Khi quyền hạn mới phải biến thành kết quả mới
Sự thay đổi ấy không nằm ở một dự án hay một con số tăng trưởng. Nó thể hiện ở việc Hà Nội mở rộng không gian thể chế, tính toán lại cách sử dụng nguồn lực, chuẩn bị những công trình hạ tầng lớn và tìm thêm dư địa từ khoa học - công nghệ, giáo dục, văn hóa. Quan trọng hơn, thành phố đang đứng trước yêu cầu rút ngắn khoảng cách từ một quyết sách đến kết quả mà người dân có thể cảm nhận.
Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực từ ngày 1/7, mở rộng phân cấp, phân quyền và trao cho Hà Nội thêm công cụ để xử lý những vấn đề lớn của một đô thị đặc biệt. Thành phố không chờ Luật có hiệu lực mới chuẩn bị. Sau hơn hai tháng, HĐND thành phố đã thông qua 61 nghị quyết quy phạm pháp luật, UBND thành phố ban hành 16 quyết định quy phạm pháp luật để triển khai Luật.
Nhìn vào nội dung các nghị quyết, có thể thấy phạm vi điều chỉnh rất rộng, từ tổ chức, phân cấp, thủ tục hành chính đến tài chính, đầu tư, khoa học - công nghệ, giáo dục, văn hóa, môi trường. Riêng tại một kỳ họp chuyên đề, HĐND thành phố đã thông qua 22 nghị quyết, trong đó có 16 nội dung trực tiếp triển khai Luật Thủ đô.
Những thay đổi như vậy nghe có vẻ xa với đời sống, nhưng với một người đến làm thủ tục hay một doanh nghiệp chờ hoàn tất hồ sơ, khoảng cách ấy lại rất cụ thể: Bớt một loại giấy tờ, giảm một lần đi lại, rút ngắn một khâu xử lý đều là thời gian và chi phí được tiết kiệm.
Sáu tháng đầu năm 2026, cải cách thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công trực tuyến tại Hà Nội tiếp tục được đẩy mạnh. Riêng Sở Văn hóa và Thể thao đã tái cấu trúc 110/133 thủ tục hành chính, đạt 80%; tỷ lệ thủ tục hành chính cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình đạt 89,2% (122/133 thủ tục). Từ ngày 1/1 đến 10/6/2026, Sở tiếp nhận 1.200 hồ sơ, đã giải quyết 1.132 hồ sơ, trong đó 95,31% được trả đúng hạn.
Những con số ấy chưa thể đại diện cho toàn bộ bộ máy, nhưng cho thấy một hướng thay đổi đáng chú ý, quyền hạn mới chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành cách làm cụ thể.
Vì thế, câu hỏi từ nay không chỉ là Hà Nội được trao thêm bao nhiêu quyền, mà là thành phố dùng những quyền ấy để làm được gì mà trước đây chưa làm được hoặc chưa làm đủ nhanh. Khi quyền hạn rộng hơn, yêu cầu về trách nhiệm và năng lực thực thi cũng cao hơn.
Có tiền, nhưng quan trọng hơn là biết tiền đi đâu
Năm 2025, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn Hà Nội đạt 711,2 nghìn tỷ đồng, bằng 138,4% dự toán, tăng 38,4% và dẫn đầu cả nước. GRDP tăng 8,16%; tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn đạt 594,7 nghìn tỷ đồng. Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP ước tăng 8,22%, thu ngân sách đạt 404.418 tỷ đồng, bằng 62,2% dự toán.
Đây là những con số đáng chú ý, nhưng giá trị của chúng không chỉ nằm ở quy mô. Vấn đề lớn hơn là Hà Nội sẽ đưa nguồn lực ấy vào đâu để tạo ra năng lực phát triển mới.
Thành phố đang chuẩn bị và triển khai nhiều công trình hạ tầng lớn: Các cây cầu qua sông Hồng, đường vành đai, đường sắt đô thị, những trục giao thông kết nối các khu vực phát triển mới. Nhiều dự án được đặt trong một cách nhìn rộng hơn về không gian đô thị, thay vì chỉ giải quyết một điểm nghẽn giao thông riêng lẻ. Hà Nội cũng đang định hướng dành quỹ đất cho các khu công nghệ cao, khu công nghiệp và các khu chức năng hỗ trợ, gắn với các cực tăng trưởng, giao thông, nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo trong Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm.
Một cây cầu vì thế không chỉ có ý nghĩa ở chỗ nối hai bờ. Nếu được đặt đúng trong quy hoạch, nó có thể rút ngắn khoảng cách, mở thêm không gian đô thị, thay đổi khả năng tiếp cận thị trường và kéo theo những hoạt động kinh tế mới.
Cách nhìn ấy quan trọng với một thành phố đang đứng trước bài toán rất lớn về không gian. Quy hoạch dài hạn không chỉ để vẽ ra Hà Nội của vài chục năm sau, mà còn để quyết định hôm nay nên giữ đất ở đâu cho giao thông, dành không gian nào cho trường học, công viên, sản xuất, nghiên cứu và những khu đô thị mới. Nói cách khác, tiền hôm nay chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó tạo ra khả năng làm ra nhiều giá trị hơn vào ngày mai.
Một Hà Nội lớn hơn những con đường
Nếu hạ tầng mở rộng không gian vật chất, khoa học - công nghệ, giáo dục và văn hóa có thể quyết định chất lượng của không gian ấy. Hà Nội đang đặt khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục chất lượng cao và công nghiệp văn hóa vào vị trí rõ hơn trong chiến lược phát triển. Thành phố xác định việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW phải được nhìn qua những chuyển biến cụ thể như năng suất, doanh thu công nghệ, chất lượng dịch vụ công và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Đây là một thay đổi đáng chú ý về cách đo hiệu quả. Công nghệ cuối cùng không nằm ở số lượng nền tảng hay ứng dụng được đưa vào sử dụng, mà ở việc nó giúp công việc nhanh hơn, chi phí thấp hơn và dịch vụ tốt hơn thế nào.
Trong quy hoạch không gian phát triển mới, Hà Nội cũng đang tính đến việc mở rộng các khu công nghệ cao, khu công nghiệp gắn với trung tâm nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo.
Văn hóa cũng được đặt trong mối quan hệ với du lịch, công nghiệp sáng tạo và chất lượng sống đô thị. Điều đó gợi ra một cách nhìn rộng hơn về sức mạnh của Thủ đô: Hà Nội không thể chỉ lớn thêm về diện tích hay dân số; thành phố còn phải lớn lên về năng suất, tri thức, khả năng sáng tạo và chất lượng đời sống.
Một đô thị hiện đại vì thế không chỉ cần đường rộng hơn. Nó cần trường học đủ tốt, không gian công cộng đủ gần, dịch vụ công đủ thuận tiện và những cơ hội để người có ý tưởng mới có thể biến ý tưởng thành giá trị.
Nhanh hơn, nhưng phải đến được với người dân
Ngày 27/9, tại cuộc tiếp xúc cử tri Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận xét Thủ đô đang có những chuyển biến mạnh mẽ, bộ máy chính quyền thể hiện tinh thần làm việc khẩn trương, quyết liệt, khác với hình ảnh “Hà Nội không vội được đâu”. Ông đồng thời nhấn mạnh không để có độ trễ từ nghị quyết đến hành động, từ quyết sách đến kết quả trong cuộc sống.
Đây có lẽ là một cách đặt vấn đề đáng chú ý cho giai đoạn mới. Hà Nội cần nhanh hơn, nhưng tốc độ tự nó không phải đích đến. Một dự án có thể khởi công nhanh, một văn bản có thể ban hành nhanh, một thủ tục có thể xử lý nhanh; điều quan trọng hơn là những thay đổi ấy có tạo ra giá trị lâu dài và cải thiện đời sống hay không.
Người dân không trực tiếp nhìn thấy 61 nghị quyết hay 16 quyết định triển khai Luật Thủ đô. Họ nhìn thấy một hồ sơ có phải đi lại nhiều lần hay không. Một gia đình không quan tâm cây cầu nằm trong danh mục hạ tầng nào, nhưng sẽ cảm nhận được nếu quãng đường đi làm được rút ngắn. Một đứa trẻ không biết thành phố đang nói về “động lực tăng trưởng mới”, nhưng sẽ biết trường học của mình có đủ chỗ, công viên gần nhà có thể sử dụng hay không. Vì thế, thước đo cuối cùng của một cách nghĩ mới vẫn nằm ở những thay đổi rất cụ thể trong đời sống.
Hà Nội hiện có một nền tảng đáng kể, thể chế rộng hơn, nguồn lực lớn hơn, quy hoạch dài hạn hơn và những động lực phát triển mới đang được định hình. Nhưng nền tảng chỉ là điểm bắt đầu. Khoảng cách từ một chính sách tốt đến một thay đổi thực tế vẫn phụ thuộc vào năng lực tổ chức thực hiện, sự phối hợp giữa các cấp và trách nhiệm của từng cơ quan.
Có lẽ đây mới là điều đáng chờ đợi nhất ở Hà Nội lúc này. Không phải thành phố sẽ có thêm bao nhiêu công trình, ban hành thêm bao nhiêu văn bản hay đạt thêm bao nhiêu con số tăng trưởng, mà là những quyền hạn, nguồn lực và tầm nhìn mới có được chuyển thành một đời sống đô thị tốt hơn hay không.
Nếu làm được, những thay đổi hiện nay sẽ không còn là những điểm sáng rời rạc. Chúng sẽ nối lại thành một quá trình chuyển mình có chiều sâu, từ một Hà Nội chủ yếu xử lý những vấn đề của hôm nay sang một Hà Nội đủ năng lực tự mở đường cho tương lai của mình.
