Với chủ đề “Đối thoại thực chất: Con đường đến một tương lai ổn định”, SPIEF vừa diễn ra ở Nga không chỉ là nơi trao đổi các vấn đề kinh tế vĩ mô, mà còn thể hiện rõ xu hướng chuyển từ các tuyên bố chính sách sang các cam kết đầu tư và hợp tác cụ thể.
Diễn đàn của các dự án phát triển và chiến lược tự chủ kinh tế
Một trong những điểm nổi bật của SPIEF 2026 là tính thực chất và định hướng hành động rõ nét. Nếu ở nhiều diễn đàn quốc tế, các cuộc thảo luận thường thiên về tầm nhìn hoặc khuyến nghị chính sách, thì tại SPIEF, các cuộc đối thoại được gắn chặt với các dự án đầu tư, kế hoạch phát triển và những cam kết kinh doanh cụ thể.
Theo Izvestia, tổng cộng 1.084 thỏa thuận với tổng giá trị khoảng 6,64 nghìn tỷ rúp đã được ký kết, tương đương quy mô của các kỳ diễn đàn gần đây. Điều này cho thấy bất chấp những thách thức từ môi trường kinh tế quốc tế và các biện pháp trừng phạt kéo dài của phương Tây, Nga vẫn duy trì được năng lực huy động nguồn lực cho các chương trình phát triển trung và dài hạn.
Nội dung các thỏa thuận và chương trình nghị sự của diễn đàn cho thấy ba trụ cột phát triển đang được Nga đặc biệt ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.
Thứ nhất, phát triển cơ sở hạ tầng được xác định là nền tảng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Các dự án về nhà ở, giao thông, logistics, du lịch, khu công nghiệp và hạ tầng dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục đầu tư được công bố. Nhiều địa phương như Leningrad, Moscow, Ryazan, Kursk, Samara đã tận dụng SPIEF như một kênh xúc tiến đầu tư quy mô lớn. Riêng vùng Leningrad giới thiệu các dự án khu nghỉ dưỡng bốn mùa và tổ hợp khách sạn với tổng vốn đầu tư lên tới 53 tỷ rúp. Những dự án này không chỉ phục vụ phát triển du lịch, mà còn góp phần thúc đẩy tiêu dùng nội địa, tạo việc làm và mở rộng hệ thống dịch vụ khu vực.
Thứ hai, tự chủ công nghệ nổi lên như một ưu tiên chiến lược. Các chủ đề liên quan đến điện tử, trí tuệ nhân tạo (AI), máy chủ nội địa, hạ tầng dữ liệu, hệ thống thanh toán và các giải pháp chống gian lận tài chính xuất hiện xuyên suốt chương trình nghị sự. Điều này phản ánh nỗ lực của Nga trong việc giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, đồng thời xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo trong nước nhằm ứng phó với những rủi ro từ sự phân tách công nghệ toàn cầu.
Đáng chú ý, một số dấu mốc quan trọng trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao đã được công bố tại diễn đàn. Việc cấp chứng nhận loại cho máy bay vận tải khu vực Il-114-300 và động cơ PD-8 dành cho dòng Sukhoi Superjet 100 được xem là bước tiến quan trọng trong chiến lược phục hồi và nội địa hóa ngành hàng không dân dụng Nga. Đây không chỉ là thành tựu kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa kinh tế và chính trị, thể hiện quyết tâm xây dựng chuỗi sản xuất công nghiệp độc lập trong những lĩnh vực then chốt.
Thứ ba, nội địa hóa sản xuất tiếp tục được đẩy mạnh trên phạm vi rộng. Từ công nghiệp chế tạo máy, linh kiện ô tô, vật liệu xây dựng đến dược phẩm, hóa chất và các ngành công nghiệp hỗ trợ đều được đưa vào chương trình phát triển. Trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu có xu hướng phân mảnh và chịu tác động của cạnh tranh địa chính trị, việc củng cố năng lực sản xuất trong nước được Nga xem là điều kiện quan trọng để bảo đảm an ninh kinh tế quốc gia.
Có thể thấy, ba trụ cột gồm hạ tầng - công nghệ - công nghiệp đang được kết nối trong một chiến lược phát triển tổng thể, hướng tới việc hình thành một nền kinh tế có khả năng chống chịu cao hơn trước các biến động bên ngoài. Đây cũng là cơ sở để Nga duy trì tốc độ tăng trưởng trong điều kiện vừa phải bảo đảm nguồn lực cho phát triển kinh tế, vừa đáp ứng các yêu cầu về an ninh và cạnh tranh chiến lược trong môi trường quốc tế ngày càng phức tạp.
Định hướng mô hình phát triển của Nga trong giai đoạn mới
Bên cạnh các nội dung kinh tế trong nước, SPIEF 2026 còn phản ánh những điều chỉnh quan trọng trong chiến lược hội nhập và hợp tác quốc tế của Nga. Sự tham gia của đại biểu đến từ 142 quốc gia cùng việc lần đầu tiên sau một thập niên có sự hiện diện của một phái đoàn chính thức từ Mỹ cho thấy diễn đàn vẫn duy trì được sức hút đáng kể bất chấp những biến động địa chính trị hiện nay.
Một chủ đề xuyên suốt tại diễn đàn là sự dịch chuyển trọng tâm hợp tác kinh tế của Nga sang các đối tác ngoài phương Tây. Trung Quốc, Ấn Độ, Ả Rập Xê Út, Tanzania, Uzbekistan, các nước thành viên Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) và nhiều quốc gia thuộc khu vực Nam bán cầu được nhắc đến như những đối tác quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn của Moscow.
Xu hướng này phản ánh sự thích ứng của Nga trước những thay đổi trong cấu trúc kinh tế toàn cầu. Trong điều kiện quan hệ với nhiều nước phương Tây vẫn còn nhiều bất đồng, Nga đang đẩy mạnh quá trình đa dạng hóa thị trường, nguồn vốn, công nghệ và các kênh thương mại quốc tế. Thay vì tìm cách quay trở lại mô hình hội nhập trước đây, Moscow đang thúc đẩy một mạng lưới hợp tác mới dựa trên các nguyên tắc chủ quyền quốc gia, lợi ích kinh tế và tính thực dụng trong quan hệ đối ngoại.
Phiên họp toàn thể của diễn đàn với sự tham dự của Tổng thống Vladimir Putin đã làm rõ hơn định hướng này. Một trong những thông điệp nổi bật là nhấn mạnh vai trò ngày càng tăng của các nền kinh tế mới nổi, đặc biệt là nhóm BRICS và khu vực Nam Bán cầu, trong cấu trúc kinh tế thế giới. Theo quan điểm được trình bày tại diễn đàn, những trung tâm tăng trưởng mới đang dần hình thành bên ngoài các cực kinh tế truyền thống, tạo ra những không gian hợp tác và liên kết mới cho thương mại, đầu tư và chuyển giao công nghệ.
Song song với đó, các vấn đề kinh tế vĩ mô cũng được thảo luận thẳng thắn. Nhiều ý kiến đề cập đến những thách thức mà nền kinh tế Nga đang phải đối mặt như lãi suất cao, chi phí vốn lớn, biến động tỷ giá, khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như yêu cầu nâng cao năng suất lao động. Những vấn đề này cho thấy bên cạnh các kết quả tích cực về tăng trưởng và đầu tư, nền kinh tế Nga vẫn đang chịu áp lực đáng kể từ môi trường tài chính và những hạn chế về nguồn lực.
Trong bối cảnh đó, Chính phủ Nga tiếp tục khẳng định cam kết cải thiện môi trường đầu tư và hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân. Tổng thống Putin nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường kinh doanh ổn định, dễ dự báo, đơn giản hóa thủ tục hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đề xuất duy trì ngưỡng doanh thu chịu thuế VAT ở mức hiện tại thay vì hạ thấp như dự kiến trước đó cũng được xem là tín hiệu nhằm giảm áp lực cho hoạt động sản xuất - kinh doanh.
Nhìn tổng thể, SPIEF 2026 phản ánh khá rõ mô hình phát triển mà Nga đang theo đuổi trong giai đoạn hiện nay. Đó là một nền kinh tế dựa trên sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, hệ thống tài chính - ngân hàng, chính quyền địa phương và các doanh nghiệp lớn; đồng thời, đặt trọng tâm vào đầu tư dự án, phát triển hạ tầng, tự chủ công nghệ và mở rộng không gian hợp tác với các nền kinh tế mới nổi.
Mô hình này được hình thành trong bối cảnh kinh tế thế giới gia tăng phân mảnh, cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt và các chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục tái cấu trúc. Vì vậy, những thông điệp được phát đi từ SPIEF không chỉ phản ánh các ưu tiên phát triển trước mắt mà còn cho thấy định hướng chiến lược dài hạn của Nga: xây dựng một nền kinh tế có mức độ tự chủ cao hơn, giảm thiểu các rủi ro từ bên ngoài, đồng thời tận dụng các cơ hội hợp tác mới trong cấu trúc kinh tế quốc tế đang chuyển dịch.
Từ góc độ đó, SPIEF 2026 không đơn thuần là một diễn đàn xúc tiến đầu tư hay hợp tác kinh doanh, mà còn là nơi thể hiện tư duy phát triển của Nga trong giai đoạn mới. Những nội dung được thảo luận và các thỏa thuận được ký kết cho thấy Moscow đang nỗ lực cân bằng giữa yêu cầu duy trì tăng trưởng, bảo đảm an ninh kinh tế và thích ứng với những biến đổi sâu sắc của môi trường quốc tế. Đây có thể được xem là một chỉ dấu quan trọng về quỹ đạo phát triển kinh tế và đối ngoại kinh tế của Nga trong những năm tới.
