêu chung: Xây dựng đất nước phát triển, nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Bên cạnh đó, cần tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong giai đoạn mới, Mặt trận không chỉ là nơi tập hợp, vận động quần chúng mà phải thực sự là trung tâm liên hiệp chính trị, là cầu nối bền chặt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; phát huy quyền làm chủ của nhân dân; tham gia giám sát, phản biện xã hội; góp phần giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh từ cơ sở, tạo đồng thuận xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân.
Đặc biệt, việc triển khai mô hình tổ chức mới của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam theo tinh thần tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả không chỉ là yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, mà còn nhằm nâng cao năng lực tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong điều kiện mới. Đây là bước chuyển quan trọng để Mặt trận và các tổ chức thành viên thực hiện tốt hơn vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.
Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc cũng cần có phương thức mới. Không gian mạng vừa là môi trường kết nối xã hội rộng lớn, vừa tiềm ẩn nguy cơ lan truyền thông tin xấu độc, kích động chia rẽ, gây mất niềm tin xã hội. Vì vậy, cần tăng cường công tác tuyên truyền, định hướng dư luận xã hội; phát huy trách nhiệm công dân trên không gian mạng; xây dựng văn hóa ứng xử lành mạnh, nhân văn; kiên quyết đấu tranh với những luận điệu xuyên tạc, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng.
Đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn hiện nay không chỉ nhằm tạo sức mạnh để vượt qua khó khăn, mà còn phải trở thành động lực kiến tạo phát triển. Đó là sự đoàn kết để đổi mới sáng tạo, để phát huy trí tuệ và khát vọng cống hiến của mỗi người Việt Nam; đoàn kết giữa các giai tầng xã hội, giữa các vùng miền, giữa đồng bào trong nước với đồng bào ta ở nước ngoài; đoàn kết giữa ý Đảng với lòng dân để tạo nên sức mạnh tổng hợp đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững.
Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phát huy mạnh mẽ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, ý chí tự cường và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Đây vừa là sự kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh, vừa là định hướng chiến lược mang tính thời đại đối với cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” mãi mãi là ngọn cờ quy tụ sức mạnh dân tộc, là nguồn động lực tinh thần to lớn của cách mạng Việt Nam. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, đoàn kết vẫn là sức mạnh vô địch của dân tộc ta. Càng trong giai đoạn phát triển mới với nhiều yêu cầu và nhiệm vụ lớn lao, càng phải phát huy cao độ truyền thống yêu nước, ý chí tự cường, tinh thần đồng lòng, chung sức của toàn dân tộc để hiện thực hóa khát vọng xây dựng nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc.
