Theo báo cáo xu hướng báo chí và công nghệ mới nhất của Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters (RISJ) công bố hôm 12/1, mức độ lạc quan về tương lai ngành báo chí đang ở mức thấp nhất từ trước đến nay. Chỉ 38% lãnh đạo báo chí được hỏi cho biết họ tin tưởng vào triển vọng của ngành trong năm tới, giảm mạnh so với mức 60% của 4 năm trước.
Những mối lo lớn nhất được nêu ra gồm sự gián đoạn do AI, áp lực từ giới chính trị và việc người sáng tạo nội dung thu hút sự chú ý của công chúng, khiến báo chí truyền thống có nguy cơ bị lu mờ.
Ở cấp độ từng tòa soạn, bức tranh có phần bớt u ám hơn. Khoảng 53% lãnh đạo truyền thông cho biết họ lạc quan về hoạt động kinh doanh của chính cơ quan mình, dù kém tin tưởng vào toàn ngành.
Báo cáo được xây dựng từ các cuộc phỏng vấn với 280 lãnh đạo báo chí tại 51 quốc gia, chủ yếu là tổng biên tập và CEO. Đối tượng khảo sát tập trung nhiều ở Anh, Mỹ và châu Âu, đồng thời bao gồm đại diện từ Philippines, Việt Nam, Mexico, Ai Cập, Kenya, Uruguay và một số quốc gia khác.
Báo cáo cho thấy năm 2026 sẽ chứng kiến sự phổ biến của nhiều khái niệm mới như “nội dung linh hoạt”, “AEO” (tối ưu hóa công cụ trả lời), “nguồn gốc kỹ thuật số” hay “mã hóa cảm xúc”. Trong đó, nội dung linh hoạt được mô tả là dạng nội dung không cố định, có thể thay đổi theo thời gian thực dựa trên ngữ cảnh, vị trí, thời điểm hoặc hành vi người dùng, với sự hỗ trợ của AI. Điều này buộc các tòa soạn phải chuyển từ tư duy viết “bài báo hoàn chỉnh” sang xây dựng các đơn vị nội dung nhỏ, có thể tái tổ hợp.
Xu hướng này gắn liền với sự xuất hiện của các trình duyệt và ứng dụng tích hợp AI, như Perplexity Comet, Huxe hay ChatGPT Pulse, vốn tổng hợp tin tức thành các bản tóm tắt cá nhân hóa. Hơn 75% người được khảo sát nhận định các nền tảng thông minh này sẽ có tác động lớn hoặc rất lớn đến hoạt động của các nhà xuất bản tin tức.
Báo cáo cũng chỉ ra sự suy giảm rõ rệt của lưu lượng truy cập từ Google. Dữ liệu Chartbeat từ 2.500 trang web cho thấy lượng truy cập tìm kiếm trên Google giảm 33% trên toàn cầu và giảm 38% tại Mỹ. Lưu lượng từ Google Discover cũng giảm 21%. Một số loại nội dung như báo chí dịch vụ, hướng dẫn du lịch hay bài viết dạng “xem gì tối nay” bị ảnh hưởng nặng nề nhất.
Trước thực tế này, nhiều tòa soạn cho biết sẽ điều chỉnh ưu tiên biên tập trong năm 2026, tập trung vào các bài điều tra gốc, phân tích bối cảnh và câu chuyện mang yếu tố con người, những nội dung được đánh giá là khó bị các chatbot và công cụ tổng hợp tin tức dựa trên AI thay thế.
Một thay đổi đáng chú ý khác là việc các tòa soạn thúc đẩy nhà báo hành xử giống người sáng tạo nội dung hơn. Báo cáo cho thấy 70% lãnh đạo lo ngại người sáng tạo đang chiếm quá nhiều thời gian và sự chú ý của công chúng, trong khi 39% sợ mất các biên tập viên giỏi vào hệ sinh thái sáng tạo nội dung, nơi mang lại nhiều quyền kiểm soát và tiềm năng thu nhập cao hơn.
Để ứng phó, 76% người được hỏi cho biết họ sẽ khuyến khích nhà báo xây dựng hình ảnh cá nhân mạnh hơn. Khoảng một nửa dự kiến hợp tác với người sáng tạo để phân phối nội dung, 31% cân nhắc thuê họ quản lý mạng xã hội và 28% có kế hoạch lập các studio hoặc liên doanh sáng tạo.
Các tòa soạn cũng dự định tăng cường hiện diện trên YouTube và các nền tảng AI trong năm 2026, đồng thời giảm phụ thuộc vào Facebook và X.
Việc ứng dụng AI trong các tổ chức tin tức được dự báo tiếp tục mở rộng. Theo báo cáo, 97% người tham gia khảo sát coi tự động hóa hậu cần là quan trọng, 82% ưu tiên AI cho thu thập tin tức và 81% cho lập trình, phát triển sản phẩm.
