Từ câu chuyện bệnh nhân 1883 nhìn lại vấn đề kiểm chứng nguồn tin của báo chí

Báo chí đã điều chỉnh lại thông tin sau khi Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội xác nhận có

Báo chí đã điều chỉnh lại thông tin sau khi Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội xác nhận có "nhầm lẫn" thông tin về quá trình đi lại của BN 1881.

1.  Có thể nói, những lời nhận xét, bình luận của người phụ nữ được cho là vợ của bệnh nhân số 1883 về báo chí và cả khái niệm "truyền thông mạng" là khá nặng nề khi chị này dùng chữ "dối trá" và "ác độc", "bất nhân" để cho rằng một số tờ báo điện tử (chị này gọi là báo mạng) đưa nhiều thông tin sai về lịch trình đi lại của chồng mình.

Người phụ nữ này đã dẫn ra một số căn cứ để cho rằng, một số "báo mạng" đã đưa thông tin sai ví dụ như có sự lẫn lộn lịch trình của cá nhân chị này và BN 1883. Người có nick là Hanh PM (người được cho là chủ tài khoản facebook nhận là vợ BN 1883) cho rằng, vào ngày 28/1, chính chị là người đi đến ngõ 194 phường Phương Liệt, Thanh Xuân, Hà Nội chứ không phải chồng mình. Và do báo chí đăng sai nên đã ảnh hưởng nặng nề đến toàn bộ cộng đồng người dân ở khu vực này.

Người có nick Hanh PM cũng khẳng định: Lịch di chuyển vào 9h-10h30 sáng ngày 30/1 đưa con đi học ở sân bóng đá công viên Thanh Nhàn và trong thời gian đó đi chợ 8/3 là lịch di chuyển của chị này chứ không phải của chồng mình, như các báo đã đăng.

Hay việc ngày 3/2, nhiều báo mạng đưa tin về lịch trình dịch tễ của BN 1883 đi TP.HCM nhưng các tít bài một số báo lại chỉ tập trung vào việc BN 1883 đi massage ở TP Hồ Chí Minh và nội dung các bài viết dùng những đại từ nhân xưng miệt thị và có chiều hướng lái dư luận theo cảm xúc tiêu cực. Chị này cho rằng, chồng mình luôn đến các điểm massage trị liệu lành mạnh để phục hồi sức khỏe là điều bình thường nhưng báo mạng lại viết như vậy làm ảnh hưởng lớn đến danh dự cá nhân của người thân của mình.

Những phản ánh về những nội dung được cho là thông tin sai trên một số tờ báo mạng của người phụ nữ trên sau đó đã được xác nhận có những thông tin đúng. Một số tờ báo sau đó đã sửa thông tin trong bài viết hoặc ra một bản tin mới, đưa theo thông báo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC)  Hà Nội xác nhận có một số thông tin "nhầm lẫn" về lịch trình của BN 1883, đúng như vợ anh này nêu.

Như vậy, có thể khẳng định bước đầu là một số tờ báo điện tử đã đưa thông tin sai về lịch trình của BN 1883 và việc này rõ ràng đã gây ảnh hưởng xấu đến cộng đồng dân cư nơi BN trên không hề đến đó như khu vực ngõ 194, phường Phương Liệt, quận Thanh Xuân-Hà Nội và cũng ảnh hưởng đến cá nhân BN 1883 và gia đình của công dân này.

Còn việc đưa thông tin và có những lời lẽ, cách giật tít không phù hợp về việc BN 1883 đi massage tại TP.HCM không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến danh dự của công dân trên-nạn nhân của dịch bệnh Covid-19 mà còn có những tác động không nhỏ đến tâm lý của nhiều người khác không may có thể bị lây nhiễm hay bị nghi lây nhiễm Covid-19, khiến họ không thành thật trong việc khai báo lịch trình hoạt động của mình với cơ quan hữu quan, từ đó gây khó khăn cho công tác phòng, chống dịch Covid-19.

2. Covid-19, đến thời điểm này, không nghi ngờ gì nữa đó là đại dịch có ảnh hưởng vô cùng nghiêm trọng cho hầu hết các quốc gia, đến hàng tỷ người trên toàn cầu. Với Việt Nam, đại dịch này cũng có tác động rất xấu, làm chậm quá trình phát triển kinh tế đất nước, làm đảo lộn, gây khó khăn cho cuộc sống hàng triệu người dân, hàng vạn doanh nghiệp. Báo chí vì thế cũng có trách nhiệm rất lớn trong việc đưa, phản ánh thông tin đầy đủ về diễn biến dịch bệnh, các hoạt động phòng chống dịch. Trên thực tế, thời gian qua, về cơ bản báo chí đã làm khá tốt vai trò này và có đóng góp tích cực nhất định đến hoạt động phòng, chống, đẩy lùi dịch Covid-19 ở một số thời điểm.

Tuy nhiên, với vụ việc nêu trên, có thể nói đó là một sự cố không mong muốn và khiến tất cả các bên liên quan: CDC Hà Nội, Báo chí...đều cần phải nhìn nhận, đánh giá lại, nhận trách nhiệm, sửa sai để có thể tránh được những thông tin sai lệch, ảnh hưởng đến cuộc sống, danh dự của công dân cũng như giảm đi những ảnh hướng xấu đến hoạt động phòng, chống dịch Covid-19.

Về phía CDC Hà Nội, rõ ràng những thông tin sai từ chính cơ quan này đã khiến nhiều tờ báo điện tử, trang mạng... cũng dẫn nguồn thông tin sai theo một cách dây chuyền. Nhưng đây không chỉ lần đầu CDC Hà Nội có thông tin sai về lịch trình của các bệnh nhân Covid-19. Cũng có một số cơ quan, trung tâm CDC ở một số địa phương khác cũng có lúc chưa chuẩn xác về thông tin đi, lại của các bệnh nhân, gây những hậu quả không đáng có.

Do đó, không chỉ CDC Hà Nội mà trong các đợt dịch như thế này, tất cả các cơ quan chức năng Nhà nước, từ Bộ Y tế, đến chính quyền, Sở Y tế các địa phương, các Trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) địa phương cần phải chuẩn xác thông tin tối đa để có những cảnh báo chính xác cho người dân. Một thông tin sai lệch trong thông cáo báo chí hay ở bản tin chính thống trên các website của các cơ quan này sẽ dẫn đến những thông tin sai lệch có tính dây chuyền.

Mặc dù, về phía báo chí, đưa thông tin nhanh nhạy, kịp thời vẫn là một yêu cầu quan trọng nhưng thiết nghĩ, thông tin chính xác vẫn là yếu tố quan trọng không kém. Cho dù các thông tin về dịch bệnh, lịch trình đi lại của các bệnh nhân Covid-19, kể cả những người mới nghi nhiễm... phần nhiều vẫn phải dựa vào các công bố, thông tin chính thức của cơ quan chức năng như Bộ Y tế, các bệnh viện, Trung tâm CDC... nhưng điều đó không có nghĩa là những bản tin đó không cần phải kiểm chứng nữa.

Trên thực tế, dù có khó khăn, nhưng vẫn có những khoảng thời gian, địa điểm, nhân chứng để cho người viết báo kiểm chứng lại thông tin. Ví dụ như ở vụ việc trên, người viết báo vẫn có thể kiểm tra lịch sử đi lại của bệnh nhân thông qua người thân, gia đình, cơ quan của họ. Những thông tin nào đáng nghi ngờ như việc BN 1883 vừa đưa con đi học lại vừa đi chợ ở một khoảng cách rất xa, lại trong một thời gian ngắn luôn cần phải kiểm tra lại. Những thông tin nào không thể kiểm chứng được thì cũng không nên đăng tải.

Nhưng ở đây, không chỉ là câu chuyện thông tin sai, đúng mà cả ở trách nhiệm của người làm báo khi đưa thông tin về đời tư của người bệnh. Có những thông tin không cần thiết, thuộc về đời sống cá nhân của công dân vẫn cần được cân nhắc, tôn trọng theo quy định của luật pháp về bảo vệ bí mật đời tư của công dân. Trong trường hợp tình huống cụ thể này, nếu các công dân không may lây nhiễm Covid-19, các thông tin đời tư của họ đều bị phơi bày hết lên mặt báo, thậm chí bị giật tít, bêu tên có hàm ý xấu thì sau đó, tất cả những công dân khác nghi nhiễm hay chẳng may nhiễm bệnh sẽ không chịu khai báo lịch trình đi lại của mình nữa thì điều đó sẽ gây ra những hậu quả khôn lường.

Câu chuyện đáng buồn trên, dù không ai mong muốn xảy ra nhưng nó cũng đã xảy ra. CDC Hà Nội cũng đã đính chính ban tin, cũng đã có nhiều tờ báo sửa lại thông tin và hầu hết mọi người đều đã biết thông tin nào là chính xác, thông tin nào sai. Nhưng qua đây, tất cả các bên liên quan sẽ đều phải rút kinh nghiệm, đặc biệt là báo chí, cho dù yêu cầu phải đưa thông tin nhanh đến đâu cũng phải cân nhắc đưa thế  nào để thông tin đảm bảo tuyệt đối chính xác, không xâm phạm đời tư, không kỳ thị người nhiễm bệnh. Mỗi tổ chức, mỗi cá nhân đều cần phải thấy trách nhiệm của mình trong thông tin để chúng ta hướng tới một cái đích chung: Đồng lòng, cùng nhau phòng, chống, đẩy lùi dịch Covid-19 như chúng ta đã làm được trong năm 2020.

Xem thêm

Nghị quyết số 18-NQ/TW: Xây dựng xã hội kỷ cương từ ý thức tự thân

Nghị quyết số 18-NQ/TW: Xây dựng xã hội kỷ cương từ ý thức tự thân

(NB&CL) Kỷ cương của một xã hội không thể chỉ được giữ bằng quy định và giám sát. Khi con người biết tự điều chỉnh hành vi, tôn trọng pháp luật và nghĩ đến trách nhiệm với cộng đồng, kỷ cương mới trở thành một phần của đời sống. Từ yêu cầu xây dựng “trật tự tự thân” trong Nghị quyết số 18-NQ/TW, có thể nhìn thấy một mục tiêu sâu xa hơn: Xây dựng một xã hội mà những điều đúng không cần lúc nào cũng phải có người nhắc mới được thực hiện.

40 năm thu hút FDI: Đã đến lúc định vị giai đoạn mới!

40 năm thu hút FDI: Đã đến lúc định vị giai đoạn mới!

(NB&CL) Sau 40 năm mở cửa, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, xuất khẩu, việc làm và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, mục tiêu cũng thay đổi. Điều chúng ta hướng tới không còn là thu hút nhiều vốn hơn, mà là thu hút những dòng vốn có khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp Việt Nam và góp phần xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập sâu rộng. 

Nghị quyết 23: Mở rộng không gian cống hiến, nối dài sức mạnh Việt Nam

Nghị quyết 23: Mở rộng không gian cống hiến, nối dài sức mạnh Việt Nam

(NB&CL) Một quốc gia mạnh không chỉ bởi những nguồn lực trong lãnh thổ, mà còn bởi khả năng kết nối và phát huy những tiềm lực đang hiện diện bên ngoài. Trong thế giới mà tri thức, công nghệ, vốn và nhân lực chất lượng cao vận động xuyên biên giới, đường biên địa lý không thể đồng nghĩa với giới hạn của sức mạnh quốc gia.

Loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp bứt tốc, kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp bứt tốc, kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số

(NB&CL) Chặng đường nửa cuối năm được dự báo vẫn đầy thách thức. Do vậy, để đạt được mục tiêu tăng trưởng cả năm, nền kinh tế phải tháo gỡ được hàng loạt nút thắt nội tại: từ kiểm soát lạm phát, khơi thông điểm nghẽn giải ngân đầu tư công, đến việc duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý và phục hồi kênh dẫn vốn trung - dài hạn...

Nghị quyết 20 và cuộc chuyển đổi lớn trong tư duy phát triển Việt Nam

Nghị quyết 20 và cuộc chuyển đổi lớn trong tư duy phát triển Việt Nam

(NB&CL) Việt Nam có biển từ hàng nghìn năm trước. Nhưng có lẽ chưa bao giờ trong lịch sử hiện đại, biển lại được đặt vào vị trí trung tâm của tư duy phát triển như lúc này. Điều thay đổi không nằm ở chiều dài hơn ba nghìn cây số bờ biển hay diện tích vùng đặc quyền kinh tế, mà ở cách chúng ta nhìn về biển. Đó cũng là điểm nhấn lớn nhất của Nghị quyết số 20-NQ/TW: Lần đầu tiên biển không còn được đặt trong tư duy phát triển biển, mà được đặt trong tư duy phát triển quốc gia.

Vận hành thị trường carbon: Đòn bẩy tăng tốc kinh tế xanh

Vận hành thị trường carbon: Đòn bẩy tăng tốc kinh tế xanh

(NB&CL) Phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn là một trong những định hướng lớn được Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Nghị quyết XIV của Đảng) xác định nhằm tạo động lực cho mô hình tăng trưởng mới. Trong bối cảnh Việt Nam (VN) đang xây dựng và từng bước vận hành thị trường carbon, yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm phát thải mà còn phải chuyển đổi căn bản tư duy phát triển, coi môi trường là một nguồn lực kinh tế. 

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Thiết kế năng lực thực thi cho một giai đoạn phát triển mới

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Thiết kế năng lực thực thi cho một giai đoạn phát triển mới

(NB&CL) Việt Nam không thiếu chủ trương đúng, cũng không thiếu quyết tâm chính trị. Điều quyết định thành công của một giai đoạn phát triển mới nằm ở khả năng biến những chủ trương ấy thành hành động hiệu quả, để mỗi quyết sách không chỉ dừng lại trên văn bản mà tạo ra những thay đổi có thể cảm nhận trong đời sống. Từ góc nhìn đó, Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV không chỉ bàn về những nhiệm vụ trước mắt, mà còn cho thấy một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy quản trị: đưa năng lực thực thi trở thành nền tảng để hiện thực hóa khát vọng phát triển mà Đại hội XIV đã xác lập.

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Không để sự hy sinh nào bị lãng quên

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Không để sự hy sinh nào bị lãng quên

(NB&CL) Có những cuộc hành trình được đo bằng số ki-lô-mét đã đi, có những công trình được ghi dấu bằng những con số đầu tư hay tốc độ tăng trưởng. Nhưng cũng có những hành trình không thể đo bằng những thước đo thông thường, bởi đích đến của nó không chỉ là một địa điểm, mà là sự trở về của ký ức, của lòng biết ơn và của lương tri. “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là một hành trình như thế.

Cốt lõi trong bảo vệ bản sắc dân tộc số

Cốt lõi trong bảo vệ bản sắc dân tộc số

(NB&CL) Trong hàng nghìn năm giữ nước của dân tộc Việt Nam, văn hóa luôn là cội rễ và là “vũ khí mềm” đặc biệt để bảo vệ sự tồn tại của dân tộc trước các thế lực xâm lăng. Khi chiến tranh không còn là tiếng súng, mà là cuộc chiến về thông tin, giá trị và biểu tượng, thì văn hóa trở thành tuyến phòng thủ chiến lược. Không gian mạng – một thực thể phi vật lý nhưng có sức ảnh hưởng sâu rộng – đang trở thành mặt trận mới của cuộc đấu tranh giữ nước bằng văn hóa. Trong môi trường đó, việc bảo vệ chủ quyền văn hóa trở nên cấp thiết không kém gì bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Chủ quyền văn hóa trên không gian mạng chính là quyền làm chủ thông tin, giá trị, bản sắc và tâm hồn dân tộc trước làn sóng toàn cầu hóa mạnh mẽ.

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

Khi hiệu quả của chính quyền được đo bằng chất lượng phục vụ và mức độ thụ hưởng của người dân

(NB&CL) Mỗi giai đoạn phát triển của đất nước đều được đánh dấu bằng những quyết sách mang tính mở đường. Có những quyết sách làm thay đổi cách tổ chức nền kinh tế, có những quyết sách tạo nên bước ngoặt về thể chế và phương thức quản trị. Nhưng cũng có những quyết sách không khởi đầu bằng những công trình quy mô lớn hay mục tiêu tăng trưởng cao, mà bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: sau tất cả những đổi thay, người dân sẽ sống tốt hơn như thế nào?

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

Nhà nước pháp quyền không có chỗ cho 'quyền lực ảo' phán xét

(CLO) Một đoạn video chưa đầy một phút. Một dòng trạng thái được chia sẻ hàng nghìn lần. Chỉ sau vài giờ, một con người có thể bị quy kết, bị tẩy chay và bị kết án bởi hàng vạn bình luận, ngay cả khi cơ quan có thẩm quyền còn chưa bắt đầu xác minh sự việc.

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

Một kỳ thi và bài học về sự trung thực

(CLO) Mỗi mùa thi tốt nghiệp trung học phổ thông đều mang theo biết bao kỳ vọng của học sinh, gia đình và toàn xã hội. Sau mười hai năm đèn sách, kỳ thi không chỉ khép lại một chặng đường học tập mà còn mở ra cánh cửa của tương lai. Đó có thể là giảng đường đại học, trường nghề hay hành trình lập nghiệp của mỗi người.

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

Nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

(NB&CL) Ngày 2/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1189/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới; đồng thời tạo nền tảng tinh thần vững chắc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

Khi tăng trưởng được đo bằng năng lực thực thi

(NB&CL) Suốt nhiều năm, “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn” gần như đã trở thành một nhận định quen thuộc mỗi khi bàn về những lực cản đối với phát triển. Thế nhưng, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6 và Hội nghị trực tuyến với các địa phương đầu tháng 7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một nhận định khác, ngắn gọn nhưng giàu sức gợi: “Hiện nay, vấn đề cốt tử, cốt lõi là triển khai thực thi. Giai đoạn này, thể chế không còn là điểm nghẽn của điểm nghẽn nữa. Thực thi nhiệm vụ, tổ chức triển khai đang là điểm nghẽn của điểm nghẽn”.

Lớn cùng nhịp bước của đất nước

Lớn cùng nhịp bước của đất nước

(CLO) Mỗi thế hệ đều có một thời điểm phải trả lời câu hỏi: mình sẽ lớn lên như thế nào trong bước chuyển của đất nước. Với tuổi trẻ hôm nay, câu hỏi ấy đến sớm hơn và cũng cụ thể hơn. Khi Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới với những cơ hội rộng mở nhưng áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, điều được chờ đợi ở người trẻ không chỉ là khát vọng hay nhiệt huyết, mà còn là năng lực thích ứng, tinh thần học tập không ngừng và bản lĩnh để tạo ra giá trị thật. Lớn cùng nhịp bước của đất nước, vì thế, không còn là một lời cổ vũ, mà đang trở thành một yêu cầu của thời đại.

Nhìn lại một năm cải cách bộ máy

Nhìn lại một năm cải cách bộ máy

(CLO) Một năm trước, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước, cùng với quyết tâm tinh gọn tổ chức bộ máy là hàng loạt băn khoăn về những tác động trong giai đoạn chuyển tiếp. Việc nhiều cán bộ, công chức, viên chức xin nghỉ hưu trước tuổi hoặc thôi việc đã trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm của dư luận. Có người coi đây là kết quả tất yếu của quá trình sàng lọc đội ngũ, cũng có người lo ngại bộ máy sẽ thiếu hụt những cán bộ có năng lực, kinh nghiệm đúng vào thời điểm chính quyền cơ sở được giao nhiều quyền hạn và trách nhiệm hơn.

Báo chí Việt Nam - Người đến sau có trách nhiệm!

Báo chí Việt Nam - Người đến sau có trách nhiệm!

(CLO) Vòng xoáy công nghệ có lẽ chẳng bao giờ có điểm dừng. Báo chí bây giờ và trong tương lai vẫn sẽ từng ngày đối mặt với áp lực buộc mình đổi mới. Nhưng dù có ở nền tảng công nghệ nào, dù kỹ thuật làm báo có phát triển đến đâu, thì có những giá trị cốt lõi của báo chí cũng không thể mất và không được phép mất. Như một chiếc la bàn, Báo chí cách mạng có thể định hướng dư luận, góp phần gìn giữ sự ổn định xã hội và vun đắp niềm tin vào sự thật. Mạng xã hội có thể là “mạch máu” kết nối thông tin, nhưng Báo chí cách mạng chính là “trái tim” giữ nhịp đập lý trí và trách nhiệm trong đời sống truyền thông hiện đại, để luôn là một người đến sau có trách nhiệm!

Cỡ chữ bài viết: