Báo cáo mới từ Viện Báo chí Reuters: AI đang 'cướp' độc giả, báo chí phải làm gì?

(CLO) Báo cáo mới từ Viện Báo chí Reuters tại Đại học Oxford, khảo sát khoảng 100.000 độc giả tin tức trên toàn cầu, cho thấy độc giả đang tìm đến AI thay vì đọc báo, do AI dễ hiểu, dễ hỏi, và không “phán xét” người dùng.

Dữ liệu cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt trong hành vi tiếp nhận tin tức. Trên 45 thị trường được Viện Báo chí Reuters khảo sát, 42% người dùng nói rằng họ thích đặt câu hỏi tiếp theo cho chatbot AI khi tiếp cận thông tin. Khoảng 34% dùng AI để tóm tắt tin tức, và 30% dùng nó để làm tin tức dễ hiểu hơn.

Độc giả phải “gồng mình” để hiểu tin tức

Nói thẳng ra, độc giả không bỏ tin tức. Họ đang bỏ cách viết khiến họ phải “gồng mình” để hiểu tin tức.

Trong khi đó, AI đang chiếm vai trò trung gian mới khi không chỉ đưa tin mà còn giải thích, diễn giải và đơn giản hóa nội dung. Nó trở thành một kiểu “biên tập viên cá nhân” luôn sẵn sàng trả lời tiếp, không khó chịu, không đánh giá người hỏi.

Nghiên cứu cho thấy ngày càng nhiều người hỏi các công cụ trả lời tự động bằng AI về tin tức thay vì hỏi trực tiếp các nhà xuất bản tin tức. Ảnh: INMA
Nghiên cứu cho thấy ngày càng nhiều người hỏi các công cụ trả lời tự động bằng AI về tin tức thay vì hỏi trực tiếp các nhà xuất bản tin tức. Ảnh: INMA

Chỉ 4% người được khảo sát cho biết họ thường xuyên nhấp vào nguồn tin do AI gợi ý. Lý do chính không phải để đọc sâu mà để kiểm chứng hoặc hiểu thêm. Điều này cho thấy AI không hoàn toàn thay thế báo chí như một nguồn mà đang chen vào vai trò “bộ lọc hiểu biết” giữa báo chí và độc giả.

Điều đáng nói là người dùng không chỉ muốn tin tức, họ muốn hiểu tin tức theo cách của họ. Và nếu bài báo không đáp ứng được nhu cầu đó, họ sẽ tự tìm một công cụ khác làm thay.

Nhà nghiên cứu Amy Ross Arguedas chỉ ra rằng AI đang được dùng không chỉ để lấy tin mới mà còn để điều hướng, giải thích, đánh giá và đơn giản hóa thông tin. Vai trò của nó vì thế không còn là “công cụ tìm kiếm” mà là một lớp diễn giải thông tin.

Nội dung nặng nề, xa cách vì "tối ưu SEO"

Ở chiều ngược lại, báo chí truyền thống đang bị đặt vào thế khó. Hai thập kỷ qua, các tòa soạn nỗ lực xây dựng thói quen đọc tin hàng ngày, tối ưu SEO, đẩy mạnh tốc độ xuất bản. Nhưng trong quá trình đó, nhiều nội dung lại trở nên nặng nề, xa cách, hoặc quá “nội bộ” với chính người đọc.

Kết quả là độc giả không biến mất, họ chỉ chuyển sang nơi khác để được giải thích rõ hơn.

Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng nhu cầu tin tức đơn giản, dễ hiểu đang tăng mạnh, đặc biệt với nhóm độc giả bận rộn. Song song, nhu cầu đặt câu hỏi tiếp theo cũng tăng, cho thấy cơ hội cho các định dạng giải thích sâu hơn, gợi mở tốt hơn thay vì chỉ đưa thông tin một chiều.

Với các tòa soạn, cuộc cạnh tranh hiện không chỉ là “ai đưa tin nhanh hơn” mà là “ai khiến tin tức trở nên dễ hiểu và hữu ích hơn trong đời sống thật”.

Trong một môi trường thông tin ngày càng nhiễu loạn, lợi thế của báo chí không còn nằm ở việc độc quyền tin tức mà nằm ở khả năng giải thích, kiểm chứng và tạo ra bối cảnh mà AI khó có thể thay thế hoàn toàn.

AI có thể đang “cướp” thời gian đọc tin của độc giả, nhưng nó cũng đang vô tình chỉ ra rằng báo chí không thiếu độc giả, báo chí đang thiếu những cách kể chuyện khiến độc giả muốn ở lại.

Xem thêm

Thể lệ Giải ảnh “Khoảnh khắc Báo chí 2026”

Thể lệ Giải ảnh “Khoảnh khắc Báo chí 2026”

(CLO) Năm 2026, Giải ảnh “Khoảnh khắc Báo chí” do Báo Nhà báo và Công luận tổ chức dưới sự chỉ đạo của Hội Nhà báo Việt Nam bước vào mùa thứ 7, khẳng định vị thế là sân chơi mang tầm quốc gia, thu hút đông đảo đội ngũ phóng viên từ các cơ quan báo chí trong cả nước, bắt nhịp xu thế ảnh báo chí hiện đại.

Luật Báo chí 2025: Sản phẩm báo chí số có 'tấm vé thông hành' để phát triển

Luật Báo chí 2025: Sản phẩm báo chí số có 'tấm vé thông hành' để phát triển

(CLO) Không chỉ bổ sung các quy định về hoạt động báo chí trên không gian mạng, Luật Báo chí 2025 còn mở ra một tư duy phát triển mới khi lần đầu tiên xác định các kênh nội dung trên môi trường số là sản phẩm báo chí. Sự thay đổi này không chỉ tạo hành lang pháp lý để báo chí mở rộng hoạt động trên các nền tảng số mà còn mở thêm dư địa tiếp cận công chúng, phát triển kinh tế báo chí và nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách trong kỷ nguyên số.

Báo chí kết nối nghị trường với Nhân dân, lan tỏa giá trị của thể chế và kiến tạo niềm tin xã hội

Báo chí kết nối nghị trường với Nhân dân, lan tỏa giá trị của thể chế và kiến tạo niềm tin xã hội

(CLO) Từ vai trò cầu nối giữa Quốc hội với cử tri đến yêu cầu kiến tạo nhận thức, đồng thuận và niềm tin xã hội, nhiều thông điệp về sứ mệnh của báo chí trong giai đoạn phát triển mới đã được chia sẻ tại Diễn đàn "Báo chí và Nghị trường: Dòng chảy kiến tạo trong kỷ nguyên mới" diễn ra ngày 27/6 tại Nhà Quốc hội.

AI đang làm thay đổi công việc của các nhà báo tự do như thế nào?

AI đang làm thay đổi công việc của các nhà báo tự do như thế nào?

(NB&CL) Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI) đang giúp các nhà báo tự do viết nhanh hơn, xử lý thông tin hiệu quả hơn và thích nghi với áp lực tin tức liên tục. Nhưng chính công nghệ này cũng khiến nhuận bút bị kéo xuống, niềm tin giữa biên tập viên và cộng tác viên rạn nứt, đồng thời đặt ra câu hỏi lớn: Khi AI có thể tạo ra nội dung chỉ trong vài giây, vị trí của các nhà báo tự do sẽ ở đâu?

Giao thoa Báo với Văn mãi trường tồn và phát triển

Giao thoa Báo với Văn mãi trường tồn và phát triển

(CLO) Làm báo và viết văn - hai phạm trù tưởng chừng riêng biệt nhưng luôn hòa quyện, bổ trợ cho nhau trong hành trình phản ánh hiện thực và tôn vinh cái đẹp, cái mới, cái hay. Điều đó khẳng định mối giao thoa bền chặt giữa báo chí và văn học sẽ mãi trường tồn cùng thời đại.

Bài học từ RTL News

Bài học từ RTL News

(NB&CL) Trong nhiều năm, các tòa soạn báo chí trên thế giới phải đối mặt với bài toán khó: Lượng thông tin cần xử lý ngày càng lớn trong khi doanh thu truyền thống liên tục suy giảm. Áp lực cắt giảm chi phí khiến nhiều cơ quan báo chí buộc phải tinh gọn bộ máy nhưng vẫn phải duy trì tốc độ cập nhật tin tức liên tục.

Viết về bộ máy, nhưng câu chuyện nằm ở sự phát triển

Viết về bộ máy, nhưng câu chuyện nằm ở sự phát triển

(NB&CL) Ngày 1/7/2025, 34 tỉnh, thành phố chính thức vận hành bộ máy mới và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đằng sau sự kiện được xem là cuộc cải cách hành chính sâu rộng nhất trong nhiều thập kỷ là những câu hỏi lớn về tổ chức bộ máy, không gian phát triển và năng lực cạnh tranh quốc gia. Loạt bài “Sắp xếp giang sơn, kiến tạo động lực phát triển quốc gia” của Báo Nhân Dân lựa chọn tiếp cận những câu hỏi ấy từ cả chiều dài lịch sử, thực tiễn vận hành và tầm nhìn phát triển tương lai.

Hành trình 80 năm Công an nhân dân: Lý giải lịch sử bằng ngôn ngữ báo chí hiện đại

Hành trình 80 năm Công an nhân dân: Lý giải lịch sử bằng ngôn ngữ báo chí hiện đại

(NB&CL) Một cú vuốt màn hình - một đoạn video hiện ra - bức ảnh tư liệu của lực lượng Công an nhân dân xuất hiện giữa nền đồ họa chuyển động. Lại vuốt tiếp. Một cuộc đối thoại giữa các tướng lĩnh, chuyên gia và những người trong cuộc bắt đầu. Rồi những lớp dữ liệu, hình ảnh, trích dẫn, tư liệu lịch sử lần lượt nối tiếp nhau trên cùng một hành trình.

Báo chí thời AI: Sự độc đáo trở thành “vũ khí sinh tồn”

Báo chí thời AI: Sự độc đáo trở thành “vũ khí sinh tồn”

(NB&CL) Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, các chatbot đã có thể tạo ra một bài báo hoàn chỉnh từ hàng chục nguồn dữ liệu khác nhau. Điều đó khiến ngành báo chí toàn cầu đối diện câu hỏi: Nếu AI có thể làm phần “thông tin cơ bản”, các tòa soạn sẽ cạnh tranh bằng điều gì?

Cỡ chữ bài viết: