Trong bối cảnh không gian mạng trở thành một mặt trận tư tưởng đặc biệt nhạy cảm, những luận điệu đội lốt “tự do ngôn luận”, “phản biện xã hội” đang bị một số cá nhân, tổ chức lợi dụng để xuyên tạc sự thật, kích động hoài nghi và làm xói mòn niềm tin xã hội. Từ việc đánh tráo khái niệm, viện dẫn sai chuẩn mực quốc tế, đến hình thành những “hệ sinh thái truyền thông” có chủ đích, các hoạt động này không diễn ra tự phát mà có tính toán, người hưởng lợi rõ ràng. Loạt bài “Vạch trần truyền thông thù địch – Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng” đi thẳng vào nhận diện bản chất vấn đề, phân tích ranh giới pháp lý của tự do ngôn luận, vai trò của báo chí và công dân trong bảo vệ chủ quyền tư tưởng, đồng thời chỉ ra trách nhiệm xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm – trong đó có những trường hợp điển hình như Lê Trung Khoa, Nguyễn Văn Đài – như một yêu cầu tất yếu của Nhà nước pháp quyền, vì lợi ích của nhân dân và sự ổn định, phát triển bền vững của đất nước.
Cùng phân tích trường hợp Lê Trung Khoa và Nguyễn Văn Đài, để thấy rõ bản chất thật sự của những luận điệu chống đối, làm rõ khác biệt giữa tự do và vi phạm pháp luật, đồng thời khẳng định sự cần thiết, chính đáng của việc xử lý nghiêm minh nhằm bảo vệ kỷ cương pháp luật, ổn định chính trị và uy tín quốc gia.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa thông tin và sự bùng nổ của mạng xã hội, không gian mạng đang trở thành một “mặt trận mới”, nơi các thế lực thù địch, phản động gia tăng hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước Việt Nam bằng những thủ đoạn ngày càng tinh vi, có tổ chức và mang tính xuyên quốc gia.
Dưới chiêu bài “tự do ngôn luận”, “tự do báo chí”, “dân chủ”, “nhân quyền”, các đối tượng này triệt để lợi dụng môi trường truyền thông số để tán phát thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, bôi nhọ, hạ uy tín lãnh đạo, kích động tâm lý hoài nghi, gây chia rẽ nội bộ và làm xói mòn niềm tin xã hội.
Điểm chung dễ nhận thấy là phần lớn các đối tượng cầm đầu đều sinh ra, lớn lên tại Việt Nam, từng được Nhà nước tạo điều kiện học tập, làm việc, trưởng thành, nhưng sau khi xuất cảnh ra nước ngoài đã quay lưng với quê hương, lợi dụng không gian mạng và sự dung túng từ bên ngoài để tiến hành các hoạt động chống phá. Trong số đó, Lê Trung Khoa và Nguyễn Văn Đài là hai trường hợp điển hình, đại diện cho hai dạng thức nguy hiểm: một bên là truyền thông thù địch trá hình báo chí, một bên là chống phá chính trị có tổ chức núp bóng nghề nghiệp và “hoạt động nhân quyền”.
Hai dạng thức này cùng gặp nhau ở chỗ, đều không hướng tới cải thiện xã hội bằng phản biện xây dựng, mà nhằm tạo ra khủng hoảng niềm tin; đều lợi dụng không gian mạng để né tránh trách nhiệm pháp lý trực tiếp, đồng thời tìm cách lôi kéo sự ủng hộ, tiếp tay từ một bộ phận người thiếu thông tin hoặc nhẹ dạ cả tin. Sự phối hợp giữa “truyền thông thù địch” và “hoạt động chính trị trá hình” tạo thành một vòng xoáy khép kín, có chủ ý, từ thông tin sai lệch được sản xuất – khuếch đại – hợp thức hóa – rồi quay trở lại tác động vào nhận thức xã hội.
Lê Trung Khoa, sinh năm 1971 tại Thanh Hóa, từng sinh sống, học tập tại Hà Nội. Từ năm 1971 đến năm 1988 ở với gia đình, học hết cấp III tại trường Phổ thông Trung học Nguyễn Huệ (nay là trường Phổ thông Trung học Quang Trung, Đống Đa) thành phố Hà Nội. Từ năm 1988 là sinh viên của trường Đại học Mỹ Thuật công nghiệp, đến năm 1994 bị cho thôi học. Từ tháng 01/2016, Lê Trung Khoa xuất cảnh sang Cộng hòa liên bang Đức.
Sau khi xuất cảnh sang Cộng hòa Liên bang Đức, Lê Trung Khoa nhanh chóng chuyển hướng hoạt động sang lĩnh vực truyền thông chống Việt Nam. Tại Đức, Khoa lập ra trang mạng thoibao.de, tự xưng là “Tổng biên tập”, nhưng thực chất đây không phải là cơ quan báo chí được cấp phép, không tuân thủ bất kỳ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp hay quy định pháp luật nào.
Dưới vỏ bọc “báo chí độc lập”, thoibao.de trở thành công cụ để Lê Trung Khoa liên tục đăng tải hàng nghìn bài viết, video mang nội dung xuyên tạc tình hình chính trị, dân chủ, nhân quyền tại Việt Nam; bôi nhọ, công kích lãnh đạo Đảng, Nhà nước; bóp méo, thổi phồng các vụ việc kinh tế – xã hội, đặc biệt là các vụ án lớn nhằm gieo rắc nghi ngờ, gây hoang mang dư luận. Không dừng lại ở đó, Lê Trung Khoa thường xuyên trả lời phỏng vấn các đài, báo nước ngoài như BBC, VOA, RFA; tổ chức các buổi “hội luận trực tuyến”, “bàn tròn” với những gương mặt quen thuộc trong giới phản động lưu vong để tạo cảm giác “đa chiều”, “khách quan”, nhưng thực chất là tự dẫn dắt, tự khuếch đại thông tin sai lệch.
Đáng chú ý, Lê Trung Khoa còn lợi dụng danh nghĩa chống Trung Quốc để tổ chức, tham gia các cuộc biểu tình tại Berlin, nhưng lại lồng ghép nội dung công kích Nhà nước Việt Nam, xuyên tạc đường lối đối ngoại, kích động tâm lý chống đối trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Quá trình hoạt động cho thấy, Khoa có quan hệ chặt chẽ với nhiều đối tượng phản động như Vũ Quốc Phương, Vũ Quốc Dụng, Nguyễn Văn Đài… hình thành một mạng lưới truyền thông thù địch có sự phân công, phối hợp.
Phân tích sâu hơn, hoạt động của Lê Trung Khoa không chỉ mang động cơ chính trị mà còn gắn chặt với mục đích trục lợi cá nhân. Phần lớn lượng truy cập của thoibao.de đến từ Việt Nam, qua đó mang lại nguồn thu đáng kể từ quảng cáo, quyên góp trá hình. Lượt xem càng cao, nội dung càng giật gân, xuyên tạc thì lợi ích kinh tế càng lớn. Đây chính là mô hình “chống phá để kiếm tiền”, biến việc công kích Nhà nước thành một thứ “nghề”.
Trước các hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật Việt Nam, ngày 17/11/2025, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã ra Quyết định khởi tố bị can, Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Lê Trung Khoa về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” theo Điều 117 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Nếu Lê Trung Khoa đại diện cho dạng truyền thông thù địch trá hình, thì Nguyễn Văn Đài, sinh năm 1969 tại Hưng Yên, là điển hình của hoạt động chống phá có tổ chức, được che đậy dưới danh nghĩa “luật sư nhân quyền”. Nguyễn Văn Đài từng hành nghề luật sư tại Hà Nội, nhưng từ rất sớm đã chuyển sang con đường chính trị đối kháng. Năm 2006, Đài tham gia tổ chức khủng bố Việt Tân, trở thành mắt xích trung gian kết nối các tổ chức phản động lưu vong với số đối tượng chống đối trong nước.
Dưới vỏ bọc “đấu tranh ôn hòa”, “xã hội dân sự”, Nguyễn Văn Đài soạn thảo nhiều tài liệu tuyên truyền như “Quyền tự do thành lập đảng”, “Xã hội dân sự ở Việt Nam”, cổ súy đa nguyên, đa đảng, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đồng thời, Đài xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với hàng loạt tổ chức phản động như Việt Tân, khối 8406, Mạng lưới Nhân quyền Việt Nam, đảng Dân chủ Việt Nam, ủy ban Bảo vệ Người Lao động Việt Nam… nhằm từng bước hình thành lực lượng đối lập trong và ngoài nước.
Do các hoạt động chống phá, Nguyễn Văn Đài nhiều lần bị xử lý theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, dù được Nhà nước khoan hồng, tạo điều kiện cải tạo và sau đó cho xuất cảnh sang Đức chữa bệnh vào năm 2018, Nguyễn Văn Đài vẫn không từ bỏ bản chất chống đối. Trái lại, khi sinh sống tại Đức, cho rằng các cơ quan chức năng Việt Nam “không thể xử lý”, Đài nhanh chóng “ngựa quen đường cũ”, công khai tiếp tục các hoạt động chống phá.
Từ nước ngoài, Nguyễn Văn Đài phục hồi tổ chức phản động “Hội Anh em Dân chủ”, tăng cường móc nối với Việt Tân và các tổ chức phản động quốc tế; thường xuyên kêu gọi các thế lực bên ngoài can thiệp vào công việc nội bộ Việt Nam; tán phát hàng nghìn bài viết, video xuyên tạc chủ trương, chính sách, bôi nhọ lãnh đạo, xuyên tạc các vụ án lớn như Việt Á, AIC, chuyến bay giải cứu… nhằm gây nghi ngờ, chia rẽ nội bộ. Đặc biệt, Nguyễn Văn Đài còn lạm dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ deepfake để tạo ra các video giả mạo hình ảnh, âm thanh lãnh đạo, đẩy mức độ nguy hiểm của hoạt động chống phá lên một nấc mới.
Chỉ tính từ đầu năm 2025, Nguyễn Văn Đài đã phát tán hơn 3.500 nội dung độc hại trên không gian mạng. Tháng 9/2022 và tiếp tục tháng 9/2025, Đài được bầu làm “ủy viên trung ương” của tổ chức khủng bố Việt Tân, cho thấy vai trò ngày càng sâu của đối tượng này trong mạng lưới chống phá Việt Nam.
Ngày 18/11/2025, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã ra Quyết định khởi tố bị can, Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Nguyễn Văn Đài về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam” theo Điều 117 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Ngày 5/4/2018, Nguyễn Văn Đài cùng các thành viên cốt cán của "Hội anh em dân chủ" bị Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử về hành vi “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân” theo quy định tại Điều 79 Bộ luật Hình sự năm 1999. Nguyễn Văn Đài lĩnh án cao nhất với 15 năm tù và bị phạt quản chế 5 năm kể từ ngày chấp hành xong hình phạt.
Ngày 07/6/2018, Nguyễn Văn Đài được tạm đình chỉ thi hành án hình sự để cùng vợ xuất cảnh định cư tại Đức vì lý do chữa bệnh. Trước khi xuất cảnh, Nguyễn Văn Đài viết bản cam đoan có nội dung: “Khi được sang CHLB Đức, tôi sẽ không hoạt động chống phá Nhà nước CHXHCN Việt Nam. Nếu sai, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật”.
Cần khẳng định rõ rằng, tự do ngôn luận, tự do báo chí là những quyền cơ bản của con người, được Hiến pháp Việt Nam và các công ước quốc tế bảo đảm. Tuy nhiên, không một quốc gia nào coi đây là quyền tuyệt đối. Ngay cả Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR) cũng quy định rõ quyền tự do biểu đạt phải bị giới hạn khi xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự công cộng, đạo đức xã hội, cũng như quyền và uy tín của người khác.
Mọi hành vi bịa đặt, xuyên tạc, vu khống lãnh đạo, kêu gọi lật đổ chính quyền, kích động can thiệp từ bên ngoài đều nằm ngoài phạm vi bảo hộ của nhân quyền và ở bất kỳ quốc gia văn minh nào cũng bị xử lý nghiêm. Điều 117 Bộ luật Hình sự năm 2015 của Việt Nam chính là ranh giới pháp lý rõ ràng giữa quyền tự do dân chủ và hành vi vi phạm pháp luật, nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, sự ổn định chính trị và lợi ích của nhân dân.
Thực tế cho thấy, các đối tượng phản động hiện nay không chỉ chống phá về tư tưởng mà còn lợi dụng không gian mạng để trục lợi tài chính thông qua kêu gọi quyên góp, ủng hộ trá hình. Việc chuyển tiền, chia sẻ, tương tác với các nội dung sai sự thật vô hình trung tiếp tay cho hoạt động vi phạm pháp luật, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ lộ lọt thông tin cá nhân, bị lừa đảo hoặc bị lợi dụng cho các mục đích xấu.
Người dân cần tỉnh táo, kiểm chứng thông tin, không chia sẻ, không ủng hộ tài chính cho các cá nhân, trang mạng mờ ám; đồng thời chủ động báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Những gì Lê Trung Khoa và Nguyễn Văn Đài đang tiến hành không phải là phản biện xã hội, không phải là đóng góp xây dựng đất nước, mà là hoạt động chống phá có tổ chức, có mục đích chính trị và động cơ vụ lợi rõ ràng. Việc khởi tố, điều tra, xử lý các đối tượng này là yêu cầu khách quan, phù hợp với pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế, đáp ứng mong muốn chính đáng của nhân dân trong việc bảo vệ sự thật, giữ vững kỷ cương, trật tự và chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.
Đây cũng là thông điệp kiên quyết của Nhà nước Việt Nam: bảo đảm quyền tự do cho công dân, nhưng không chấp nhận bất kỳ ai lợi dụng tự do để phá hoại đất nước, xúc phạm lãnh đạo và chia rẽ dân tộc.
Ngày 31/12/2025, Toà án nhân dân thành phố Hà Nội mở phiên toà sơ thẩm xét xử vụ án hình sự đối với bị cáo Lê Trung Khoa, Nguyễn Văn Đài. Trước phiên toà, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội kêu gọi bị cáo Lê Trung Khoa, Nguyễn Văn Đài ra đầu thú, có mặt tại phiên tòa để thực hiện quyền tự bào chữa theo quy định của pháp luật.
>>>Bài 2: Tự do ngôn luận không phải “lá chắn” cho xuyên tạc
Thực hiện: Nhóm PV
