Hôm nay (21/5), Bộ Xây dựng đã tổ chức Hội nghị Thúc đẩy kết nối phát triển vận tải đa phương thức.
Vận tải đa phương thức là bài toán cạnh tranh quốc gia
Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, thống kê cho thấy kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt gần 930 tỷ USD trong năm 2025 và sản lượng vận tải hàng hóa đạt trên 3 tỷ tấn, tăng 14,1% so với cùng kỳ.
Sản lượng vận tải đường bộ có mức tăng trưởng cao nhất, đạt trên 2,2 tỷ tấn, tăng 14,7%; sản lượng container qua cảng biển đạt xấp xỉ 34,3 triệu TEU tăng 12%.
Kết quả trên đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng GDP của Việt Nam 8,02% và là mức cao nhất giai đoạn 2011 - 2025.
Tuy nhiên xung đột tại khu vực Trung Đông, ảnh hưởng của chính sách thuế quan tác động sâu rộng đến chuỗi cung ứng toàn cầu.
Giá nhiên liệu tăng cao gây biến động mạnh về giá cước vận tải và tuyến vận tải quốc tế. Trong khi đó, vận tải đa phương thức tại Việt Nam lại đang còn nhiều bất cập.
“Thị phần vận tải mất cân đối, vận tải đường bộ chiếm tỷ trọng lớn (khoảng 75% khối lượng vận chuyển hàng hóa), trong khi các loại hình vận chuyển khối lượng lớn như đường sắt lại không phát triển và chiếm tỷ trọng rất nhỏ (chỉ chiếm 0,18%)”, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nói.
Đội tàu biển của Việt Nam còn hạn chế, sản lượng vận chuyển chủ yếu tập trung vào các hãng tàu nước ngoài. Vận tải đường thủy vận chuyển khối lượng lớn, chi phí thấp chưa phát triển do hạn chế bởi luồng lạch, tĩnh không cầu.
Kết nối giữa vận tải đường sắt với cảng biển, cảng cạn (ICD), trung tâm đầu mối hàng hóa lớn hầu như chưa có,...
Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định phát triển vận tải đa phương thức không chỉ là bài toán kết nối hạ tầng giao thông mà còn là bài toán về năng lực cạnh tranh quốc gia, về an ninh kinh tế và về khát vọng đưa Việt Nam trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa khu vực và thế giới.
Mất cân đối trong hệ thống các phương thức vận tải
Báo cáo tại hội nghị, ông Đỗ Công Thuỷ - Phó vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông thông tin, vận tải đa phương thức đã trở thành mô hình tổ chức vận tải chủ đạo trong xu thế phát triển toàn cầu.
Mô hình kết hợp tối ưu các phương thức vận tải trong chuỗi vận chuyển thay vì hoạt động riêng lẻ, giúp tận dụng được ưu thế của từng phương thức.
Nhưng tại Việt Nam, tỷ trọng vận tải đa phương thức chưa đạt tới 10%, trong khi ở các nước phát triển, tỷ trọng này đạt trên 25 - 40%.
Vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở việc xây dựng thêm hạ tầng, mà còn ở năng lực tổ chức, kết nối và tối ưu hóa hệ thống hiện hữu.
Hiện tổng giá trị kết cấu hạ tầng giao thông khoảng 5 triệu tỷ đồng, chiếm gần 50% tổng giá trị tài sản của 19 loại kết cấu hạ tầng quốc gia.
Riêng năm 2025, sản lượng vận tải hàng hóa đạt trên 3 tỷ tấn và luân chuyển hàng hoá đạt 612 tỷ T.Km. Sản lượng vận tải hành khách đạt khoảng 6,1 tỷ lượt, luân chuyển đạt khoảng 312 tỷ lượt HK.km.
Dù tiềm năng rất lớn, song hệ thống vận tải đang phải đối mặt với sự mất cân đối, lãng phí dư thừa ở một số lĩnh vực vận tải.
Đường bộ chiếm tới 75,1%, đường thuỷ nội địa chiếm 19,8%, đường biển 4,9%, đường sắt 0,18% và hàng không chỉ chiếm 0,02%. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết thúc đẩy phát triển vận tải đa phương thức.
Phát triển các hành lang vận tải đa phương thức
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh đã giao các cơ quan chuyên môn tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại hội nghị để nghiên cứu đưa vào Đề án Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, tầm nhìn đến 2050 và quy hoạch 5 chuyên ngành lĩnh vực giao thông vận tải.
Đáng chú ý, việc xác định và phát triển các hành lang vận tải đa phương thức ưu tiên sau sáp nhập địa giới hành chính cần được đặc biệt chú trọng.
Bộ trưởng nhấn mạnh tính cấp bách của việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch tỉnh và các quy hoạch chuyên ngành giao thông vận tải, bảo đảm tính liên kết, đồng bộ, thống nhất, hiệu quả và bền vững làm cơ sở điều chỉnh kế hoạch đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông.
Đồng thời triển khai thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, xác định rõ danh mục các dự án ưu tiên đầu tư để tăng kết nối các phương thức vận tải tại địa phương và kết nối liên vùng.
Cùng với đó xây dựng cộng đồng doanh nghiệp vận tải tầm quốc tế, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh toàn diện.
Bộ Xây dựng sẽ phối hợp các bộ, ngành chức năng nghiên cứu đề xuất cơ chế ưu đãi đầu tư để phát triển đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa vận chuyển container có sức chở lớn, tốc độ vận chuyển nhanh.
Phát triển đội tàu bay hiện đại để cung cấp dịch vụ vận tải quốc tế; cơ chế hợp tác giữa doanh nghiệp cảng biển, hãng tàu, doanh nghiệp vận tải thủy với các cảng cạn/bến thủy nội địa nằm gần chân hàng.
Triển khai các giải pháp để kết nối trực tiếp giữa chủ hàng, chủ phương tiện vận chuyển để giảm chi phí trung gian; khuyến khích các doanh nghiệp phát triển và cung cấp giải pháp dịch vụ vận tải đa phương thức trọn gói...
