Đề xuất bỏ môn thi thứ ba vào lớp 10: Chưa giải quyết áp lực từ gốc

(NB&CL) Đề xuất bỏ môn thi thứ ba vào lớp 10 có thể giúp học sinh giảm một phần áp lực ôn tập nhưng chưa chắc đã chạm đến căn nguyên của cuộc đua vào trường công. Trao đổi cùng Nhà báo và Công luận, nhà giáo Nguyễn Tường Lan (Hưng Yên) cho rằng, nếu chỉ giảm số môn thi mà chưa giải quyết bài toán trường lớp, chỉ tiêu tuyển sinh, phân luồng và cách ra đề, ngành Giáo dục có thể mới “giảm phần ngọn” trong khi “gốc” áp lực vẫn còn nguyên.

Bộ Giáo dục và Đào tạo thận trọng lấy ý kiến tại các địa phương trước khi đưa phương án ra rộng rãi là cần thiết, bởi bất kỳ thay đổi nào trong tuyển sinh lớp 10 cũng tác động trực tiếp đến hàng triệu học sinh và gia đình. Nhưng nếu nhìn từ thực tế tại những đô thị lớn như Hà Nội và TP. HCM, nơi cuộc đua vào một số trường công lập luôn rất gay gắt, câu hỏi đáng quan tâm là: Bớt một môn thi có thực sự bớt áp lực, hay chỉ làm áp lực “dồn toa” vào hai môn còn lại?

Là giáo viên có nhiều năm trực tiếp dạy và luyện thi vào lớp 10, cô Lan đồng tình với mục tiêu giảm áp lực thi cử nhưng cho rằng không nên xem việc giảm một môn thi là giải pháp căn cơ.

“Áp lực của kỳ thi lớp 10 không chỉ đến từ việc học sinh phải thi 3 môn, mà trước hết đến từ sự chênh lệch giữa số lượng học sinh có nhu cầu vào THPT công lập và số lượng chỉ tiêu được đáp ứng”, cô Lan nói.

anh-2.jpg
Thí sinh tại kỳ tuyển sinh vào 10 tại Hà Nội năm học 2026 – 2027.

Dẫn chứng điều này, cô Lan chỉ ra những địa phương có tốc độ tăng dân số học sinh cao, đặc biệt tại Hà Nội và TP. HCM, áp lực thi vào lớp 10 không chỉ nằm ở số môn thi mà trước hết ở bài toán “cung - cầu”. Khi chỉ tiêu trường công chỉ đáp ứng khoảng 80% nhu cầu, tỷ lệ chọi tại nhiều trường tốp đầu thường ở mức 1/2,5, thậm chí vượt 1/3, cuộc cạnh tranh vì thế khó hạ nhiệt dù kỳ thi có giảm từ ba xuống hai môn.

“Không thể chỉ nhìn vào số môn thi để đo áp lực. Khi “đầu vào” lớn mà “đầu ra” hạn chế, cạnh tranh tất yếu sẽ cao”, cô Lan phân tích.

Đây cũng là lý do nữ giáo viên lo ngại việc bỏ môn Ngoại ngữ, trong khi số lượng học sinh và chỉ tiêu tuyển sinh không thay đổi, có thể không làm áp lực biến mất.

Ngược lại, áp lực có khả năng chuyển mạnh hơn sang Toán và Ngữ văn.

2 môn này khi đó không chỉ giữ vai trò kiểm tra năng lực, mà còn phải “gánh” thêm trọng trách phân loại hàng vạn thí sinh. Đặc biệt ở nhóm trường có chất lượng tốt, vị trí thuận lợi, học phí phù hợp, nơi luôn thu hút đông học sinh, từng phần điểm có thể tiếp tục quyết định cơ hội trúng tuyển.

“Điều tôi băn khoăn nhất là chúng ta có thể đang giảm phần ngọn nhưng chưa giải quyết phần gốc của áp lực”, cô Lan trăn trở.

Nếu thực sự muốn giảm tải, cô Lan mong muốn đồng thời giải quyết bài toán quy mô trường lớp, chỉ tiêu tuyển sinh, phân luồng giáo dục và đổi mới cách ra đề. Giảm tải không nhất thiết phải đồng nghĩa với việc loại bỏ một môn học khỏi kỳ thi. Bởi Ngoại ngữ không còn là môn thi bắt buộc, một câu hỏi khác lập tức xuất hiện: Học sinh THCS sẽ học Tiếng Anh như thế nào?

Cô Lan cũng cảnh báo nguy cơ “môn không thi thì không học” là có thật. Không phải học sinh nào cũng có động lực tự thân đủ mạnh để duy trì việc học ngoại ngữ khi môn học ấy không còn liên quan trực tiếp đến cơ hội vào trường THPT mong muốn. Trong thực tế, kỳ thi vẫn là một trong những động lực học tập mạnh nhất đối với học sinh lứa tuổi THCS.

Khi biết Tiếng Anh không ảnh hưởng đến kết quả tuyển sinh, một bộ phận học sinh có thể giảm thời gian, công sức và cả sự đầu tư cho môn học.

Đáng nói, điều này có thể tạo ra một nghịch lý trong chính mục tiêu phát triển giáo dục hiện nay: Một mặt, Tiếng Anh ngày càng được coi là công cụ để học sinh tiếp cận tri thức, khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế; mặt khác, nếu không còn gắn với kỳ thi tuyển sinh, một trong những động lực thúc đẩy học sinh học ngoại ngữ lại suy giảm.

Ở góc độ quản lý trường THPT, TS Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ (TP. HCM) lại nhìn thấy một vấn đề khác: Dữ liệu về năng lực đầu vào của học sinh sẽ ít hơn nếu kỳ thi chỉ còn Toán và Ngữ văn.

Thầy Đảo cho biết, nhà trường không chỉ cần biết một học sinh đạt tổng điểm bao nhiêu để trúng tuyển, mà còn cần hiểu em đó mạnh ở đâu, yếu ở đâu để tổ chức dạy học phù hợp. Một học sinh có điểm Toán, Ngữ văn cao nhưng năng lực Tiếng Anh còn hạn chế sẽ cần kế hoạch hỗ trợ khác với học sinh có ngoại ngữ tốt nhưng nền tảng Toán chưa vững.

Tương tự, với những học sinh có định hướng khoa học tự nhiên, công nghệ hay khoa học xã hội, việc có thêm thông tin về năng lực ở những lĩnh vực này sẽ hữu ích cho phân lớp, phụ đạo, bồi dưỡng và tư vấn hướng nghiệp.

Nếu áp dụng phương án thi hai môn, sau khi học sinh đã trúng tuyển, các trường có thể tổ chức khảo sát đầu vào để nắm bắt năng lực thực tế.

Nhưng thầy Đảo cũng đặc biệt lưu ý: Khảo sát không được biến thành “kỳ thi thứ ba” trá hình.

“Kết quả khảo sát không nên được sử dụng để tạo thêm áp lực cho học sinh. Mục đích chính là giúp nhà trường hiểu học sinh để tổ chức dạy học, phân hóa, phụ đạo, bồi dưỡng và tư vấn hướng nghiệp phù hợp”, thầy Đảo chia sẻ thêm.

Điểm này rất quan trọng, bởi nếu không cẩn trọng, một chính sách nhằm giảm áp lực thi cử có thể vô tình tạo ra một vòng thi khác ngay sau khi học sinh đã vượt qua kỳ tuyển sinh.

Vì vậy tranh luận về hai hay ba môn thi không nên chỉ dừng ở câu hỏi “hai môn có ít quá không” hoặc “ba môn có nhiều quá không” mà ở cách thiết kế một kỳ tuyển sinh vừa công bằng, đánh giá đúng năng lực, vừa không làm lệch mục tiêu giáo dục toàn diện.

“Hai môn vẫn có thể đủ nếu đề thi khoa học, phân hóa tốt; ngược lại, nhiều môn chưa chắc bảo đảm công bằng nếu cách đánh giá chưa phù hợp. Muốn giảm áp lực từ gốc, cần đồng thời tăng cơ hội vào trường công, nâng chất lượng phân luồng và đổi mới đánh giá, tránh để học sinh chỉ tập trung vào những môn được chọn làm môn thi”, thầy Đảo nhấn mạnh.

Xem thêm

Thúc đẩy kết nối giáo dục Pháp – Việt Nam từ bậc tiểu học

Thúc đẩy kết nối giáo dục Pháp – Việt Nam từ bậc tiểu học

(CLO) Ngày 20/11, Trường Tiểu học Ba Đình (Hà Nội) chính thức được trao nhãn chất lượng LabelFrancÉducation của Bộ Châu Âu và Ngoại giao Pháp. Sự kiện không chỉ ghi nhận quá trình duy trì giảng dạy tiếng Pháp tại nhà trường mà còn cho thấy những nỗ lực mở rộng hợp tác giáo dục, tăng cường giao lưu ngôn ngữ, văn hóa giữa Việt Nam và Pháp.

Ba thập kỷ “Thực học – Thực nghiệp”

Ba thập kỷ “Thực học – Thực nghiệp”

(CLO)  Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội (HUBT) long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập (1996 – 2026), nhìn lại chặng đường ba thập kỷ phát triển và xác lập mục tiêu chiến lược cho giai đoạn mới.

Trường Đại học Công đoàn tưng bừng kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và dấu mốc 80 năm truyền thống

Trường Đại học Công đoàn tưng bừng kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và dấu mốc 80 năm truyền thống

Hòa chung không khí hân hoan của cả nước hướng về Ngày Nhà giáo Việt Nam, sáng 20/11/2026, Trường Đại học Công đoàn đã long trọng tổ chức Chương trình chào mừng và tri ân các thế hệ nhà giáo, gắn với dấu mốc tự hào 80 năm xây dựng và phát triển của Nhà trường (15/5/1946 – 15/5/2026).

Nhà thiết kế Vũ Việt Hà: 'Khi AI phát triển, tôi vẫn yêu cầu sinh viên cầm bút chì!'

Nhà thiết kế Vũ Việt Hà: 'Khi AI phát triển, tôi vẫn yêu cầu sinh viên cầm bút chì!'

(CLO) Giữa thời đại trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra hàng nghìn mẫu thiết kế chỉ trong vài phút, nhà thiết kế, giảng viên Vũ Việt Hà vẫn yêu cầu sinh viên phải phác thảo bằng bút chì, giấy và màu vẽ. Với anh, công nghệ có thể hỗ trợ sáng tạo nhưng không thể thay thế tư duy, cảm xúc và vốn văn hóa của người làm nghề.

Tài năng để phụng sự, năng lực để cống hiến: Sứ mệnh giáo dục trong kỷ nguyên mới

Tài năng để phụng sự, năng lực để cống hiến: Sứ mệnh giáo dục trong kỷ nguyên mới

(NB&CL) Giá trị của một nền giáo dục không chỉ được đo bằng những tấm huy chương, thứ hạng hay số lượng bằng cấp, mà còn ở chất lượng con người được đào tạo và những giá trị họ tạo ra cho xã hội. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, giáo dục Việt Nam cần hướng tới mục tiêu cao hơn: Nuôi dưỡng tài năng để phụng sự, rèn luyện năng lực để cống hiến, gắn thành công của mỗi cá nhân với sự phát triển của đất nước.

Nhà giáo, nhà báo chung con đường, chung khát vọng

Nhà giáo, nhà báo chung con đường, chung khát vọng

(CLO) Tôi cứ băn khoăn khi đặt đầu đề (tít bài) cho bài viết này là Nhà giáo và Nhà báo bởi có thể nghe thoáng qua, bạn đọc nào đó sẽ cho rằng tác giả đang “té nước theo mưa” giữa những ngày cả nước sôi nổi các hoạt động kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Cảnh báo sự đứt gãy trong giao tiếp giữa cha mẹ và con cái

Cảnh báo sự đứt gãy trong giao tiếp giữa cha mẹ và con cái

(CLO) Sự đứt gãy trong giao tiếp giữa cha mẹ và con cái đang khiến việc thấu hiểu, hỗ trợ học sinh trở nên khó khăn hơn. Bên cạnh kiến thức, nhà trường cần trang bị cho học sinh năng lực nhận diện, làm chủ cảm xúc và xây dựng các mối quan hệ tích cực.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng: Thầy cô cần được thấu hiểu, sẻ chia hơn bao giờ hết

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng: Thầy cô cần được thấu hiểu, sẻ chia hơn bao giờ hết

(CLO) Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho rằng, trong kỷ nguyên số, khi học sinh có thể tiếp cận tri thức nhanh và rộng hơn, vai trò của người thầy không những không giảm đi mà càng trở nên quan trọng trong việc định hướng tư duy, bồi đắp nhân cách và giúp người học lựa chọn những giá trị đúng đắn.

Bị nghi ngại đàn ông chăm trẻ gái, thầy giáo có màn 'lội ngược dòng'

Bị nghi ngại đàn ông chăm trẻ gái, thầy giáo có màn 'lội ngược dòng'

(CLO) Thầy Nguyễn Thanh Bách, giáo viên Trường Mầm non Na Sầm (xã Na Sầm, tỉnh Lạng Sơn) đã có 8 năm gắn bó với nghề giáo. Là nam giới theo đuổi công việc vốn được mặc định phù hợp với phụ nữ, thầy từng đối diện không ít ánh nhìn hoài nghi, thậm chí có phụ huynh đề nghị chuyển lớp cho con vì lo ngại những vấn đề nhạy cảm trong quá trình chăm sóc trẻ.

Quản trị thông minh và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số vì sự phát triển bền vững

Quản trị thông minh và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số vì sự phát triển bền vững

(CLO) Chuyển đổi số hay chuyển đổi xanh sẽ chỉ là những khẩu hiệu rỗng nếu quản trị không đổi mới thực chất và con người không đứng ở vị trí trung tâm. Đó là lời cảnh tỉnh thẳng thắn nổi lên từ Hội thảo khoa học quốc tế ICFBA-2026 do Trường Đại học Công đoàn tổ chức ngày 19/11/2026 tại Hà Nội.

Thầy giỏi, trò tài nhưng trường tư vẫn cần cơ chế mở đường

Thầy giỏi, trò tài nhưng trường tư vẫn cần cơ chế mở đường

(CLO) Đổi mới giáo dục, hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang đặt ra những yêu cầu mới đối với các nhà trường. Từ thực tiễn xây dựng mô hình song ngữ, song bằng, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) Nguyễn Thị Minh Thúy chỉ ra những nút thắt về đội ngũ giáo viên, năng lực số và cơ chế phát triển giáo dục ngoài công lập cần sớm được tháo gỡ.

Từng nghe tiếng Anh như vịt nghe sấm, cô giáo người Mông đạt IELTS 8.0 trở về bản dạy ngoại ngữ cho cả trường

Từng nghe tiếng Anh như vịt nghe sấm, cô giáo người Mông đạt IELTS 8.0 trở về bản dạy ngoại ngữ cho cả trường

(CLO) Ở tuổi 25, Lầu Thị Dợ, người dân tộc Mông, đang là giáo viên tiếng Anh duy nhất tại Trường THCS Pắc Ngà, xã Pắc Ngà, tỉnh Sơn La. Mỗi ngày, cô vượt khoảng 27 km từ nơi ở đến trường, đứng lớp giảng dạy học sinh từ lớp 6 đến lớp 9. Hơn 400 em, phần lớn là người dân tộc thiểu số, đều được cô phụ trách môn học này.

Nhà giáo tiêu biểu Bùi Thị Tú: ‘Không ai bắt đầu đã xuất sắc’

Nhà giáo tiêu biểu Bùi Thị Tú: ‘Không ai bắt đầu đã xuất sắc’

(CLO) 18 năm gắn bó với bục giảng, cô giáo Bùi Thị Tú (Tổ trưởng Tổ Ngoại ngữ, Trường THPT Như Thanh, Thanh Hóa) luôn mang trong mình tinh thần cầu thị, chủ động đổi mới phương pháp dạy học và nhiệt huyết lan tỏa kinh nghiệm tới đồng nghiệp. Năm 2026, những nỗ lực bền bỉ ấy đã được ghi nhận khi cô vinh dự được Bộ Giáo dục và Đào tạo tôn vinh là Nhà giáo tiêu biểu.

Giao quyền tự chủ bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư: Các trường đại học thôi cảnh ‘chờ đợt’ hút người tài

Giao quyền tự chủ bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư: Các trường đại học thôi cảnh ‘chờ đợt’ hút người tài

(CLO) Theo dự thảo thông tư mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học sẽ được chủ động bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư trong năm thay vì chờ xét duyệt chung. Trao đổi với Báo Nhà báo và Công luận, GS.TSKH.BS Dương Quý Sỹ đánh giá đây là bước đột phá để hút nhân tài, song cần đi kèm cơ chế giám sát minh bạch để tránh tình trạng chạy đua số lượng, bỏ quên chất lượng học thuật.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: 'Công nghệ không thể thay thế trái tim nhân hậu của người thầy thuốc'

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: 'Công nghệ không thể thay thế trái tim nhân hậu của người thầy thuốc'

(CLO) Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan gửi thư tri ân đội ngũ giảng viên, cán bộ và người lao động tại các cơ sở đào tạo nhân lực y tế, nhấn mạnh công nghệ không thể thay thế lòng nhân ái, sự tận tâm và trách nhiệm của người thầy thuốc.

Cỡ chữ bài viết: