Một nghiên cứu mới công bố đã xác nhận rằng những vệt đỏ trên vách đá trong hang Bacon Hole ở xứ Wales không phải là hiện tượng tự nhiên như từng được tin tưởng suốt hơn một thế kỷ, mà là tác phẩm nghệ thuật tiền sử do con người tạo ra cách đây khoảng 17.100 năm. Phát hiện này giúp chúng trở thành ví dụ lâu đời nhất về nghệ thuật hang động từng được biết đến tại Anh và khu vực tây bắc châu Âu.
Từ “hiện tượng tự nhiên” đến phát hiện khảo cổ quan trọng
Các dấu vết nằm trên một tấm phù điêu trong hang Bacon Hole, gần thị trấn Mumbles, lần đầu được phát hiện vào năm 1912. Khi đó, giáo sư William Sollas và nhà khảo cổ học Henri Breuil nhận định đây là nghệ thuật thời tiền sử. Tuy nhiên, giả thuyết này sau đó bị bác bỏ khi nhiều nhà nghiên cứu cho rằng các vệt đỏ chỉ là kết quả của khoáng chất thấm qua đá theo thời gian.
Sau hơn 110 năm bị lãng quên, một nhóm các nhà khoa học quốc tế thuộc dự án First-Art Team đã quay trở lại địa điểm này để tiến hành nghiên cứu bằng các phương pháp hiện đại. Kết quả được công bố ngày 2/6 cho thấy các đường kẻ sắc tố đỏ được tạo ra một cách có chủ ý bởi con người, chứ không phải do các quá trình địa chất tự nhiên.
Nhóm nghiên cứu sử dụng các kỹ thuật xác định niên đại tiên tiến và phân tích mẫu sắc tố trong phòng thí nghiệm. Kết quả cho thấy các đường kẻ ngang màu đỏ được bố trí đều đặn, sắp xếp theo một cấu trúc có chủ đích. Dấu vết trên bề mặt cũng cho thấy chất màu nhiều khả năng đã được bôi trực tiếp bằng ngón tay, phù hợp với nhận định ban đầu của Breuil và Sollas từ đầu thế kỷ XX.
Ông George Harold Nash, nhà khảo cổ học chuyên nghiên cứu nghệ thuật tiền sử và là trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết việc tái phát hiện giá trị thực sự của các dấu vết này là một khoảnh khắc đặc biệt xúc động. Theo ông, tác phẩm từng bị bỏ quên trong giới khảo cổ học suốt nhiều thập kỷ và chỉ được nhắc đến như một ghi chú nhỏ trong lịch sử nghiên cứu.
Các nhà khoa học nhận định nghệ thuật hang động trên khắp châu Âu thường gắn với các nghi lễ, biểu tượng văn hóa và hệ thống tín ngưỡng của con người thời tiền sử. Vì vậy, những dấu vết tại Bacon Hole có thể phản ánh các hoạt động mang ý nghĩa tinh thần, vượt xa chức năng sinh hoạt thông thường của hang động.
Theo nghiên cứu, việc giải mã địa điểm này từng gặp nhiều khó khăn do sự xuất hiện của các hình vẽ graffiti do một ngư dân địa phương để lại trên một bức tường khác trong hang vào năm 1894, khiến các nhà nghiên cứu sau này dễ nhầm lẫn giữa dấu tích cổ đại và dấu vết hiện đại.
Khoảng 17.100 năm trước, khi các vệt đỏ được tạo ra, khu vực Nam Wales vẫn đang phục hồi sau thời kỳ băng hà cuối cùng. Khi đó, Bacon Hole cùng nhiều hang động ven biển khác là nơi cư trú phù hợp cho các nhóm người săn bắt, đánh cá và hái lượm. Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, những hang động này không chỉ đóng vai trò nơi trú ẩn mà còn là không gian mang ý nghĩa văn hóa và tinh thần sâu sắc.
Kêu gọi bảo vệ di sản quý hiếm
Ngày nay, hang Bacon Hole nằm trong khu vực được quản lý bởi tổ chức National Trust Wales. Tổ chức này cùng với Bradshaw Foundation đã hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu tại địa điểm. National Trust Wales hiện cũng ủng hộ đề xuất công nhận Bacon Hole là di tích được bảo tồn, qua đó áp dụng mức độ bảo vệ pháp lý cao nhất đối với địa điểm khảo cổ đặc biệt quý hiếm này.
Ông Nash nhấn mạnh rằng nghệ thuật tiền sử là một phần vô cùng mong manh của di sản nhân loại. Một khi bị hư hại hoặc phá hủy, những bằng chứng độc nhất về đời sống tinh thần của con người thời tiền sử sẽ không bao giờ có thể được phục hồi hay thay thế.
