Quy định số 19-QĐ/TW ngày 8/4/2026 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng, không chỉ đặt ra khuôn khổ mới, mà còn gợi mở một cách tiếp cận sâu hơn: công tác chính trị không dừng ở tuyên truyền hay học tập nghị quyết, mà phải thực sự trở thành quá trình kiến tạo niềm tin, dẫn dắt nhận thức và hành động.
“Công tác chính trị không thể chỉ dừng ở việc nói đúng, mà phải làm cho người ta tin”
Nhìn từ góc độ lý luận và thực tiễn, PGS.TS Phạm Huy Kỳ, nguyên Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, cho rằng, cách hiểu về công tác chính trị trong Đảng cần được đặt lại trong bối cảnh mới.
Theo ông, nếu vẫn tiếp cận theo cách gắn chủ yếu với học tập nghị quyết, quán triệt chỉ thị hay tuyên truyền một chiều thì khó theo kịp sự vận động của đời sống xã hội hiện đại. Công tác chính trị, về thực chất, phải là một quá trình định hướng tư tưởng, xây dựng nhận thức và dẫn dắt hành động, chứ không dừng ở việc truyền đạt thông tin.
Ông nhấn mạnh: “Công tác chính trị không thể chỉ dừng ở việc nói đúng, mà phải làm cho người ta hiểu, đồng thuận và tin”.
Điều đáng chú ý, PGS.TS Phạm Huy Kỳ cho rằng, khái niệm “niềm tin” ở đây không phải thứ niềm tin mang tính hình thức. Đó phải là niềm tin được hình thành từ trải nghiệm thực tế, từ hiệu quả của chính sách và từ hành vi cụ thể của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Khi những yếu tố đó không hội tụ, công tác tư tưởng rất dễ rơi vào trạng thái “đúng về nội dung nhưng không có sức sống”.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, cũng tiếp cận vấn đề này từ chiều sâu văn hóa. Ông cho rằng, Quy định 19-QĐ/TW không dừng ở việc siết kỷ cương, mà còn mở ra yêu cầu xây dựng nền tảng văn hóa chính trị trong Đảng.
Ông nhấn mạnh: “Muốn Đảng vững mạnh thì không thể chỉ bằng tổ chức chặt chẽ, mà còn phải bằng một nền tảng tư tưởng vững, một đời sống chính trị lành mạnh và một hệ giá trị văn hóa đủ sâu để dẫn dắt hành động”.
Từ đó có thể thấy, công tác chính trị trong giai đoạn hiện nay không chỉ là hoạt động tuyên truyền, mà đã trở thành một phần của năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền, nơi niềm tin được hình thành, thử thách và củng cố.
Cần chạm tới “niềm tin thật”
Từ thực tiễn cơ sở, bà Đoàn Thị Nhịnh, nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Huyện ủy, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Huyện ủy Tiền Hải, tỉnh Thái Bình cũ (nay là tỉnh Hưng Yên), thẳng thắn nêu ra một số điểm cần tiếp tục hoàn thiện trong công tác chính trị, tư tưởng hiện nay.
Theo bà, việc học tập nghị quyết ở một số nơi vẫn còn nặng về quy trình, trong khi hiệu quả tiếp nhận chưa tương xứng. Người nghe có thể nắm được nội dung, nhưng chưa chắc hiểu sâu hay thấy được ý nghĩa thực tiễn.
Bên cạnh đó, ở một số nơi, thiếu chiều sâu trong truyền thông chính trị. Nội dung có lúc còn khô cứng, thiếu tính thuyết phục, chưa phù hợp với cách tiếp cận thông tin của xã hội hiện đại, đặc biệt là giới trẻ.
Điều đáng suy nghĩ hơn, theo bà, công tác chính trị cần chạm tới “niềm tin thật”. Bà nói rõ: “Thông điệp đưa ra cần đủ sức tạo ra sự chuyển biến trong nhận thức và hành động. Niềm tin không thể được tạo ra chỉ bằng lời nói, mà phải được nuôi dưỡng từ thực tiễn, từ kết quả cụ thể và từ sự gương mẫu của cán bộ”.
Phân tích sâu hơn về nguyên nhân, bà Đoàn Thị Nhịnh cho rằng, một phần do cách làm chưa theo kịp bối cảnh mới. Không gian mạng đã trở thành môi trường thông tin chủ đạo, với tốc độ lan truyền nhanh và mức độ tương tác cao. Nếu vẫn duy trì cách làm một chiều, chậm và thiếu tương tác, thì rất khó cạnh tranh với các nguồn thông tin khác.
Đồng thời, ở một số nơi, công tác chính trị vẫn chưa gắn chặt với đời sống và hiệu quả công việc. Khi người dân chưa thấy rõ tác động tích cực từ chính sách, thì việc thuyết phục trở nên khó khăn.
Nhận định này cũng được PGS.TS Bùi Hoài Sơn làm rõ hơn từ góc nhìn văn hóa. Ông chỉ ra: “Một tổ chức có thể có quy chế rất chặt, nhưng nếu thiếu nền tảng văn hóa chính trị thì vẫn có thể rơi vào hình thức, hành chính hóa, thậm chí suy thoái từ bên trong”.
Điều đó cho thấy, công tác chính trị phải chạm đến “niềm tin thật”, ở chiều sâu văn hóa và khả năng chuyển hóa thành hành động thực tiễn.
“Đổi mới công tác chính trị phải bắt đầu từ sự chân thực và gần dân”
Từ yêu cầu thực tiễn, vấn đề đặt ra là phải đổi mới công tác chính trị theo hướng thực chất hơn, gần dân hơn và hiệu quả hơn.
Theo PGS.TS Phạm Huy Kỳ, trước hết cần chuyển từ cách làm mang tính hình thức sang cách làm thực chất – tức là nói đúng vấn đề người dân quan tâm, giải thích rõ những điều còn băn khoăn và gắn với kết quả cụ thể.
Ông cho rằng, công tác chính trị phải gần dân hơn, không thể chỉ theo cách áp đặt từ trên xuống, mà cần có đối thoại, lắng nghe và chia sẻ. Khi chính sách được triển khai hiệu quả, bản thân nó đã là một hình thức thuyết phục có sức nặng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, yêu cầu đổi mới phương thức càng trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, như ông lưu ý, công nghệ chỉ là công cụ. Nếu nội dung thiếu chiều sâu và sự chân thực, thì dù phương tiện hiện đại đến đâu cũng khó tạo dựng niềm tin.
Ở chiều sâu hơn, PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhìn nhận việc đổi mới công tác chính trị gắn liền với việc xây dựng văn hóa trong Đảng. Ông nhấn mạnh: “Công tác chính trị, tư tưởng không thể làm theo kiểu phong trào, hình thức hay chỉ dừng ở học tập, quán triệt trên giấy tờ”.
Muốn hiệu quả, phải “chuyển hóa những yêu cầu chính trị thành sức mạnh văn hóa trong từng tổ chức đảng, từng cơ quan, đơn vị, từng con người cụ thể”.
Đặc biệt, ông lưu ý đến vai trò của văn hóa nêu gương và văn hóa hành động. Theo ông, niềm tin của nhân dân không chỉ đến từ lời nói, mà từ hình ảnh người cán bộ trong đời sống thường ngày: “Có trung thực không, có gần dân không, có dám nhận trách nhiệm không…”.
Đây cũng chính là điểm gặp nhau giữa lý luận và thực tiễn: công tác chính trị chỉ thực sự hiệu quả khi gắn chặt với hành vi cụ thể, với đạo đức công vụ và với trách nhiệm nêu gương.
“4 kiên định” là trục giá trị để giữ vững bản lĩnh trong bối cảnh biến động
Một điểm nhấn đáng chú ý của Quy định 19 là yêu cầu kiên trì “4 kiên định”. Theo PGS.TS Phạm Huy Kỳ, đây là hệ giá trị cốt lõi gồm: Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; Kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng; Kiên định đường lối đổi mới; Kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng.
Ông cho rằng, việc nhấn mạnh “4 kiên định” trong bối cảnh hiện nay là rất cần thiết. Bởi khi hội nhập sâu rộng, các luồng tư tưởng đa chiều tác động mạnh mẽ, nếu không có một “trục giá trị” vững chắc thì rất dễ dao động.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý: kiên định không đồng nghĩa với bảo thủ. Đó là giữ vững cái cốt lõi để từ đó có thể linh hoạt và sáng tạo trong cách làm.
Từ thực tiễn phát triển đất nước, ông đúc kết: “Càng cải cách mạnh, càng cần giữ vững nền tảng; càng mở cửa sâu, càng cần bản lĩnh chính trị vững vàng”.
Quan điểm này cũng tương đồng với cách nhìn của PGS.TS Bùi Hoài Sơn khi ông nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ giá trị văn hóa đủ sức chống đỡ những “va đập của thời cuộc”. Theo ông, trong bối cảnh phát triển nhanh và hội nhập sâu, nền tảng tư tưởng và văn hóa chính trị càng trở nên quan trọng để giữ vững phương hướng phát triển.
Tựu trung lại, các ý kiến đều gặp nhau ở một điểm: công tác chính trị không phải là hoạt động mang tính kỹ thuật, mà là nơi Đảng xây dựng niềm tin của mình trong xã hội.
PGS.TS Phạm Huy Kỳ nhấn mạnh, yếu tố quyết định là sự thống nhất giữa lời nói và hành động. Người dân không chỉ nghe, mà còn quan sát cách cán bộ làm việc, cách chính sách được thực hiện, cách các vấn đề được xử lý. Khi những điều đó nhất quán, niềm tin sẽ được củng cố.
Ngược lại, nếu tồn tại khoảng cách giữa lời nói và thực tế, thì những nỗ lực tuyên truyền sẽ khó bù đắp.
Từ góc nhìn rộng hơn, Quy định 19-QĐ/TW không chỉ là một văn bản siết chặt kỷ cương trong công tác chính trị, tư tưởng, mà còn là một thông điệp mạnh mẽ về xây dựng Đảng bằng cả chính trị, tư tưởng và văn hóa. Trong một xã hội ngày càng đa chiều, nơi thông tin vận động không ngừng, công tác chính trị nếu không chạm tới niềm tin thật sẽ khó tạo ra sức lan tỏa.
Và như cách nói giản dị nhưng sâu sắc của những người làm công tác tư tưởng: khi niềm tin được gây dựng từ thực tiễn, từ hành động và từ văn hóa, thì đó cũng chính là nền tảng bền vững nhất cho sự lãnh đạo.
Đón đọc kỳ tới:
Bài 3: Công tác chính trị trong Đảng - Không chỉ tuyên truyền, mà là giữ con người, giữ niềm tin
